سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر – ا.دۇيسەنباەۆ, ە.ۇكىباەۆ
تسيفرلىق كودەكس جوباسى ازىرلەنەدى
ادەتتەگىدەي فورۋمعا دەگەن قىزىعۋشىلىق جوعارى. بۇل ەلىمىزدىڭ ەۋرازيا كەڭىستىگىندە جەتەكشى ءارى ماڭىزدى تسيفرلىق جانە قارجىلىق تەحنولوگيا حابى ەكەنىن تاعى دا ناقتىلاي ءتۇستى. ەل پرەزيدەنتىنىڭ ايتۋىنشا, ءىس-شارانىڭ تاقىرىبى دا وتە وزەكتى.
– جاساندى ينتەللەكت بۇدان بىلاي عىلىمي فانتاستيكا ەمەس, ءومىردىڭ اقيقاتىنا اينالدى. جاڭا ءداۋىردىڭ باستالعانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. كەزىندە ەلەكتر جارىعى مەن ينتەرنەتتى ويلاپ تابۋ تىرشىلىگىمىزدى قالاي تۇبەگەيلى وزگەرتسە, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىنىڭ ىقپالى دا ءدال سونداي وراسان زور. ول ادامزاتتىڭ تۇرمىس سالتىن مۇلدەم باسقا ارناعا بۇرىپ, جۇمىس ۇدەرىستەرىن اۆتوماتتاندىرادى جانە اۋقىمدى ەكونوميكالىق قۇندىلىق قالىپتاستىرا الادى. كەيبىر ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ جاھاندىق ەكونوميكاعا قوساتىن ەلەۋلى ۇلەسى دۇنيەجۇزىلىك ىشكى جالپى ءونىمنىڭ تورتتەن ءبىر بولىگىنە پارا-پار. اتالعان تەحنولوگيانىڭ كەڭ قولدانىسقا يە بولۋى قازاقستاننىڭ قارقىندى دامۋىندا ماڭىزدى ءرول اتقارا الادى. سوندىقتان قىسقامەرزىم ىشىندە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساۋ قاجەت, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى نەگىزگى باسىمدىقتاردى اتاپ ءوتتى. ءبىرىنشى – جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ اياسىن جانە ونى دامىتۋدىڭ مىندەتتەرى مەن قۇرالدارىن ايقىندايتىن ستراتەگيالىق قۇجات قابىلداۋ كەرەك.
– بۇل – حالىقارالىق وزىق تاجىريبە. مۇنداي قادام ەلىمىزدى تەحنولوگيالىق تۇرعىدا دامىتۋدىڭ ورنىقتى باعىتىن ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ الدىمەن, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن ەكونوميكامىزدىڭ مۇناي-گاز سەكتورى, ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك جانە لوگيستيكا سەكىلدى ماڭىزدى سالالارىنا ەنگىزۋگە ءمان بەرۋىمىز قاجەت دەپ سانايمىن. جاساندى ينتەللەكت قالالارىمىزدى ءومىر سۇرۋگە جانە جۇمىس ىستەۋگە قولايلى ءارى تولىققاندى اقىلدى قالاعا (smart city) اينالدىرۋ ۇدەرىسىن ايتارلىقتاي دارەجەدە وڭتايلاندىرا الادى. مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن كەڭىنەن پايدالانۋدىڭ دا ماڭىزى زور. بۇل ورايدا ءبىز ەلەۋلى ناتيجەگە قول جەتكىزدىك. اتاپ ايتقاندا, ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىنىڭ دەڭگەيىن انىقتاۋعا جانە ولارعا پرواكتيۆتى مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» ىسكە قوسىلدى. مۇنداي ءونىمدى «بايتەرەك» حولدينگى بازاسىندا بيزنەس ءۇشىن دە ەنگىزۋ كەرەك. مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا بۇل باعىتتا اۋقىمدى تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى, – دەدى پرەزيدەنت.
جاساندى ينتەللەكتىنى نورماتيۆتىك تۇرعىدا رەتتەۋ قاجەت. بۇل – مەملەكەت باسشىسى نازار اۋدارعان ەكىنشى باسىمدىق.
