ادەبيەت • 19 قازان, 2023

نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن...

294 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل عاسىرلىق تويى اتاپ ءوتىلىپ جاتقان كورنەكتى جازۋشى تاحاۋي احتانوۆتىڭ «قاھارلى كۇندەردەگى» اتاققۇمار ءۋاليدى, «ماحاببات مۇڭىنداعى» جاۋاپسىز نيازدى, «بورانداعى» ادىلەتسىز قاسبولاتتى, جاۋىز بەلسەندى جاپپاسبايدى بىلمەيتىن وقىرمان كەمدە-كەم. بۇل كەيىپكەرلەردىڭ ءبارى دە سىنشىل سۋرەتكەردىڭ تۋىندىلارىنداعى ءومىر شىندىعىنىڭ قاراما-قايشىلىقتى سيپاتىن بەرەدى. سول ۋاقىتتىڭ اقيقاتى مەن جالعانىن, سول قوعامنىڭ داڭقى مەن داقپىرتىن, دەرتىن كورسەتەدى. سويتە تۇرا اۆتور قالامى ليريكالىق سىرشىلدىق سارىننان دا الىس ەمەس. ءتىپتى جازۋشىنىڭ ادام جانىنىڭ تەرەڭ يىرىمدەرىنە ءۇڭىلىپ, ءۇمىتى مەن وكىنىشىن, سەزىمى مەن اسەرىن قوزعايتىن كەي شىعارمالارىن كوپ جۇرت بىلە بەرمەيدى. سوناۋ 1960 جىلى جازىلعان شاپ-شاعىن «ول سولاي ەدى» اڭگىمەسى دە وقىرمانعا بەيمالىم بولۋى مۇمكىن.

نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن...

اۆتوردىڭ بۇل كەيىپكەرى ءبىر ولەڭنىڭ تاريحىنان سىر شەرتەدى. «اقىن نە كومپوزيتور بولسىن, ار­قايسىسىنىڭ ءوزى جاقسى كورەتىن ءبىر ولەڭى, نە ءبىر ءانى بولاتىن سياقتى» ونىڭ دا جان سىرىن اشاتىن سۇيىكتى ولەڭى وسى.

«سۇيگەنىڭنىڭ كولەڭكەسى قۋانت­قان قايران شاق. ءبىر ساعا­تى ءبىر جىلداي سارىلتقان سا­عىنىش. جۇرەگىڭدى سىزداتىپ, سابىر-تا­عاتىڭدى تاۋىسقان سا­عىنىشتىڭ ارتى نەتكەن راحات. باقىتقا ماس بولىپ, كوزىڭنەن جاس شىققان كەز. كوكىرەگىڭدى كوكتەمگى جاڭبىرداي ءمولدىر كوز جاسىمەن جۋعان كەزىڭ... وسىندايدا كەۋدەڭە سىيماي بارا جاتقان سەزىمدى سىرتقا شىعارا الماي, قينالىپ جۇرگەندە قولىما وسى اقىننىڭ ولەڭى ءتۇسىپ ەدى. بەي­نە ءوز جانىمنان شىققان سىر­­داي كوڭىلىمدى ارشىپ ەدى سول ولەڭ».

بۇل ولەڭ وعان ەستەن كەتپەس ەسكى جىلدارداعى ىپ-ىستىق ەس­تەلىگىندەي جىلى ۇشى­رايدى. ول ولەڭدى الىس-الىس قىراتتاردىڭ ارعى جاعىندا قالعان وتكەنىن ساعىنعان سايىن وقيدى. بالكي, ويشا ورالۋ ءۇشىن, سول ساتتەگى كۇيدى سەزىنۋ ءۇشىن وقي بەرەتىن بولار. سول كەزدەگى جاننىڭ تەبىرەنىسى, ىشكى كۇي, تولقىندى وي قاي­تا تۋ­لاعانداي كوڭىلى شالىق­تاي جو­نەلەدى. ءتىپتى كەيدە وسى ولەڭدى ءوزى جازعانداي ورەكپي وقي­تىنى بار.

«قارا كوزىڭ مولدىرەپ قاراپ ەدىڭ,

جانارىڭنان جانىڭا انا بەردىم».

تاعدىر ايداپ, ومىرىندەگى شۋاقتى, ساۋلەلى ءساتتىڭ ۇمىتىل­ماس بەلگىسىندەي ساقتالعان ولەڭ­نىڭ اۆتورىمەن جولىعادى. ءوزى دە ولەڭ وقيتىن, اقىندار قا­ۋىمىنا ماحابباتى ەرەكشە, ءتىپ­تى, كەيدە ءپىر تۇتاتىن, جانى نازىك, شىعارماشىل جان ەمەس پە؟! مۇنداي ءساتتى كۇتپەگەن ونىڭ سەبەپسىز تولقيتىنى ءسوز­سىز. ال اقىنعا دەگەن ىقىلاس, قۇرمەت, ءىلتيپاتتا شەك جوق. ال­عاۋسىز كوڭىلى اڭقىلداپ, اقىن­نىڭ باعاسى ولەڭىنەن دە اسىپ تۇسكەندەي. «دا­رەجەسى ۇس­تەم اتاقتى بىرەۋمەن تانىس­قاندا كىسىنىڭ قىسىلىپ قالاتىن ادەتى بولادى عوي. ونىڭ ۇستىنە, تانىسقانىڭ اقىن, ياعني ءوزىمىز سياقتى قاراپايىم پەندە ەمەس, تابيعاتى ەرەك, كوڭىل كوزى كورەگەن, نازىك سىر, سيقىر ءسوزدىڭ ءامىرشىسى بولسا, بويىڭدى بيلەۋىڭ ءتىپتى قيىن ەكەن. سۇڭعاق بويلى, كو­رىكتى, قيمىلى بيازى جىگىت ءتارىزدى. العاش اڭعارىپ قالعانىم وسى عانا».

