ءىس-شارا بارىسىندا تاراپتار وڭىرلىك دامۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى, سونداي-اق شىۇ شەڭبەرىندەگى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتىڭ وزەكتى باعىتتارىن تالقىلادى.
ءوز سوزىندە ءاليحان سمايىلوۆ شىۇ ەلەۋلى تابيعي رەسۋرستارعا, تەحنولوگيالىق جانە زياتكەرلىك الەۋەتكە يە بولا وتىرىپ, ءوزىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارىنا نىق قادام باسىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل – تەڭ قۇقىقتىق سەرىكتەستىك نەگىزىندە ايماقتاعى تەڭگەرىمدى ەكونوميكالىق وسىمگە, الەۋمەتتىك جانە مادەني دامۋعا قول جەتكىزۋ», دەدى ول.
پرەمەر-مينيستر شىلدەدەگى سامميت قورىتىندىسى بويىنشا شىۇ ەلدەرىنىڭ باسشىلارى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى ارتتىرۋ بويىنشا بىرقاتار مىندەت قويعانىن ەسكە سالدى.
«اتالعان باعىتتاعى بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ باستى ماقساتى – شىۇ مۇشەلەرىنىڭ بارلىعىنىڭ مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىن الاڭ رەتىندەگى ءرولىن ودان ءارى نىعايتۋ. بۇل – شىۇ-عا توراعالىق ەتۋ شەڭبەرىندە قازاقستان ءۇشىن اسا ماڭىزدى ءتاسىل», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى كەڭىستىگىندەگى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ مەن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
جالپى, ايماقىشىلىك ساۋدا 20 جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە 100 ەسەگە جۋىق ءوستى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس قازاقستاننىڭ شىۇ ەلدەرىمەن تاۋار اينالىمى شامامەن 20%-عا ءوسىپ, 61 ملرد دوللارعا جەتتى.
«ەلەكتروندىق ساۋدا كەلەشەگى زور سالالاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. ءتۇرلى باعالاۋ بويىنشا شىۇ ەلدەرىندە ەلەكتروندىق ساتۋدان تۇسكەن جالپى تابىس بيىل شامامەن 1,5 ترلن دوللاردى قۇراۋى مۇمكىن. ءبىز ەڭ اۋەلى كەدەندىك راسىمدەردى جەڭىلدەتۋ ارقىلى ەلەكتروندىق كوممەرتسيانى قولداۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋىمىز كەرەك», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
وسى ماقساتتا پرەمەر-مينيستر شىۇ ەلدەرىنىڭ كەدەن ورگاندارى باسشىلارىنىڭ كەزەكتەن تىس وتىرىسىن وتكىزۋدى, سونداي-اق ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋدا ۇلتتىق ۆاليۋتالاردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋدى جانە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن بەلسەندى پايدالانۋدى ۇسىندى.
ونىڭ ايتۋىنشا, تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – شىۇ مەملەكەتتەرىنىڭ گەوگرافيالىق جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ, كەڭ اۋقىمدى كولىك جەلىسىن قۇرۋ.
«قازاقستان ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» جاھاندىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەندى قاتىسىپ كەلەدى. بۇل باستاما ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىمەن بىرگە «شىعىس – باتىس» جانە «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» دالىزدەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن اشۋ ءۇشىن قاجەتتى العىشارتتاردىڭ ءبىرى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ول سونداي-اق قازاقستان جۇك ءترانزيتىن ارتتىرۋعا جانە «قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران» تەمىرجول قاتىناسىنىڭ تابىستى جۇمىس ىستەۋىنە مۇددەلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
كولىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماقساتىندا ۇكىمەت باسشىسى ءتيىستى مينيسترلىكتەر دەڭگەيىندە وڭىردە قولجەتىمدى حالىقارالىق باعىتتاردى ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا وڭتايلى تاسىلدەردى ازىرلەۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتتى.
ء«بىزدىڭ ويىمىزشا, ستراتەگيالىق پورتتار مەن لوگيستيكالىق ورتالىقتاردىڭ سەرىكتەستىك جەلىسىن قۇرۋ بۇل ۇدەرىسكە قوسىمشا سەرپىن بەرە الادى», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
ءاليحان سمايىلوۆ اتاپ وتكەندەي, ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى جان-جاقتى نىعايتۋ دا بىرلەسكەن جۇمىستىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولۋعا ءتيىس. بۇل باعىتتا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ شىۇ-نىڭ ينۆەستيتسيالىق قورىن قۇرۋ تۋرالى باستاماسى ماڭىزدى ءرول اتقارا الادى.