– بۇگىندە 120-دان استام ەل بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ءارتۇرلى زاڭنامالىق اكتى قابىلدادى. ءبىز وزىق الەمدىك تاجىريبەگە ساي كەلەتىن, نارىقتىڭ قاجەتتىلىگى مەن ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن ەسكەرەتىن, قۇقىقتىق تۇرعىدان رەتتەيتىن زاماناۋي بازا ازىرلەۋ ءىسىن جەدەلدەتۋىمىز كەرەك. قۇقىقتىق شارتتار حالىقارالىق كومپانيالاردىڭ ءبىزدىڭ نارىققا كەلۋىن ىنتالاندىرۋى قاجەت. ول ءۇشىن مۇددەلەر تەپە-تەڭدىگىن ساقتاپ, اشىق جانە ءادىل «ويىن ەرەجەلەرىن» قالىپتاستىرعان ءجون. جالپى, جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ادامداردىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە كىرىكتىرۋ وڭاي مىندەت ەمەس. بۇل رەتتە ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى بۇزىلماۋعا ءتيىس. فورۋمعا قاتىسۋشىلار وسى سالانى رەتتەيتىن نەگىزگى قۇجاتتاردى, سونىڭ ىشىندە تسيفرلىق كودەكس جوباسىن ازىرلەۋگە ۇلەس قوسا الادى دەپ ۇمىتتەنەمىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
5G ۋاقىتىنان بۇرىن ەنگىزىلەدى
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, ۇشىنشىدەن, تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى جۇيەلى تۇردە دامىتۋ دا ماڭىزدى.
– وزىق IT-ينفراقۇرىلىم تسيفرلىق يندۋسترياداعى كەلەشەك پروگرەسكە, اتاپ ايتقاندا, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋىنا نەگىز قالايدى. سوندىقتان ينفراقۇرىلىمدى دامىتقان كەزدە IT-ءونىم ازىرلەۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىگى ءاردايىم الدىن الا ەسكەرىلۋگە ءتيىس. ەڭ الدىمەن, ءبىز ەسەپتەۋىش ورتالىقتاردىڭ قۋاتىن ارتتىرۋىمىز قاجەت. ۇكىمەتكە ەكى جىل ىشىندە جاساندى ينتەللەكتىگە ماماندانعان داتا-ورتالىقتاردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن. بۇل ىسكە «Amazon», «Google», «Mastercard» جانە «Citigroup» سياقتى الەمگە تانىمال كومپانيالاردى تارتۋعا بولادى. جاقىندا نيۋ-يورك قالاسىنا جاساعان ساپارىمدا اتالعان كومپانيالاردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستىم. ءتيىستى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزدىك. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكتىگە ارنالعان دەرەكتەر ەكوجۇيەسىن دامىتۋ ماڭىزدى. شىن مانىندە, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ «قورەگى», قوزعاۋشى كۇشى – ۇلكەن دەرەكتەر قورى. قازاقستاندا وسى سالادا ءتۇرلى شەشىمدەر جۇزەگە اسىرىلدى. الايدا مەملەكەتتىك ورگانداردا جيناقتالعان ۇشى-قيىرسىز دەرەكتەر قورىنا قولجەتىمدىلىك شەكتەۋلى بولۋىنا بايلانىستى ونىڭ الەۋەتى ءالى تولىق پايدالانىلماي وتىر. بۇل جەردە اقپاراتتىڭ «اشىقتىق پرەزۋمپتسياسىن» باسشىلىققا الۋ كەرەك. «Smart Data Ukimet» ارقىلى ءانونيمدى دەرەكتەرگە ەركىن قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. مەن بۇل جەردە بارلىق اقپاراتتىڭ ءانونيمدى بولعانى ءارى سەنىمدى قورعالعانى ءجون ەكەنىن ايتىپ وتىرمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇل رەتتە ەل پرەزيدەنتى جەكە دەرەكتەردىڭ تارالىپ كەتۋىنە قاتىستى بارلىق قاۋىپتى جويۋ كەرەگىن ەسكە سالدى. سونىمەن قاتار كەلەسى جىلى ۇلتتىق جاساندى ينتەللەكت پلاتفورماسىن ىسكە قوسقان دۇرىس ەكەنىن ايتتى. بۇل باستاما مەملەكەت پەن ءىرى بيزنەس دەرەكتەرىن بىرىكتىرىپ, ولاردىڭ وزەكتىلىگى مەن قولجەتىمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