تالاي جىل بويى ءبىر سىبىر­لاپ, ءبىر كۇبىرلەپ سان مارتە وقى­عان ولەڭىن تۋدىرعان اقىن وعان ۇناي باستادى. ۋاقىت وتە ءوزىن دە ەركىن سەزىنىپ, جىلى ۇشىراپ سويلەسەتىن بولدى. ءتىپتى وتكەن اي­لىعىنان جىرىپ قالعان ازىن-اۋلاق اقشاسى دا بار – اقىنمەن بىرگە رەستورانعا بارماقشى. ءيا, سول كەشتە اڭىزعا اينالعان اقىن مەن اڭعال وقىرمان تەڭەسكەندەي بولدى. اقىننىڭ دا ادام سياقتى شاراپ ءىشىپ, كوتلەت جەيتىنىنە كوزى ۇيرەندى. ەشبىر ىڭعايسىزدانۋسىز بەتپە-بەت وتىرعان ساتتە ىشتەگى جاۋاپسىز سۇراقتاردىڭ مەن­مۇن­دالايتىنى بار ەمەس پە؟! اسا ءبىر اياۋلى شاعىنىڭ كۋاسى بولعان جاستىق جىرىنىڭ, ماحاببات سىرىنىڭ كىمگە ارنالعانىن قارسى الدىندا وتىرعان اقىننان نەگە سۇراماسىن؟!

«سودان كەيىن ول سالقىن عانا جاۋاپ بەردى:

– اركىمنىڭ باسىندا بولاتىن وقيعا عوي. قىز كەزىندە ايەلىمە جازىپ ەدىم. ەرتەرەكتە جازىلعان ولەڭ, تەحنيكاسى ناشار, ولاقتاۋ جازىلعان, – دەپ ءبىتىردى ءسوزىنىڭ اياعىن».

ول ەندى ءبىر كەزدە قاتتى تول­قىتقان ولەڭ يەسىن كورگەنشە اسىعادى. اقىننىڭ مۋزاسىن قيال­داپ وتىرىپ, ءوز جارىنا ۇقسا­تادى. جو-جوق, ودان دا اسقان سۇلۋ بولار دەپ تۇيەدى. ءيا, اڭعال وقىرمان وتتى جىردىڭ جالعاسىن, اسىل سەزىمنىڭ ادەمى جاراستىعىن كورگىسى كەلەدى. سولاي بولارىنا سەنەدى. «كىسىدە قاناعات بولا ما, ۇعىنىسقان كوڭىل, تەرەڭدەي تۇسكەن ماحاببات تاعى دا تاماشا ولەڭ تۋعىزعان بولار, ونى كوپكە قيماي, ەكەۋى عانا وقىپ, سالىپ قويا­تىن شىعار, سونى ءبىر وقىپ كورسەم دەگەن دە دامەم بولدى».

ءسويتىپ, اق ماحابباتتىڭ داستانى بولعان ولەڭنىڭ يەسىن ىزدەپ, ەسىك قاعىپ تۇر. «ماعان, ءۇي قىزمەتشىسى بولار, ءوڭى جۇدەۋ, جابىرقاۋ جاس ايەل ەسىك اشتى. ءبىر كەزدە اجارلى بولعان ادام سياقتى, بىراق ەرتە­رەك سولعان گۇلدەي ءوڭى توزىپ قالعان. ءاجىم شالا باستاعان وڭىندە زامانى وتكەن سۇلۋلىقتىڭ كۋاسىندەي ۇلكەن قارا كوزى عانا جارقىرايدى», دەيدى.

اقىننىڭ اق پەرىشتەسىن كورۋگە كەلگەن ول ءدال بۇلاي سۇلەسوق كۇيدە قايتارىن, ارينە بىلگەن جوق. الگى جالىنىشى مەن ءتۇڭىلۋى ارالاس, قاجىعان ء«ۇي قىزمەتشىسىنىڭ» وسى شاڭىراقتىڭ بايبىشەسى ەكەنىنە, ولەڭدەگى سول «قارا كوزدىڭ» ءوزى ەكەنىنە ارەڭ سەندى. قانشاما جىلدار بويى جۇرەگىندە جىلىتىپ ۇستاعان, سەبەپسىز مۇڭايعاندا, ساعىنعاندا قايتا ءبىر وقىپ, جانىن ەمدەگەن تۇمار-ولەڭىنىڭ اقىنى مەن عاشىعى وسىنشاما سۇرىقسىز, ساۋلەسىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقانى وعان اۋىر سوقتى. تالتىرەكتەپ, ەسىن ارەڭ جيدى. بۇگىنگە دەيىنگى بار دا­يىندىعى, تولقىنىسى, ءۇمىتى, سۇ­لۋلىققا, سەزىمگە, اقىنعا, ولەڭگە دەگەن قۇمارلىعى ءبىر-اق ساتتە ءسوندى دە قالدى.

«نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, اقىن­نىڭ ولەڭىن ىشىمنەن كۇبىر­لەپ ايتا بەرىپپىن. ەندى ول ماعان قور بولعان اسىل سەزىمنىڭ, ولگەن ماحابباتتىڭ جوقتاۋى سياقتى ەستىلدى».

بالكي, ول ولەڭ ايەلىنە ارنال­ماعان دا شىعار. كىم بىلەدى...

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42

جاڭا جوبا – قوعام تالقىسىندا

رەفورما • بۇگىن, 09:20