ءسابيت يبادۋللين – قاراپايىم اۋىل مۇعالىمى. اۋىل بالالارىنىڭ ساۋاتىن اشۋعا ارناعان 32 جىلدىق ەڭبەگىنىڭ جەمىسى بولار, جۋىقتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولىنان «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ۇستازى» اتاعىن يەلەندى. قۇرمەت بيىگىنەن كورىنگەن ۇستازدىڭ جوعارى مارتەبەسى تۇتاس وبلىسىمىزدىڭ مەرەيىن اسىردى. پەداگوگ بۇل جەتىستىگىن قانىش اعانىڭ شاپاعاتى دەپ بىلەدى.
مۇسا شورمان اۋىلىنداعى اكادەميك قانىش ساتباەۆ اتىنداعى مەكتەپ-بالاباقشا وقۋ-تاربيە كەشەنى قۇرىلعانىنان بەرى دارىندىلار ورداسى. بۇل مەكتەپتىڭ اتاق-داڭقى داۋىرلەۋىنە ونداعى ءسابيت سياقتى ءوز ءىسىنىڭ مايتالماندارىنىڭ قوسقان ۇلەسى زور. لەۆ تولستوي: «مۇعالىم ءوز ىسىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى وقۋشىعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكپەن ۇشتاستىرا العاندا عانا شىن مانىندەگى مۇعالىم بولماق», دەيدى. ءدوپ ايتىلعان. مۇندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان مۇعالىمدەر جان-جاقتان سايدىڭ تاسىنداي سۇرىپتالىپ جينالدى دەسەڭىز, قاتەلەسەسىز. بارلىعى وسى جەردىڭ توپىراعىندا اۋناپ وسكەن ەل ازاماتتارى. ءبىر قىزىعى, قالاداعى مەكتەپتەردەگىدەي ەمەس, ءبىلىم ورداسىندا ەر مۇعالىمدەردىڭ كوپتىگى نازارىمىزدى ەرىكسىز اۋداردى. ەلدىڭ تۇتقاسى بولار ەل ەرتەڭدەرىن وقىتىپ جاتقان ءار ۇستاز ءبىلىمنىڭ ءنارىن ەرىنبەي-جالىقپاي ءسىڭدىرۋ ۇستىندە. ءسابيت ابدىكەن ۇلىنىڭ دا بۇل پەداگوگيكالىق ۇجىمداعى ەڭبەگى ەلەۋلى, ورنى – توردە.
اكەسى ابدىكەن باياناۋىل وڭىرىنە اتى ءمالىم جىلقىشى بولعان ەدى. بىراق بالا ءسابيتتىڭ ارمان-اڭسارى اتا كاسىبىنەن اۋىپ, جۇرەگى شاكىرت تاربيەلەۋدى قالادى. مەكتەپتەن سوڭ قۇجاتىن ارقالاپ قاراعاندى قالاسىنا تارتتى. ءساتى ءتۇسىپ, بوكەتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتكە قابىلدانىپ, ارادا جىلدار وتكەندە ماتەماتيكا ءپانى مۇعالىمى ماماندىعىن مەڭگەرىپ شىعادى. ازاماتتىڭ سودان كەيىنگى عۇمىرى تەك ءوزى تۋعان اۋىلىنداعى ءبىلىم ورداسىندا ءورىلىپتى.
– ءبىز ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەندە جاڭا زامانعا وراي قۇرىلعان مەكتەپ قوي بۇل. كەزىندە قانىش ساتباەۆ اتىنداعى مەكتەپ-بالاباقشا وقۋ-تاربيە كەشەنىنە مارقۇم بەگەندىك ءالىپباي ۇلى 40 جىلداي ديرەكتورلىق ەتىپ, الىس-جاقىنعا ابىرويىمىزدى اسىردى. سول ناتيجەلى پەداگوگيكالىق ءۇردىس كۇنى بۇگىنگە دەيىن جالعاسىن تاۋىپ وتىر. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ۇلتىمىزدىڭ سالت-ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرپىن قايتا جاڭعىرتۋ ماقساتىمەن وقۋشىلار ءۇشىن ۇيىمداستىرماعان ءىس-شارامىز جوق. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردان ءنار السىن دەپ, ءتىپتى ماتەماتيكا ساباقتارىنىڭ وزىندە ءداستۇر ۇلگىلەرىن پاش ەتەتىنبىز. قازىرگى كۇنى ول اماناتتى زاماناۋي كومپيۋتەرلىك قۇرالدار اتقارىپ تۇرعانى تاماشا ەمەي نەمەنە. ەسەسىنە پەداگوگتەر بالانىڭ زەيىنىن ارتتىرۋمەن اينالىسىپ, عىلىمي ىزدەنىستەرىنە جول اشىپ جاتىر. ءار زاماننىڭ وزىنە بۇيىراتىن يگىلىكتەرى بولادى, – دەيدى ۇستاز.