– بۇل شارالاردىڭ ءبارى جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرىن پايدالاناتىن ستارتاپتارىمىزدىڭ قازاقستاندا جانە الەمدە سۇرانىسقا يە, مۇلدە جاڭا IT شەشىمدەر جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىن ناعىز تسيفرلىق ۆەدومستۆوعا اينالدىراتىن ماڭىزدى رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. ستاتيستيكالىق جانە باسقا دا دەرەكتەردى رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار قابىلداۋ قاجەت. ونىڭ ىشىندە باسقارۋ ساياساتىن ازىرلەۋ, دەرەكتەردىڭ ماقساتتى ارحيتەكتۋراسىن انىقتاۋ ماسەلەسىن نازاردان تىس قالدىرماعان ءجون. بۇل مەملەكەتتىڭ ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلداۋىنىڭ نەگىزگى شارتى بولادى. 5G جەلىسىن كەڭ كولەمدە ەنگىزۋ يننوۆاتسيانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى. بۇل ۇدەرىس قازاقستاندا قازىردىڭ وزىندە ءجۇرىپ جاتىر. 2027 جىلعا دەيىن وبلىس ورتالىقتارىنىڭ بارلىعىن ۇيالى بايلانىستىڭ جاڭا بۋىنىمەن قامتۋ مىندەتى بۇعان دەيىن جۇكتەلگەن بولاتىن. الايدا تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ دامۋ جاعدايىندا ءبىز دە قارقىندى ارتتىرۋىمىز كەرەك. ۇكىمەت بۇل جۇمىستى مەرزىمىنەن بۇرىن, ياعني 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋى قاجەت. ارينە, مەرزىمنىڭ وزگەرۋى كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا اسەر ەتپەۋگە ءتيىس, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن تومەنگى وربيتاداعى سپۋتنيكتىك جۇيەلەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, شالعاي اۋدان تۇرعىندارىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. «ۇكىمەت بۇل ماسەلەنى جان-جاقتى پىسىقتاۋى كەرەك. قاجەت بولعان جاعدايدا زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋگە بولادى», دەپ ناقتىلادى.
وقۋشىلارعا ارنالعان ونلاين پلاتفورما
– ءتورتىنشى – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ەڭبەك نارىعىنىڭ كەلەشەكتەگى سۇرانىسىنا بەيىمدەۋىمىز قاجەت. اۆتوماتتاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ودان ءارى دامۋى جاھانداعى ەڭبەك نارىعىن تۇبەگەيلى وزگەرتەتىنى قازىردىڭ وزىندە بەلگىلى. «Goldman Sachs» كەلەشەكتە جۇزدەگەن ماماندىق پەن ءۇش ميلليونعا جۋىق جۇمىس ورنى جويىلۋى ىقتيمال دەپ بولجام جاساپ وتىر. الايدا ءاربىر تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيا كەزىندە ادامزات بالاسى وسىعان ۇقساس دۇربەلەڭدەردى باستان كەشكەنى تاريحتان ءمالىم. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – جاڭا جاعدايعا الدىن الا دايىندالۋ. جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانىسقا ەنگىزۋ ادامدارعا ارنالعان جۇمىس ورىندارىنىڭ جاپپاي جويىلۋىنا الىپ كەلمەيدى. كەرىسىنشە, ادام ەڭبەگى ترانسفورماتسياعا ۇشىراپ, مۇلدەم جاڭا كاسىبي داعدىلارعا سۇرانىس پايدا بولادى. سوندىقتان قىزمەتكەرلەردى جاڭا داعدىلارعا مەكتەپتەن باستاپ باۋلۋ قاجەت. وسىعان وراي, ەڭ الدىمەن, تسيفرلىق ساۋاتتىلىق پەن ينفورماتيكانى وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرعان ءجون. ول ءۇشىن بىلىكتى ۇستاز تاپشىلىعىن شەشۋ قاجەت. «Astana Hub» حالىقارالىق تەحنوپاركىندە ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. سول ارقىلى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ستۋدەنتتەرى باعدارلاما جاساۋدى ۇيرەنەدى. ۇكىمەت بارلىق ماسەلەنى پىسىقتاپ, مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن وسىنداي ونلاين پلاتفورمانى قاناتقاقتى رەجىمدە ىسكە قوسادى دەپ ويلايمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۋنيۆەرسيتەتتەردە پاندەردى وقىتۋدىڭ مازمۇنى مەن ءادىسىن دە ايتارلىقتاي جاڭارتۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. بولاشاق مۇعالىمدەر, دارىگەرلەر, اگرونومدار, زاڭگەرلەر جانە سالالىق ماماندار جاساندى ينتەللەكت بويىنشا بازالىق ءبىلىمدى مىندەتتى تۇردە مەڭگەرۋى كەرەك.