«بۇل ماسەلەدە شىۇ ىسكەرلىك كەڭەسى مەن بانكارالىق بىرلەستىگىنىڭ تاراپىنان بەلسەندىلىك كۇتەمىز», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت باسشىسى سونداي-اق ۇيىم ەلدەرى ەكونوميكاسىنىڭ تەحنولوگيالىق دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوشۋىن جەدەلدەتۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مۇندا يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ جانە جاڭا يندۋستريالاردى قالىپتاستىرۋ نەگىز بولىپ تابىلادى.
«وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, سىزدەردى 2024 جىلدىڭ اقپان ايىندا وتەتىن «Digital Almaty» تسيفرلىق فورۋمىنا قاتىسۋعا شاقىرعىم كەلەدى. ول شىۇ كەڭىستىگىندە تسيفرلىق حابتى قالىپتاستىرۋعا ارنالادى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ۇيىم كەڭىستىگىندە ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«ەلدەرىمىزدە ورنالاسقان رۋحاني كيەلى ورىندار مەن بىرەگەي كونە ەسكەرتكىشتەر يۋنەسكو-نىڭ الەمدىك مادەني مۇرا تىزىمىنە ەنگىزىلگەن. بۇل – ايماقتىق ءتۋريزمدى جانداندىرۋدىڭ بەرىك نەگىزى جانە كەڭ اۋقىمدى مۇمكىندىكتەر الاڭى. قازاقستان بۇل ۇدەرىسكە ءوز ۇلەسىن قوسۋعا دايىن», دەدى ول.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تۇركىستاندا شىۇ-نىڭ «التىن وردا جانە ونىڭ مۇراسى» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى ۇيىمداستىرىلادى, وندا «شىۇ-نىڭ رۋحاني كيەلى ورىندارى» جوباسىنىڭ تۇساۋكەسەرى دە وتەدى دەپ جوسپارلانعان.
ءسوز سوڭىندا ءاليحان سمايىلوۆ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان حالىقارالىق قۇرىلىمداردىڭ ءبىرى رەتىندە ءوزىنىڭ قۇندىلىعىن كورسەتىپ, ورتاق مۇددەگە قىزمەت ەتەتىنىن باسا ايتتى.
«قازاقستان ۇكىمەتى ەلدەرىمىز بەن جالپى ءوڭىر ءۇشىن ءوزارا ءتيىمدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە وتىرىپ, ارىپتەستەرمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا جۇمىستى ءارى قاراي جالعاستىرۋعا دايىن», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن.
ءىس-شاراعا ءۇندىستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سۋبرامانيام دجايشانكار, يراننىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى موحامماد موحبەر, قىتاي مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ پرەمەرى لي تسيان, قىرعىزستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى, مينيسترلەر كابينەتىنىڭ توراعاسى – اقىلبەك جاپاروۆ, پاكىستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى دجاليل ابباس دجيلاني, رەسەي ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى ميحايل ميشۋستين, تاجىكستان پرەمەر-ءمينيسترى كوحير راسۋلزودا جانە وزبەكستان پرەمەر-ءمينيسترى ابدۋللا اريپوۆ قاتىستى.
سونىمەن قاتار جيىنعا قاتىسۋشىلار اراسىندا شىۇ باس حاتشىسى چجان مين, ۇيىم جانىنداعى باقىلاۋشى مەملەكەتتەردىڭ وكىلدەرى – بەلارۋس پرەمەر-ءمينيسترى رومان گولوۆچەنكو جانە موڭعوليا پرەمەر-ءمينيسترى لۋۆساننامسراين ويۋن-ەردەنە, توراعالىق ەتۋشى تاراپ قوناعى – تۇرىكمەنستان مينيسترلەر كابينەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى حودجامۋرات گەلدىمۋرادوۆ, سونداي-اق تمد, ەەك جانە اوسشك تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ورگاندارىنىڭ باسشىلارى بار.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا دەلەگاتسيا باسشىلارى بىرقاتار قۇجاتتارعا قول قويدى. ولاردىڭ قاتارىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن جاريالانعان 2024 جىلى شىۇ-نىڭ ەكولوگيا جىلىنا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارى بار. ونىڭ اياسىندا تاقىرىپتىق كونفەرەنتسيالار مەن تانىمدىق ءىس-شارالار, قورشاعان ورتانى قورعاۋ بويىنشا اۋقىمدى اكتسيالار جانە ت.ب. جوسپارلانعان.
سونىمەن قاتار شىۇ ەلدەرىنىڭ تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن دامىتۋعا, تسيفرلىق ساۋدانى جانداندىرۋعا قاتىستى جانە تاعى باسقا بىرقاتار قۇجاتقا قول قويىلدى.