وسى ۋاقىتقا دەيىن ءسابيت ابدىكەن ۇلى جۇزدەگەن وقۋشىنى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ءبىلىم دودالارىنا ۇكىلەپ قوسىپ, تالاپتى شاكىرتتەرى ءباسى جوعارى باسەكەلەردەن جۇلدەسىز ورالماپتى. بالا بويىنداعى بىلىمگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتى وياتىپ, شەتسىز-شەكسىز عىلىم الەمىنە جەتەلەي بىلگەنىنىڭ ناتيجەسىندە تالاي شاكىرتى شىڭ استى. جەمىستى جوبالارىنىڭ ءبىرى – «ق.ساتباەۆتىڭ «الگەبرا» وقۋلىعىنداعى ءادىس-تاسىلدەردىڭ قازىرگى زامانداعى الگەبرامەن ساباقتاستىعى» تاقىرىبىنداعى عىلىمي جۇمىسى. ايتۋىنشا, اكادەميكتىڭ «الگەبراسىن» قازىرگى ۋاقىتقا بەيىمدەپ ەنگىزسە, ۇتارىمىز مول بولماق. بۇگىنگى وقۋلىقتارداعى كەيبىر ماتەماتيكالىق تاپسىرما-ەسەپتەردى وقۋشى تۇرماق, پەداگوگتەردىڭ ءتۇسىنۋى قيىنعا سوعىپ جاتاتىنى راس قوي. ال قانىش يمانتاي ۇلى جازىپ كەتكەن «الگەبراداعى» بارلىق تاپسىرما, امالدار كوڭىلگە قونىمدى, جاتىق كەلەدى. كەيبىر تاسىلدەر ءتىپتى ءتيىمدى دەيدى ول.
«انۋاربەك ماقسات دەگەن وقۋشىم ەكەۋىمىز 2014 جىلى بۇل جوبامەن رەسپۋبليكادا وزىق شىعىپ, ماسكەۋدە وتكەن حالىقارالىق وليمپياداعا جول تارتتىق. الگى جەردە رەسەيدىڭ وڭكەي مىقتى ماتەماتيك عالىمدارى جينالعانىن كوردىم. ءبىزدىڭ قانىش اعانىڭ اۋىلىنان ەكەنىمىزدى ەستىپ الىپتى. ورتالارىنا الىپ, انانى-مىنانى سۇراپ جىبەرگىلەرى جوق. سول دودادان مەرەيىمىز تاسىپ, مارتەبەمىز ءوسىپ ورالعان ەدىك», دەپ ەسكە الدى قۋانىشتى ساتتەرىنىڭ ءبىرىن. تاعى ءبىر دارىندى شاكىرتى ماقسۇت ايان 2017 جىلى ءۇندىستان ەلىندە وتكەن حالىقارالىق ءبىلىم سايىسىندا جوعارى ناتيجە كورسەتىپ قايتقان. جىل سايىن ونىڭ ونداعان شاكىرتى وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق ءپان وليمپيادالارى مەن ءبىلىم دودالارىنا قاتىسىپ, كەمى التاۋ-جەتەۋى جەڭىمپاز بولادى. مەكتەپ ءبىتىرىپ كەتكەن وقۋشىلارىنىڭ ءبىرازى ءوزى سياقتى ءبىلىم سالاسىن تاڭداپتى. ۇستازدىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى اۋىل بالالارى وتە تاربيەلى. «قالالىق جەرلەردە وقۋشىلارعا قاتىستى نەبىر سۇمدىقتاردى ەستيمىز, بىراق ونداي تەنتەكتىككە ءبىزدىڭ بالالارىمىز بارا قويمايتىنىنا سەنىمدىمىز. ءبىلىم ورداسىنداعى 120 وقۋشى ءبىر ءۇيدىڭ بالالارىنداي قوعامدىق ىستەرگە ۇمتىلىپ, ءبىر-بىرىنە قامقورلىق جاساپ, مەيىرباندىق تانىتۋعا تالپىنىپ تۇرادى», دەيدى ول.
ءسابيت مۇعالىمنىڭ ومىرلىك جارى جانارگۇل مانزۋوۆانىڭ ماماندىعى دا – مۇعالىم. پەداگوگيكا سالاسىنداعى ەڭبەك ءوتىلى 30 جىلدان اسادى. بۇگىندە 5 بالانى ءوسىرىپ وتىرعان, تاتۋ-ءتاتتى وتباسى. بالالارىنىڭ ۇلكەنى ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرىپ, ول دا ۇستازدىق جولدى تاڭداعان. ەكىنشى بالاسى دا جوعارى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الىپ جاتىر.
ايتىپ وتەيىك, ءسابيت يبادۋللين ماتەماتيكا ءپانىن وقىتۋدىڭ وزىندىك جۇيەلەرىن ويلاپ تاۋىپ, اۆتورلىق باعدارلامالارى مەن عىلىمي ەڭبەكتەرى نەگىزىندە ءار ساباعىن قىزىقتى جۇرگىزۋگە تىرىسادى. ونىڭ ادىستەمەلەرى وزگە مەكتەپتەردە ەنگىزىلىپ, مىڭداعان ارىپتەسىنە باعىت-باعدار بولىپ وتىر. وتكەن وقۋ جىلىندا مەكتەپ بىتىرگەن شاكىرتتەرىنىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك گرانتتى جەڭىپ الىپتى. بۇل دا مەرەي.
پاۆلودار وبلىسى,
باياناۋىل اۋدانى,
مۇسا شورمان اۋىلى
