فوتو: تونىكوك جازبا ەسكەرتكىشى. بازىلحان ءناپىل, 2005 جىل.
(ب.ز.د. V ع. – ب.ز. VII ع.)
اناقارىس (اناحارسيس)
كوك اسپاندا كۇن كۇيمەسى قالاي ەركىن قوزعالسا, سايىن دالادا سكيف كەرۋەندەرى دە سولاي ەركىن كوشىپ-قونادى.
اشۋلانعان ادام الدىمەن ءوز باسىنا جاماندىق تىلەپ الادى.
جولى بولعىشتاردان كۇش اسىرۋ – قيىننىڭ قيىنى.
جالعان ءسوز – جەلگە ۇشقان ءسوز.
دالانىڭ زاڭدارى تەك دوستىق پەن باۋىرلاستىققا نەگىزدەلگەن.
اقىل اتاسى – اقيقات.
دۇنيەدە ۋاقىتتان جاسى ۇلكەن ەشكىم دە, ەشتەڭە دە جوق.
ءبولىپ-جارىلۋدى بىلمەيتىن جالعىز تۇتاس نارسە – اجال.
الەمدە كۇننىڭ نۇرىنان اسقان عاجايىپ ەش نارسە جوق.
بۇل دۇنيەدەگى الىپتىڭ الىبى – دۇنيەنىڭ ءوزى.
توقسارى (توقساريد)
دوستىق تۋرالى كوپ سوزدەن دوستىق پەيىلدى ءبىر ءىس ارتىق.
ادامداردى قانى عانا ەمەس, جاقسى ىستەرى دە تۋىستىرادى.
ەرلىگى بار ەلگە جاعار.
قيىندىقتا قول ۇشىن بەرگەننەن اسقان بەرىك دوستىق جوق.
ءسوز سايىستا جەڭىلگەن دە – ءبىر, ءتىلى كەسىلگەن دە – ءبىر.
دۇنيەدە دوستىق زاڭىنان اسقان زاڭ جوق.
قانمەن بەكىتىلگەن دوستىقتى جاننان بەزگەن جامان بۇزادى.
باق بولمايدى باسقا باق, ەسىڭ باردا ەلىڭ تاپ.
تونىكوك
جۇقانى تاپتاۋ وڭاي, جىڭىشكەنى ءۇزۋ وڭاي.
قاعانى باتىر, اقىلگويى كەمەڭگەر ەلدىڭ باعى جانادى.
جاۋىڭدى باسىندىرما, حالقىڭدى اشىندارما!
بىرىككەن باتىر جاۋ الار.
ءپاتۋاسىز ەر ەلگە سور.
ءبۇلدىرۋشى بار جەردە مۇڭ دا بار.
ەردىڭ جەڭىلگەنى – ەلدىڭ جەڭىلگەنى.
جەڭىلىستىڭ وزىنەن دە ۇياتى جامان.
قاعان پارىزى حالقىن تويدىرىپ, مەرەيىن ءوسىرىپ وتىرۋ.
تۇندە ۇيقى كورمەدىم, كۇندىز كۇلكى كورمەدىم; قىزىل قانىم توگىلدى, قارا تەرىم سوگىلدى; كۇشىمدى سارقا جۇمسادىم, جاۋعا دا شاپتىم قۇرسانىپ – ءبارى ەلىم ءۇشىن.
بىلگە
ءبىز كوكتەن جارالعان كوكتىڭ ۇلى – تۇركى جۇرتى بولامىز!
تۇركىنى بۇزار – ءتاتتى ءسوز.
داراقىلىق ءۇمىتىڭدى ءۇزىپ, قاناتىڭدا قيادى.
ءتوزىمى توزعاندار ەڭ شۋاقتى كۇندەرىن شاراپقا ايىرباستايدى.
تۇركى جۇرتىنىڭ توقمەيىلسۋدەن اسقان دۇشپانى جوق.
زيرات كورسەڭ, زيارات ەت.
كۇلتەگىن
قاعان ەل قۇرار.
قاعانى كەكشىل ەلدىڭ حالقى ب ۇلىكشىل كەلەدى.
تاتۋ ەلگە تىنىشتىق پەن توقشىلىق ءناسىپ.
اعاسىن تانىماعان ءىنى ازار, اتاسىن تانىماعان ۇل ازار.
كوكتەن ءتاڭىرى باسپاسا, جەر ايىرىلىپ جاتپاسا, كىر قورلار قالىڭ تۇركى ەلىن؟!
حالقىنا – بەگى, بەگىنە حالقى سەنگەن ەل ۇزاق جاسايدى.
ءىنىڭ اعاڭداي بولماس, اعاڭ اتاڭداي بولماس.
تۇركىنىڭ قاسيەتتى جەر-سۋىنىڭ قارعىسىنا قالما!
جاۋىڭدى جەڭۋ – ءبىر باسقا, جاۋىقپاس ەتۋ – ءبىر باسقا.
حالقىن جۇتاتپاعان قاعان باقىتتى.
حالقىن اسىراۋ – قاعانعا پارىز.
قاعان ءۇشىن ەلىنە قارۋلى جاۋ كەلتىرمەگەننەن اسقان مەرەي جوق.
ءتۇزۋ جولدان شىققانعا تەمىر قامىت تۇر ءازىر.
كەتىسكەننەن كەكتەسكەن جامان.
شاعىستىرعان دا – ءبىر, شابىستىرعان دا – ءبىر.
جاۋ دا – ءبىر, جىرتقىش تا – ءبىر.
ەلى سۇيگەن ەر باقىتتى.
(ەربول شايمەردەن ۇلى قۇراستىرعان «قازاق افوريزمدەرى» كىتابىنان ىرىكتەلىپ الىندى).
