ءبىر كەزدە بۇل دەرتكە قارسى ۆاكتسينا بولماي جاس بوبەكتەر كوپ شەتىنەگەن ەدى. قازىر ۆاكتسينا بار, بىراق كوپتەگەن اتا-انا ونىڭ پايدالى بولارىنا كۇمانمەن قاراپ, بالالارىنا ەككىزبەيتىن كورىنەدى. كەيبىرەۋلەر ءتىپتى ءدىني سەنىمىنە بايلانىستى ەكتىرمەيدى ەكەن. بۇل, ارينە, اتا-انالار تاراپىنان جىبەرىلىپ وتىرعان كەلەڭسىز جاعداي, ءاربىر اتا-انا بالاسىنىڭ ساۋ بولۋىن ويلاۋى كەرەك.
ينتەرنەتكە قاراپ وتىرساق, قىزىلشا دەگەننىڭ ءوزى – بالالار اراسىندا جىلدام تارالاتىن جۇقپالى دەرت. بۇل, اسىرەسە, قۋاتتى تاعامداردى تويىپ ىشپەيتىن جانە تۋبەركۋلەز اۋرۋىنا شالدىققاندارعا قاۋىپتى. سىرقاتقا شالدىعۋ سۋىق تيۋ بەلگىلەرى سياقتى باستالادى. الدىمەن دەنە قىزادى, تۇماۋدىڭ بەلگىلەرى كورىنەدى, ودان كوز قابىنىپ, جوتەل ۇلعايادى. ۋاقىت وتكەن سايىن اۋرۋ اسقىنا تۇسەدى. اۋىز ءىشى قابىنىپ, ءىسىنىپ, ءىش ءوتۋى دە مۇمكىن. ەكى نەمەسە ءۇش كۇننەن كەيىن اۋىزدىڭ شىرىشتى قابىعىندا تۇز تۇيىرشىگىنىڭ جارتىسىنداي كىشكەنتاي اق داقتار كورىنە باستايدى. ودان كەيىن 2 نەمەسە 3 كۇن وتكەن سوڭ قۇلاقتا جانە مويىندا, سوسىن بەتتە جانە دەنەدە, ەڭ سوڭىندا قول مەن اياقتا بورتپەلەر پايدا بولادى. دەنەگە بورتپەلەر شىققاننان كەيىن بالانىڭ جاعدايى ادەتتە جاقسارادى. بورتپەلەر 5 كۇننىڭ ىشىندە شىعىپ بولادى. كەيدە تەرى استىنا قاننىڭ قۇيىلۋى (قارا قىزىلشا) سالدارىنان شاشىراڭقى قارا داقتار (كوگەرگەن جەرلەر) بايقالادى. بۇل دەرت اسەرىنىڭ وتە كۇشتى ەكەنىن بىلدىرەدى. وسىندايدىڭ كەسىرىنەن, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, بۇرىن كوپ بالا شەتىنەگەن. البەتتە, قازىر وندايعا جول بەرۋگە بولمايدى. دەرەۋ دارىگەرگە كورىنۋ كەرەك جانە ناۋقاسقا ۇشىراعان بالا توسەكتە جاتۋى كەرەك, سۇيىقتى كوپ ءىشىپ, قۇنارلى تاماق جەگەنى ءجون. ەگەر قويۋ تاماق جەي الماسا, سۇيىق سورپا بەرگەن دۇرىس. ومىراۋداعى بالاعا قيىنعا سوقسا, وندا انا ءسۇتىن قاسىقپەن ىشكىزۋ كەرەك. سونىمەن قاتار قىزىلشامەن اۋىرعان بالانى باسقا بالالاردان بولەك ۇستاعان ءجون. قىزىلشامەن اۋىرىپ جاتقان بالاسى بار ۇيگە باسقا ءۇيدىڭ بالالارىنىڭ كەلۋىنە بولمايدى. قىزىلشا اۋرۋى بار ءۇيدىڭ باسقا بالالارى اۋىرماسا دا مەكتەپكە, دۇكەنگە نەمەسە باسقا دا قوعامدىق ورىندارعا 10 كۇنگە دەيىن بارۋىنا بولمايدى. جاس بالالار اعزاسىنىڭ قىزىلشا اۋرۋىنا قارسى تۇرىپ, شەتىنەمەۋى ءۇشىن ولاردىڭ جەتىلىپ, ەت الۋى قاجەت. 8 ايدان 14 ايعا دەيىنگى بالا قىزىلشاعا قارسى ەگىلۋ كەرەك.
وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى ق.كۇسەمىسوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر وڭىردەگى دەنساۋلىق پرەپاراتتارى ساقتالعان قويمالاردا قىزىلشاعا قارسى ۆاكتسينانىڭ تولىق قورى, ياعني 9 مىڭ دوزاسى بار كورىنەدى. وسى ۆاكتسينالاردى ەگۋ ءۇشىن وبلىستا 91 ەگۋ بريگاداسى ۇيىمداستىرىلعان.
