تۇرىك كاسىپكەرلەرى قازاقستانعا نە ءۇشىن قىزىعادى؟

ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىس­تىڭ جاڭا بەلەستەرى استانادا وتكەن القالى جيىندا تاعى دا تالقىلاندى. قاتىسۋشىلار نە­گىزىنەن ترانسپورت, ساۋدا-ساتتىق جانە لوگيستيكا ماسەلەلەرىن قوزعادى. بىلتىر ەلدەر ارا­سىن­داعى تاۋار اينالىمى 55 پايىزعا ءوسىپ, 6 ملرد دوللارعا جەتكەن. سونىمەن بىرگە ءبىزدىڭ تاراپ ءابۋ-ءدابيدىڭ ونەركاسىپتىك وپەراتورىمەن بىرگە جۇزەگە اسىرىلاتىن جوباعا قاتىسۋعا دا ۇسىنىس ءبىلدىردى. اتالعان جوبا «قۇرىق» پورتى ارقىلى تران­سكاسپي حا­لىقارالىق كولىك ءدالىزى بويىنشا جۇك تاسىمالىن دامىتۋعا با­عىتتالعان.

«تۇركيالىق ارىپتەستەرىمىزدىڭ دە وسى جوباعا قاتىسۋىنا ۇسىنىس جاسالدى. وتاندىق ءونىمدى سولاي قاراي جانە تۇركيالىق ءونىمدى قازاقستانعا تاسىمالداي الار ەدىك. جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. Abu Dhabi Ports-داعى ءبىزدىڭ ارىپتەستەرىمىز 45 اۆتوماشينا, ءبىر كەمە جانە ءبىر قۇرعاق جۇك تاسىمالداۋشى ساتىپ الدى. ولار قازىر كاسپي تەڭىزىنە جەتكىزىلىپ جاتىر. جاقىن ارادا تاعى 200 اۆتوماشينا ساتىپ الىنادى», دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى قايرات تورەباەۆ.

تۇركياداعى ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر قورىنىڭ باسشىسى احمەت يندجەكارا قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسى مەن كليماتى وتە تارتىمدى دەپ ەسەپتەيدى.

«قازاقستاندا ۇلكەن الەۋەت بار. الايدا ونى تولىق كولەمدە پايدالانىپ وتىرعان جوق. ءبىز ەكى ەلدىڭ دە ىشكى جالپى ءونىمىن ارت­تىرعىمىز كەلەدى. ءبىزدىڭ ەلى­مىزدە تابيعي جەر قويناۋىنىڭ بايلىعى وتە كوپ. بىراق الەمدىك پراكتيكانىڭ قيسىنىنا سالساق, بارلىق بايلىقتى بىردەن پاي­دالانۋعا بولمايدى. بۇل جەردە زەردە مەن اقىلدى قولدانا وتىرىپ, ارەكەت ەتۋ كەرەك», دەيدى قور باسشىسى.

قاتىسۋشى ينۆەستورلار بۇل جيىن تەك ەكونوميكالىق تۇر­عىدا ەمەس, مادەني تۇرعىدا دا ەلدەر اراسىنداعى قارىم-قاتى­ناستى جانداندىرا تۇسەدى دەپ سانايدى. ءوز كەزەگىندە الماتى حالىقارالىق اۋەجايىنا ينۆەستيتسيا قۇيعان وكىلدەر بۇل قادامنىڭ دۇرىس بولعانىن ايتتى.

«بۇل جوباعا 700 ملن دوللار سالدىق. ءبىز جۇمىس ىستەپ جات­قان كليمات وتە جاعىمدى. قا­زىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, بيزنەسمەندەرمەن سەرىكتەستىك ورناتتىق. اۋقىمدى جوباعا قاراجات قۇيعانىمىزدىڭ ناتيجەسى وڭ بولىپ شىققانىن قازىر كورىپ وتىرمىز», دەيدى «ال­ماتى حالىقارالىق اۋەجايى» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى فاتيح ءومىر.

جالپى, جيىنعا 30-عا جۋىق تۇركيالىق كاسىپكەر قاتىستى. ولار ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق پوتەنتسيالدى تەرەڭ زەردەلەپ, ءوز ۇسىنىستارىن جاساماق. كاسىپكەرلەر ۇسىنىسى ازىق-ت ۇلىك, ەنەرگەتيكا جانە ينفلياتسيا پروبلەمالارىنا بايلانىستى.

قوس تاراپ ءوزارا تاۋار اينالىمىن 10 ملرد دوللارعا جەت­كىزگىسى كەلەدى. سونىمەن قاتار تۇرىك ەلىنىڭ ءبىزدىڭ ماڭىزدى ين­ۆەس­تيتسيالىق سەرىكتەسىمىز ەكەنىن دە ايتا كەتكەن ابزال. وتاندىق ەكونوميكاعا قارجى قۇيۋ بويىنشا تۇركيا تۇراقتى تۇردە ۇزدىك وندىققا كىرەدى. قازىر ەكى ەل 36 جوبا بويىنشا بىرلەسە جۇمىس اتقارىپ جاتىر. ول جوبالاردىڭ جالپى قۇنى 2,8 ملرد دوللاردان اسادى. جەكە بيزنەس اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تا وركەن جايىپ كەلەدى. ماسەلەن, استانا قالا­سىنداعى قۇرىلىس نىساندارىندا تۇركيالىق مەردىگەرلەردىڭ بەلسەندىلىگى جوعارى. ونىڭ جالپى قۇنى – 27 ملرد دوللار شاماسىندا. جالپى, ەلىمىزدىڭ اۋما­عىندا 4 مىڭنان استام كومپانيا تۇرىك كاپيتالىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىر.

ءبىراز ۋاقىت بۇرىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تۇر­كياعا ساپارى كەزىندە ەكى ەلدىڭ بيزنەس-قۇرىلىمى اراسىندا جالپى قۇنى 1,4 ملرد دوللارعا جەتەتىن 20 ينۆەستيتسيالىق كەلى­سىمگە قول قويىلدى. ترانس­كاس­پي حالىقارالىق كولىك ءدالىزى الەۋەتىنىڭ ارتۋىمەن بيزنەس كەلى­سىمدەردىڭ سانى دا, ساپاسى دا وسەدى دەگەن ۇلكەن سەنىم بار.