بەيمەزگىل ۋاقىتتا سۋىق حابار جەتكەن. سەلونىڭ ءبىر تۇرعىنى ايەلى مەن بالالارىنا مىلتىق كەزەپ, اتىپ تاستايمىن دەپ ايبات شەككەن دەيدى. اشۋ ۇستىندە وقىس وقيعانىڭ بولۋى ابدەن مۇمكىن. ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا ينەنىڭ جاسۋىنداي كىناسى جوق ادامدار ءبىر تەنتەكتىڭ كەسىرىنەن وققا ۇشىپ, وپات بولىپ جاتسا, سۇمدىق ەمەس پە؟ ۋچاسكە ينسپەكتورى قالقامان سەمباەۆ ىلە-شالا وقيعا ورنىنا جەتكەن. جاماندىق قاشان جالعان بولىپ شىعىپ ەدى. شىنىندا دا, قاھارىنا مىنگەن الگى تەنتەك ايەل مەن بالاعا وقتاۋلى مىلتىعىن تاقاپ تۇر ەكەن. ءوڭى ءورت سوندىرگەندەي. شۇرىپپەنى باسىپ قالسا, ءبارى ءتامام. بەيكۇنا عۇمىرلار قيىلدى دەي بەر. ينسپەكتور ەكى كوزى تۇماندانىپ, ەسى كەتە تەڭسەلىپ تۇرعان جامان ويلى جەرلەسىن سابىرعا شاقىرىپ كورمەك بولعان. بىراق ءسوز تۇسىنەر ءتۇرى جوق. امال جوق, قاراۋىل ۇشىنداعى ادامداردى ءوزى قالقالاي بەرگەن. ءبىر كەزدە ەبىن تاۋىپ, قولىنداعى مىلتىقتى ج ۇلىپ الۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ جاساعان ارەكەتى ەدى. كەيىن ساناعا سالىپ سالماقتاساق, اق اجال ايەل مەن بالاعا عانا ەمەس, وزىنە دە ءتونىپ تۇرعاندىعىن ەسىنە الماعان بولار, ەت قىزۋمەن ءومىر مەن ءولىم بەلدەسكەن ساتتە ول تۋرالى ويلادى دەيسىز بە؟ ال جازىقسىز جانداردى امان الىپ قالۋدى ويلاعانى شىندىق. سول ءۇشىن دە قورعان بولۋعا ۇمتىلدى. قولىنان مىلتىعىن ج ۇلىپ العانىمەن, قاۋىپتىڭ قارا بۇلتى سەيىلمەگەن ەكەن. قارۋسىزداندىرعاننان كەيىن جانى ءسال جاي تاپقان. بەكەر بولدى, تەنتەكتىڭ وقتاۋلى ەكىنشى اڭشى مىلتىعى بار ەكەن. ءدال وسى جەردە قاپىدا قالعانى. بۋراداي بۋىرقانىپ شابىنعان الگى باسبۇزار بۇل جولى شۇرىپپەنى باسىپ قالدى. اجال اڭساعان قورعاسىن وق تىنىشتىق ساقشىسىن مۇرتتاي ۇشىردى.
– ءدال سول كۇنى ءتۇس كورىپ ەدىم, – دەيدى جان جارى قاديشا. – بۇرىنعىلار ء«تۇس – تۇلكىنىڭ تەزەگى» دەمەي مە, سول جولى كورگەنىم شىنعا اينالدى. اتا-انام جىلقى سويىپ, الدەبىر جابدىقتىڭ قامىمەن ءجۇر ەكەن.
ويانعان سوڭ كورگەن ءتۇسىن اناسىنا ايتىپتى. ول بولسا قىزىنا ءتۇستى جاقسىلىققا جورۋ كەرەك, الدەبىر قۋانىش بولاتىن شىعار دەپ جورامالداعان. وقىس وقيعا بولعان كەزدە جامانات حاباردى الدىمەن اكەسى ەستىگەن. قىزىنا قالاي ايتارىن بىلمەي قينالعان. باۋىرىنا باسىپ تۇرىپ:
– قىزىم, ەندى ساعان قالقامان جوق, – دەسە كەرەك.
وسى ءبىر ءسوز قانداي سۋىق ەدى. قاديشانىڭ جان-دۇنيەسىن مۇزداي قارىپ جىبەردى. قارا اسپان اينالىپ, ەڭسەسىن باسقانداي. ارعى جاعى ەسىندە جوق. تەك جەدەل جاردەمنىڭ ىشىندە عانا ەسىن جيعان.