اۋا رايى سۋىققا بەت العان قازاننىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى 93 ملن تەڭگەگە قوسىمشا ۆاكتسينا الۋعا تاپسىرىس بەرگەن. ۇكىمەتتىڭ 2021 جىلعى 30 ناۋرىزداعى قاۋلىسىنا سايكەس قىزىلشاعا قارسى ۆاكتسينا ەگۋ 12-15 ايلىق بوبەكتەر اراسىندا مىندەتتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق ەكىنشى رەت ەگۋگە 6 جاسقا دەيىنگى بالالار قامتىلادى. ال 2023 جىلدىڭ 1 قاراشاسىنان قوسىمشا يممۋنيزاتسيا جاساۋ 6-دان 11 ايعا دەيىنگى بوبەكتەرگە جاسالادى. سونىمەن بىرگە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ مەديتسينالىق جانە باسقا دا قىزمەتكەرلەرىنە ەگىلەدى. بۇگىنگى تاڭدا 6-دان 11 ايعا دەيىن ەگىلۋگە ءتيىستى بوبەكتەر سانى – 2 465, ال مەديتسينالىق جانە باسقا دا قىزمەتكەرلەر سانى 3 800 ادام ەكەنى انىقتالدى. وسى جىلدىڭ 9 ايىندا قىزىلشاعا قارسى ەگىلۋگە ءتيىستى جانداردىڭ 71,2%-ىنا ەكپە جاسالعان. سونىڭ ىشىندە ءبىر جاسقا دەيىنگى ەگىلگەندەر سانى – 5 398 ادام, بۇل – بارلىق بالا سانىنىڭ 75,4%-ى. التى جاسقا دەيىنگى بالالاردىڭ 7 116-سىنا ۆاكتسينا ەگىلگەن, بۇل – وسى جاستاعى بارلىق بالانىڭ 77,6%-ى.
بيىل ۆاكتسينا ەگۋدەن باس تارتقان 2 234 بوبەكتىڭ 709-نا, ياعني 32%-ىنا ەكپە سالىندى. ق.كۇسەمىسوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بىلتىرعى 9 ايدا قىزىلشامەن اۋىرعان بىردە-ءبىر ادام تىركەلمەگەن. ال بيىل ولاردىڭ سانى 25-كە جەتىپ وتىر, ولاردىڭ 59%-ى, ياعني 14 ادام – ۆاكتسينا ەككىزبەگەندەر. «جالپى, ەلىمىز بويىنشا قىزىلشامەن اۋىرعاندار سانى بۇگىنگى تاڭدا 11 مىڭعا جەتتى. سونىڭ 70 پايىزى – ۆاكتسينادان باس تارتقان اتا-انالاردىڭ بالالارى», دەدى ق.كۇسەمىسوۆ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى اسەت جۇماتاەۆ قىزىلشاعا ۇشىراعان بارلىق 11 مىڭ ادامنىڭ 13,8%-ى ەرەسەكتەر ەكەنىن ايتتى. «قازىر قىزىلشا بارلىق وڭىردە تىركەلدى, ەڭ جوعارى دەڭگەي الماتى قالاسىندا – 2 031, شىمكەنت قالاسىندا – 2 026, جامبىل وبلىسىندا – 1 392 جانە الماتى وبلىسىندا - 1 111 جاعداي. سىرقاتتانۋشىلىق – نەگىزىنەن ۆاكتسينالانباعان بالالار ەسەبىنەن تىركەلىپ جاتىر», دەدى ول.
قازىر وبلىستا 4 ادام ستاتسيونارلىق ەم الىپ جاتىر, 1 ادام امبۋلاتوريالىق جاعدايدا ەمدەلەمىن دەپ اۋرۋحاناعا جاتۋدان باس تارتتى. 23 ادام ەمدەلىپ شىقتى.
سولتۇستىككە قىزىلشانى ءباا, رف جانە قىرعىزستان ەلدەرىنەن كەلگەن 3 جولاۋشى جۇقتىرىپ اكەلگەن. قازىر ونىڭ وبلىس بويىنشا تارالۋى بارلىق دەرلىك اۋماقتى قامتىعان. سونىڭ ىشىندە پەتروپاۆل قالاسىندا – 19, ماعجان جۇماباەۆ اۋدانىندا – 2. سونداي-اق اققايىڭ, مامليۋت, قىزىلجار جانە جامبىل اۋداندارىن-
دا 1 جاعدايدان تىركەلدى. نەگىزگى بولىگى 14 جاسقا دەيىنگى بالالار اراسىنان شىققان.
ۆاكتسينادان باس تارتۋدىڭ اياعى وسىنداي اۋىر جاعدايلارعا جەتكىزىپ وتىر. بۇكىل الەم بارلىق جۇقپالى اۋرۋدان ۆاكتسينا ارقىلى ساقتانعاندا قازاقستان ازاماتتارى ەرەكشە ەمەس قوي. تەك سول ۆاكتسينانىڭ ءوزى جۇرتتى قورقىتپاي, ساپالى بولعانى كەرەك-اق.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