– مەن جۋىرداعى جولداۋىمدا كەمىندە ءۇش بەلگىلى جوعارى وقۋ ورنى جاساندى ينتەللەكت باعىتىنا قاجەتتى كادر دايارلاۋمەن جانە زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋمەن اينالىسۋى كەرەك دەگەن مىندەت جۇكتەدىم. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى اقىلدى جۇيەلەر جانە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتىن تولىققاندى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا اينالدىرۋ تاعى ءبىر ماڭىزدى قادام بولماق. ول ۇزدىك ماماندار مەن ساراپشىلاردىڭ ورتالىعىنا اينالىپ, ءبىرتۇتاس ەكوجۇيە قالىپتاستىرۋى كەرەك. ينستيتۋت قۇرامىنا IT يندۋسترياسىنىڭ الەمدىك جانە وتاندىق كوشباسشىلارىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيتىن عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار ورتالىعى كىرەدى. وسى رەتتە ينستيتۋت ازىرلەمەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ جانە كەڭەيتۋ ماڭىزدى, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى اتاعان بەسىنشى باسىمدىق – يننوۆاتسيانىڭ جانە تەحنولوگيالىق پروگرەستىڭ ەڭ ماڭىزدى قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە ۆەنچۋرلىق كاپيتال نارىعىن دامىتۋ. قازاقستان ستارتاپتارعا ينۆەستيتسيا سالۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ينستيتۋتتىق جانە زاڭنامالىق بازانى دايەكتى تۇردە جەتىلدىرىپ كەلەدى. بىلتىر ۆەنچۋرلىق كەلىسىمدەردىڭ ورتاشا مولشەرى ەكى ەسە ارتتى. بۇل – قۋانتارلىق جايت. وسى ورايدا اتالعان سالانى رەتتەيتىن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر بازاسىن اقش, سينگاپۋر جانە گونكونگ ەلدەرىندە قولدانىلاتىن ۇزدىك تاجىريبەمەن سايكەستەندىرۋ ماڭىزدى. سونىمەن قاتار ۆەنچۋرلىق كاپيتال نارىعىنا حالىقارالىق ويىنشىلاردى تارتۋدىڭ ماڭىزى زور.
– قازىر جاساندى ينتەللەكت وتە قارقىندى دامىپ جاتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە ينكليۋزيۆتى جانە تۇراقتى دامۋعا ارنالعان تىڭ مۇمكىندىكتەر پايدا بولۋ ۇستىندە. بۇل سالادا جاھاندىق باسەكە وتە جوعارى. قازاقستان وسى ۇردىستەن تىس قالماۋى كەرەك. بۇل – زامان تالابى. سوندىقتان ءبىز قازىر وزىق تەحنولوگيانى دامىتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىرمىز. قازىرگى مىندەت – ەلىمىزدەگى ءىت-مامانداردىڭ, ساراپشىلاردىڭ, عالىمداردىڭ باسىن قوسىپ, ولاردىڭ كۇش-جىگەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ. سونداي-اق حالىقارالىق سەرىكتەستەردىڭ زور مۇمكىندىكتەرىن ەلىمىزدىڭ كادەسىنە جاراتۋ. تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلەگە نازار اۋدارعان ءجون. بۇگىندە ادامنىڭ اقىل-ويىنان ماشينا, ياعني تەحنولوگيا ۇستەم بولاتىن زامان ورنىعۋدا. باسقاشا ايتقاندا, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسى ادامزاتقا قاۋىپ-قاتەر ءتوندىرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ارتى نەگە اكەپ سوقتىراتىنى بەلگىسىز. عالىمدار اراسىندا بۇعان قاتىستى ورتاق پايىم جوق. ياعني جاساندى ينتەللەكت ادامزاتقا يگىلىك اكەلە مە الدە قۇردىمعا كەتىرە مە دەگەن سۇراق ءالى دە وزەكتى بولىپ تۇر. سوندىقتان وسى ماسەلەگە سانالى تۇردە قاراپ, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋىن ءجىتى نازاردا ۇستاۋ – اسا ماڭىزدى مىندەت. مىسالى, كەزىندە اتوم ەنەرگەتيكاسىمەن قاتار اتوم قارۋى پايدا بولدى. سول كەزدە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن جاڭا قاعيداتتار قالىپتاستى. بۇل – تەحنولوگيالىق دامۋ زامانىندا ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى باقىلاۋدا بولۋى كەرەك دەگەن ءسوز. قازىر ءبىز ساياسي جۇيەنى تۇبەگەيلى جاڭعىرتىپ جاتىرمىز. ءبىلىم مەن جاڭا تەحنولوگيانى نەگىزگە الاتىن ەكونوميكا قۇرا باستادىق. ادىلەتتى قازاقستاندا ءار ازاماتتىڭ جان-جاقتى