قازاقستان ۋرانىنا فرانتسۋزدار 1995 جىلى سول كەزدەگى پرەزيدەنتى فرانسۋا ميتتەران ديپلوماتياسىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدى. فرانتسۋز الپاۋىتى «Orano» «قازاتومپروممەن» بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرىپ, مويىنقۇم مەن تورتقۇدىق كەنىشتەرىن يگەرە باستادى. بۇل كەنىشتەردەن فرانتسۋزدار ءوز اەس-تەرىنە وتىن-تابلەتكا قۇراماسىن جاساۋ ءۇشىن جىلىنا شامامەن 1,8 مىڭ توننا ۋران الادى. قالعانىن توڭكەرىسكە دەيىن نيگەردەن تاسىپ كەلدى.
ميتتەران سالعان سارا جولدى ماكرون كەڭەيتە الا ما؟ بۇل – تەك ماكرون ءۇشىن ەمەس, فرانتسۋز ۇلتىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلە.
فرانتسيا مەن گەرمانيا – ەۋرووداقتىڭ ەكى لوكوموتيۆى, ەڭ جەتەكشى ەلى. ەكەۋى دە ەكولوگيالىق دەكاربوندالۋ, ياعني كومىر-مازۋت-بەنزين جاقپاۋ جولىنا ءتۇستى. بىراق گەرمانيا كۇن مەن جەل, جاسىل گيدروگەن جولىن تاڭدادى. ال فرانتسيا تازا اتوم (ول دا جاسىل ەنەرگيا) باعىتىنا بەت بۇردى. بيىل پاريج ءوزىنىڭ اەس رەاكتورلارىن سالاتىن «EDF» كورپوراتسياسىن ۇلتتىق مەنشىككە وتكىزىپ, فرانتسۋز ۇكىمەتى ونى تولىق باقىلاۋىنا الدى. ەندى قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان اەس-تەرگە قوسىمشا سۋ جاڭا EPR-2 ءتيپتى 14 رەاكتور سالماق. سوندا فرانتسيا ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن بولاشاق سۇرانىسىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى.
گەرمانيا كۇن مەن جەلدى جاڭا اككۋمۋلياتورلاردىڭ كومەگىمەن تۇراقتى ەلەكتر گەنەراتسياسىنا اينالدىرىپ, كولىكتەرگە ەلەكتر ەمەس, سۋتەگىنى پايدالانباق. وسى ورايدا, وعان كەرەك جاسىل گيدروگەندى ماڭعىستاۋداعى «Hyrasia One» زاۋىتى بەرەدى. ماڭعىستاۋسىز 2030 جىلى بەرليندە بىردە ءبىر كولىك ورنىنان قوزعالا المايدى.
ال فرانتسيادا 56 اتوم رەاكتورى جۇمىس ىستەپ تۇر. 1996 جىلدان بەرى ولاردىڭ بارلىعى قازاقستان ۋرانىن جاعىپ كەلەدى. بۇعان قوسا, جاڭا EPR-2 ءتيپتى 14 رەاكتور سالىنادى. ولار دا بىزدەن شىعاتىن ۋرانعا ەسەپتەلگەن. بەس جىلدان كەيىن فرانتسيادا بارلىق ەلەكتر ستانساسى جارىعىن تەك اتومنان الادى. سوندىقتان فرانتسۋزدار استاناعا بار ءۇمىتىن ۇكىلەپ كەلىپ وتىر.
ايبار ولجاي,
ساراپشى
