الەۋمەتتىك كەپىلدىك جۇيەسى

جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار ءۇشىن مىن­دەتتى الەۋمەتتىك ساقتان­دى­رۋ جۇيەسىنە قاتىسۋدىڭ ءوز ار­تىق­­شىلىقتارى بار. بۇل تۋرالى بىزگە «مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساق­­تاندىرۋ قورى» اق باس ديرەك­تو­رى­نىڭ ورىنباسارى اليسا قايىر­­بەكوۆا جان-جاقتى مالىمەت بەردى.

ونىڭ ايتۋىنشا, جۇمىسشىلار الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەر تۋىنداعان جاعدايدا بيۋدجەتتەن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردى الا وتىرىپ, بۇعان قوسا ماسق-تان الەۋمەتتىك تولەمدەر الادى. جۇيە الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەردىڭ التى ءتۇرىن قامتيدى. بۇل – ەڭبەككە قابىلەتتىلىكتەن ايىرىلۋ, اسىراۋ­شىسىنان ايىرىلۋ, جۇمىسىنان ايىرىلۋ, جۇكتىلىك پەن بوسانۋ, جاڭا تۋعان بالانى اسىراپ الۋ, سونداي-اق بالا ءبىر جارىم جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە بايلانىستى كىرىسىنەن ايىرىلۋ جاعدايلارى. وسى ورايدا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار جۇمىسقا ورنالاسۋ كەزىندە ەڭبەك شارتىن جاساۋدى قاپەرىندە ۇستاۋ قاجەت. بۇل جاعدايدا جۇمىس بەرۋشىلەر ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن قورعا قىز­مەتكەردىڭ كىرىسىنىڭ 3,5% كولەمىندە الەۋمەتتىك اۋدارىمدار تولەۋگە جاۋاپتى بولادى.

– ەڭبەككە قابىلەتتىلىكتەن ايى­رىلۋ جاعدايى بويىنشا الەۋ­مەت­تىك تولەم مەديتسينالىق-الەۋ­مەت­تىك ساراپتاما جالپى ەڭبەك­كە قا­بىلەتتىلىكتەن ايىرىلۋ دارە­جە­س­ىن 30%-دان 100%-عا دەيىن بەل­گى­لەگەن كەزەڭگە تاعايىندالادى. بۇل تولەمنىڭ ەڭ ۇزاق مەرزىمى – كو­مەك الۋشىنىڭ زەينەت جاسىنا جە­تۋىنە دەيىن. ال اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جاعدايى بويىنشا الەۋ­مەتتىك تولەم – اسىراۋشىنىڭ اسى­راۋىنداعىلارى 18 جاسقا تولعانعا دەيىن, ال كۇندىزگى وقۋ نىسانى بو­يىن­شا وقىعاندا 23 جاسقا دەيىن تاعايىندالادى. جىل سايىن ۇكىمەت قاۋلىسى نەگىزىندە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلارمەن بىرگە ماسق-تىڭ ۇزاقمەرزىمدى تولەمدەرى دە ارتادى. بيىل تولەمدەر 1 قاڭتار­دا جانە 1 شىلدەدە ەكى رەت كوتەرىلدى, جىل­دىق ماندەگى مولشەرى 23%-عا ارتتى. وسى جىلدىڭ 8 ايىندا اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جاعدايى بويىنشا الەۋمەتتىك تولەمدەردى 61 مىڭنان اسا وتباسى الدى, ال ەڭ­­­بەككە قابىلەتتىلىكتەن ايىرىلۋ جاع­­­دايى بويىنشا الەۋمەتتىك تو­لەم­­دەردى 95 مىڭ ادام الدى. وسى ماق­­ساتتارعا قوردان شامامەن 42 ملرد
تەڭگە جۇمسالدى. ەگەر مىن­­دەتتى الەۋ­مەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيە­­سى­نە قاتىسۋشى جۇمىسىنان ايى­رىل­سا, وندا مانساپ ورتالى­عىن­دا جۇ­مىسسىز رەتىندە تىركەل­گەن­نەن كەيىن ۇسىنىلاتىن بەلسەندى شارا­لارعا قوسىمشا, جۇمىستان بوساتۋ سەبەبىنە قاراماستان, قوردان جۇ­مى­سىنان ايىرىلۋ جاعدايى بويىنشا الەۋمەتتىك تولەم جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل باعىتتا وسى جىلدىڭ 8 ايىندا شامامەن 140,5 مىڭ ادام­عا 29 ملرد تەڭگە تولەندى, – دەدى ا.قايىر­بەكوۆا.

سونىمەن قاتار سپيكەر مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە انا مەن بالانى قولداۋ ەرەكشە ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جىل سايىن قوردان تو­لەنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ شا­مامەن 85%-ى انا بولۋدى قول­داۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلادى. ماسەلەن, جۇمىس ىستەيتىن ايەل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تو­لە­نەتىن بالا تۋعا ارنالعان مەم­لەكەتتىك جاردەماقىدان باسقا قوردان جۇكتىلىككە جانە بوسانۋعا بايلانىستى دەمالىس باستالعانعا دەيىنگى كەيىنگى جىلداعى ورتاشا ايلىق كىرىسىنىڭ 4 ەسەلەنگەن مول­شەرىنە تەڭ جۇكتىلىككە جانە بو­سانۋعا بايلانىستى بىرجولعى الەۋ­مەتتىك تولەم الادى. ال بالا تۋ­عاننان كەيىن ونىڭ كۇتىمىنە بايلانىستى تولەم انانىڭ كەيىنگى 2 جىلداعى ورتاشا ايلىق كىرىسىنىڭ 40%-ىن قۇرايدى. تيىسىنشە مۇنداي الەۋمەتتىك تولەم كولەمى جۇمىس ىستەمەيتىن اناعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تولەنەتىن بالا كۇتىمى بويىنشا ۇقساس مەملەكەتتىك جار­دەم­اقىدان جوعارى.