دامۋىنا مۇمكىندىك بولادى. سونداي-اق حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باسا ءمان بەرەمىز. ءبىز تسيفرلىق نومادتاردىڭ, ياعني مىقتى ءىت-مامانداردىڭ قازاقستانعا كەلىپ, جۇمىس ىستەۋىنە بارىنشا قولايلى جاعداي جاسايمىز. يننوۆاتسيالىق كاسىپكەرلىكتى جانە كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتامىز. جالپى, جاھاندىق تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيا بارلىق ەلدىڭ وركەندەۋىنە, ادامداردىڭ دامىعان جانە ادىلەتتى الەمدە ءومىر سۇرۋىنە سەپتىگىن تيگىزۋى كەرەك, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كورمەدە كوز تارتار دۇنيە كوپ
فورۋمنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ۆەنچۋرلىق ينۆەستور, Draper Fisher Jurvetson كومپانياسىنىڭ تەڭ قۇرىلتايشىسى, درەيپەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى تيم درەيپەر, TikTok-تىڭ باس ديرەكتورى شوۋ چۋ, Digital Nomads قوعامداستىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى اسەت ابدۋاليەۆ, ICPC قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ۋيليام پاۋچەر, SpaceX كومپانياسىنىڭ Starlink ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى لورەن درەيەر, «Arbuz», «Aviata», «PINEMELON USA» جانە «Ticketon» ونلاين-سەرۆيستەرىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى الەكسەي لي ءسوز سويلەدى. جيىنعا جازۋشى, پروديۋسسەر, Barrat Media كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى دجەيمس باررات مودەراتورلىق ەتتى.
بۇدان كەيىن قاسىم-جومارت توقاەۆ Digital Bridge حالىقارالىق تەحنولوگيالىق فورۋمى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان كورمەگە باردى. مەملەكەت باسشىسى ءداستۇرلى فورۋم اياسىندا وتكىزىلىپ جاتقان روبوتتى تەحنيكا, Social Tech, Creative Economy, AI, FinTech, Industry 4.0, GovTech تاقىرىپتىق كورمە ايماقتارىن, سونداي-اق Kaspikz, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى, Astana Hub, Freedom Bank, MyCar تاعى دا باسقا ۇيىمداردىڭ كورمە ستەندتەرىن ارالاپ كوردى.
روبوتتى تەحنيكا ايماعىندا مەملەكەت باسشىسى كوپتەگەن جارىستا جەڭىمپاز اتانعان روبوتتى تەحنيكادان قازاقستان قۇراماسىنىڭ مۇشەلەرىمەن اڭگىمەلەستى جانە Ustem Foundation, Alem School, MakerSpace جوبالارىمەن تانىستى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيا جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين پرەزيدەنتكە جەكەلەگەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن كومپانيالار وزدەرىنىڭ پلاتفورمالارى ارقىلى ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك جاساپ وتىرعانىن باياندادى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى, سونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ «QR ارقىلى دارىگەردىڭ قابىلداۋىنا جازىلۋدى راستاۋ» (eGov mobile قوسىمشاسىنداعى ەدەنساۋلىق) جوباسى تانىستىرىلدى. بۇعان قوسا پرەزيدەنتكە Astana Hub جوبالارى, Google for Startups, Draper University, Tech Orda, Silkroad innovation hub, وڭىرلىك IT Hub باعدارلامالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى جونىندە مالىمەت بەرىلدى. «ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» اق جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە كەڭەس بەرىپ, مەملەكەتتىك قىزمەت تۇرلەرىن كورسەتەتىن «AiGov» چات-بوتى جوباسىن كورسەتتى. بۇدان سوڭ قاسىم-جومارت توقاەۆقا «QazaqGaz» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ تسيفرلىق شەشىمدەرى جانە «قازمۇنايگاز» اق-نىڭ كولىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق كولىك پەن ارنايى تەحنيكا جۇمىسىنا اشىق مونيتورينگ جۇرگىزۋگە ارنالعان «ساپارلاردى باسقارۋ» جوباسى تۋرالى ايتىلدى.