وققا ۇشىپ, جان ءتاسىلىم ەتەر الدىندا سوڭعى كۇشىن جيناعان ەرجۇرەك ينسپەكتور جالعىز اۋىز اماناتىن جەتكىزىپتى. اياعى اۋىر كەلىنشەگى جارىق دۇنيەگە امان-ەسەن پەرزەنت اكەلسە, اتىن ارمان دەپ قويسىنشى دەگەن. بالكىم, ءوزىنىڭ كوكىرەگىندە جۇرگەن ۇلبىرەگەن اسىل ارمانى شىعار. ومىرگە ۇل ەمەس, قىز كەلدى. قىز – ءورىس. اتىن ازان شاقىرىپ ارمانگۇل قويدى. شيراق بولىپ ءوستى. اكەسىنىڭ ارمانداعان قىزى جولىن قۋىپ ىشكى ىستەر سالاسىندا قىزمەت ەتتى. ت ۇلىمى جەلبىرەگەن كىشكەنتاي كەزىندە اكەم ءتارىزدى تىنىشتىق ساقشىسى بولامىن دەپ ايتاتىن. ەشكىم ۇيرەتپەگەن, ءجون سىلتەمەگەن, الدەبىر ىشكى تۇيسىك وڭ جولعا سالعانداي. ءيا, اسقار تاۋ اكەنىڭ ابزال بەينەسى بولاشاعىنا جول سىلتەگەن اداستىرماس تەمىرقازىق ىسپەتتى. شۇعىلا نۇرىن سەبەزگىلەپ, جان-جۇرەگىنە قۋات قۇياتىنداي, ادىلدىككە, ادالدىققا شاقىراتىنداي.
وتكەن ءومىر ورنەگى جان جارى قاديشانىڭ كوكىرەگىندە شەمەن بولىپ قاتىپ قالعان. ارادا قانشاما جىل وتسە دە كۇنى كەشەگىدەي كوز الدىندا. العاشقى تانىسقان ءساتى دە. نەمەرە اعاسى اسكەري بورىشىن وتەۋگە اتتانىپ بارا جاتقاندا تانىسقان. ول ۋاقىتتا اسكەر قاتارىنا الىنعان بوزبالانى ەت جاقىن اعايىن-تۋىستارى, اۋىل-ايماق, قۇربى-قۇرداستارى اق ساپار تىلەپ شىعارىپ سالادى. جينالعان توپتىڭ ىشىندە قالقامان دا تۇر ەكەن. مىنە, عاجاپ, ءبىر كورگەندە-اق ءبىرىن-ءبىرى ۇناتقان.
– توساسىڭ با؟ – دەپ سۇراپتى قالقامان.
بويجەتكەن قىز قاپەلىمدە جاۋاپ بەرە الماعان. قالقامان اسكەري بورىشىن وتەپ ءجۇرىپ, تۋعان جەردىڭ توسىندە قالعان قىزعا جۇرەك تەبىرەنتەرلىك حاتتارىن جولدايتىن. قاديشا دا جاۋاپ بەرىپ ءجۇردى. اسكەري مىندەتىن وتەپ كەلگەن سوڭ قالقامان الماتى قالاسىنداعى ورتا ارناۋلى ميليتسيا مەكتەبىنە تۇسكەن. وقۋدان سوڭ ەڭبەك جولى باستالدى. 1981 جىلى دۇركىرەتىپ ۇيلەنۋ تويىن وتكىزگەن. جادىندا قالعان قىزىلدى-جاسىلدى الەمنىڭ ەستەن كەتپەس قىزىقتارى وسى. الدانىشى ارمانگۇل بولدى. اكەسى ومىردەن وزعاننان كەيىن ەندى-ەندى ەس ءبىلىپ قالعان قىز ەلەگىزىپ, مەنىڭ اكەم قايدا دەپ سۇرايتىن. نە ايتسىن, جولساپارعا كەتكەن دەيدى دە. بىردە مەكتەپتەن جىلاپ كەلدى. سويتسە, سىنىپتاس قىزدارى اكەسىنىڭ قازا بولعانىن ايتسا كەرەك. كەلەسى كۇنى سىنىپ جەتەكشىسى ۇلكەن جيىن وتكىزگەن. سول جيىن ۇستىندە قاراپايىم ۋچاسكەلىك ينسپەكتور قالقامان سەمباەۆتىڭ ەرلىگى تۋرالى بايانداپ بەرگەن. ارمانگۇلدىڭ كوكىرەگىن قۋانىش كەرنەدى, سارى ۋايىم سارقىلعانداي. اكەسى ءۇشىن ماقتاندى. اكەسىنە ۇقساپ بوكسپەن, دزيۋدومەن اينالىستى. ايتپاقشى, ەرلىگى ەل ەسىندە قالعان قالقامان سەمباەۆ سپورتتا دا تالاي جەتىستىكتەرگە جەتكەن. سپورت شەبەرلىگىنە كانديدات اتانعان. بۇگىندە وڭىردەگى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاس تولقىنى قىزمەت بارىسىندا قازا تاپقان پوليتسەيلەردى ءاردايىم قۇرمەتپەن ەسكە الادى. بۇرىنعى ىشكى ىستەر ءمينيسترى مارات احمەتجانوۆ قالقامان سەمباەۆتىڭ جارىنا ماراپات تابىس ەتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالى بەرىلدى.
ەڭ باستىسى, وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلگى بولار ونەگەسى قالدى. دەمەك, بار ارمان-تىلەگى تولايىم ورىندالماسا دا, العا قويعان ماقساتىنىڭ ءبىر پاراسى اتقارىلعان بولار...