انا بولۋدى قولداۋداعى ماڭىز­د­ى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى 2023 جىلعى قاڭتاردان باستاپ بالا كۇتىمى بو­يىنشا الەۋمەتتىك تولەمنىڭ ۇزاق­تىعىنىڭ 1 جاستان 1,5 جاسقا دەيىن ۇلعايۋى بولدى. بيىل 204 مىڭ ايەل جۇكتىلىككە جانە بوسانۋعا بايلانىستى تولەمدى الىپتى. 207,8 مىڭ قاتىسۋشىعا بالا كۇتىمى بو­يىنشا تولەم تاعايىندالدى. وسى ماقساتتارعا بيىل 8 ايدا 401 ملرد تەڭگەدەن اسا قاراجات باعىتتالعان.

سونداي-اق ازاماتتار ءۇشىن ۇي­دەن شىقپاي-اق قىزمەت الۋعا جاع­داي جاسالىپ جاتىر. قازىرگى ۋا­قىتتا ەلەكتروندىق كوزدەر ار­قى­لى جۇگىنگەن ازاماتتارعا تا­عايىن­دالعان الەۋمەتتىك تولەم­دەر­­دىڭ ۇلەسى 56,5%-دان اسادى. مى­سالى, ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە بول­عان – جۇمىسىنان ايىرىلۋ جانە بالا كۇتىمى بويىنشا الەۋ­مەتتىك تولەمدەردى ەلەكتروندى تۇر­دە تاعايىنداۋ قىزمەتتەرى. بۇل قىزمەتتى الۋ ءۇشىن egov.kz ەلەك­تروندىق ۇكىمەت پورتالى ارقى­لى; «ەڭبەك» ەلەكتروندىق ەڭ­بەك بيرجاسى ارقىلى; مانساپ ورتا­لى­عىندا جۇمىسسىز رەتىندە تىركە­لۋ كەزىندە (قىزمەت كورسەتۋدىڭ كوم­پوزيتتىك فورماتى); حالىق بانكى­نىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسىنان; ءداس­تۇر­لى تۇردە مەملەكەتتىك كورپوراتسيا ارقىلى جۇگىنۋگە بولادى.

– الەۋمەتتىك تولەمدەردى الەۋەت­تى الۋشىلاردى قامتۋ جو­نىن­دەگى ماقساتقا قول جەتكىزۋدە 2022 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن باس­تاپ «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كار­تاسى» اقپاراتتىق جۇيەسىن پرواك­تيۆتى قىزمەتتەر كورسەتۋگە ەنگىزۋ ماڭىز­دى بولدى. جۇيە ءوز قۇقىعىن ىسكە اسىرماعان الەۋەتتى الۋشىلاردى اۆتوماتتى تۇردە ايقىندايدى جانە ولارعا ونلاين فورماتتا تولەم الۋ ءۇشىن جۇگىنۋگە مۇمكىندىك بەرە وتىرىپ, بىرنەشە سمس حابارلاما جىبەرەدى. ەلەكتروندىق قىزمەتتەردىڭ ءوسۋى جاعدايىندا ءبىز الەۋمەتتىك تولەمدەردى تاعايىن­داۋ بويىنشا بيزنەس-ۇدەرىستەردى وڭتاي­­لاندىرامىز. 2023 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلگەن الەۋمەتتىك كودەكستى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك تو­لەم­دەردى تاعايىنداۋدىڭ جاڭا ەرە­جە­لەرى قابىلداندى. وندا ەلەكتروندىق كوزدەر ارقىلى كەلىپ تۇس­كەن ءىس ماكەتتەرىن اۆتوماتتى تۇر­دە قالىپتاستىرۋ جونىندەگى نور­ما كوزدەلگەن. وسىلايشا, مەم­لەكەتتىك كورپوراتسيانى وسىنداي قىزمەتتەر بويىنشا بيزنەس-ۇدەرىستەن شىعارۋ الەۋمەتتىك تو­لەم­دەردى تاعايىنداۋ مەرزىمىن 8 جۇمىس كۇنىنەن 4 جۇمىس كۇنىنە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەر­دى. قوردان تولەنەتىن بارلىق الەۋ­مەتتىك تولەمنىڭ كولەمى جەكە ەسەپ­تەلەتىنىن جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋشى قىزمەتكەر ءۇشىن قورعا تولەنگەن الەۋمەتتىك اۋدارىمداردىڭ ۋا­قى­­تىلى جانە تولىق تولەنۋىنە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن اتاپ وتەمىن. سوندىقتان ءبىز ارقاشان جۇيەگە قاتىسۋشىلارعا الەۋمەتتىك اۋدارىمداردى تولەۋدىڭ تولىقتى­عى مەن ۋاقىتتىلىعىن كەز كەلگەن ىڭعايلى تاسىلمەن: egov.kz ەلەك­تروندىق ۇكىمەت پورتالىندا نە «ازا­ماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەم­لەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ بولىم­شەسىنە (حالىققا قىزمەت كور­سە­تۋ ورتالىقتارى) نەمەسە قور­دىڭ فيليالىنا جۇگىنۋ ارقى­لى تەكسەرۋدى ۇسىنامىز, – دەدى ا.قايىر­­بەكوۆا.