مەملەكەت باسشىسى كورمەگە قاتىسۋشىلارعا وزدەرىنىڭ تسيفرلىق جوبالارىن تابىستى جۇزەگە اسىرۋىنا تىلەكتەستىك ءبىلدىردى. پرەزيدەنت ەلىمىزدەگى تسيفرلاندىرۋ ءۇردىسى تەك ءبىر سالانى عانا جەتىلدىرۋگە ەمەس, سونىمەن قاتار جالپى ەكونوميكامىز بەن قوعام ومىرىندە ەلەۋلى وزگەرىستەر جاساۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
ۇزدىكتەر ماراپاتتالدى
فورۋم اياسىندا پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ Digital Bridge Awards جەڭىمپازدارىن ماراپاتتادى. بۇل سىيلىق قازىلار القاسى مۇشەلەرىنىڭ ونلاين-داۋىس بەرۋىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋداعى جەتىستىكتەرى ءۇشىن ورتالىق ەۋرازيا ەلدەرىنىڭ ۇزدىك IT-كومپانيالارىنا بەرىلەدى.
بۇل جولى IT-قىزمەتتەردى ەكسپورتتاۋعا باعىتتالعان دامۋ ستراتەگيالارىن تابىستى تۇردە ىسكە اسىرۋ باعىتىنداعى Export Excellence اتالىمى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدى جانە كۇردەلى تسيفرلىق پلاتفورمالاردى ازىرلەيتىن EPAM Kazakhstan كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى الەكسەي اكسەنوۆكە بۇيىردى. Tech for Good (ەكولوگيالىق, الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان تەحنولوگيالار) اتالىمىندا كىشكەنتاي بالالار, ونىڭ ىشىندە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردىڭ اتا-انالارى ءۇشىن پايدالى اقپارات بەرەتىن ءموبيلدى قوسىمشا – Ozim Platform الەۋمەتتىك ستارتاپىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى اسەم تاجيەۆا توپ جاردى.
Tech Educational Leader (وقىتۋدا يننوۆاتسيالىق, باتىل جانە شىعارماشىلىق باستامالاردى قولداناتىن باعدارلامالاۋ مەكتەپتەرى) اتالىمىندا Alem School جەتەكشىسى دانابەك قالياجاروۆ جەڭىسكە جەتتى. Tech Media of the Year (تەحنولوگيالىق جۋرناليستيكا سالاسىنداعى جەتىستىكتەر) اتالىمى بويىنشا قىرعىزستانداعى جاستارعا ارنالعان Limon.KG ءبىرىنشى ينتەرنەت-باسىلىمىنىڭ ديرەكتورى تاگاي تازابەكوۆ ماراپاتتالدى.
Employer of Choice (قىزمەتكەرلەردى كاسىبي جانە تۇلعا رەتىندە دامىتۋعا ىنتالاندىراتىن جۇمىس ورتاسىن ۇسىنۋشى كومپانيالار) اتالىمىندا قىزمەتتەر, جىلجىمايتىن م ۇلىك جانە اۆتوكولىك ساتۋ سالاسىنداعى Kolesa Group IT-كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى دميتري بوتانوۆ ۇزدىك شىقتى. VC of the Year (يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ۆەنچۋرلىك ينۆەستورلار) اتالىمىندا Big Sky سapital ۆەنچۋرلىق قورىنىڭ باسقارۋشى سەرىكتەسى ءادىل نۇرعوجين جەڭىسكە جەتتى. تاجىكستان جاستارىنا قارجى جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق كومپانيالارعا جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن IT جانە جاساندى ينتەللەكت بويىنشا مامانداندىرىلعان كۋرستاردان وتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن Zypl.ai ورتالىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ازيزدجون ازيمي AI Startup of the Year (جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى جەتىستىكتەرى ءۇشىن) اتالىمىن يەلەندى.
