بۇل ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەڭسەسى ەندى كوتەرىلىپ كەلە جاتقان كەزدەگى تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇعىرىن نىعايتۋ ءۇشىن بارلىق زاڭنامانى جانە اتا زاڭىمىزدى جاڭا قوعامعا, الەمدىك قۇقىقتىق ستاندارتقا ساي قالىپتاستىرۋدا كۇندىز-ءتۇنى قىزۋ جۇمىس جۇرگىزەتىنبىز. عاسىرلار بويى اڭساپ كۇتكەن ەگەمەندىك ورنىعىپ, ەركىندىك پەن بوستاندىقتىڭ تۋىن كوتەرگەن حالقىمىزدىڭ ۇلى قۋانىشى اسقاقتاپ تۇرعان تۇس. ونى قورعاۋداعى ءادىل بيلىكتىڭ باستى قۇرالى سوتتار بولعاندىقتان, حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءباسپاسوز بەتتەرىندە ۇنەمى ماقالا جاريالاۋ كەرەك بولدى. سول باعىتتا جاڭا شىققان «زاڭ گازەتىنىڭ» بۇكىل قۇقىقتىق ماسەلەلەر بويىنشا قۇلاشتى كەڭىنەن سىلتەپ, ارقيلى تاقىرىپتاردا سان الۋان سۇحبات, ءماندى ماقالالار بىرىنەن سوڭ ءبىرى جارىق كورىپ جاتقان كەز ەدى. وسىنداي تىنىمسىز جۇمىس بارىسىندا «زاڭ گازەتىندە» قىزمەت ىستەيتىن شارافاددين مارقۇممەن العاش رەت ديدارلاسقان ەدىم.
ءبىر كۇنى ول مەنىڭ قابىلداۋىما جازىلىپتى. بۇرىندارى دا ماقالالارىن وقىپ جۇرەتىنمىن. ويى ورامدى, قالامى جۇيرىك, ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ مايىن تامىزا, سارالاپ تا, ساراپتاپ تا شيراق جازاتىن جازبالارى ماعان ۇنايتىن. حاتشى قىزعا قابىلداۋدىڭ ۋاقىتىن بەلگىلەپ, حابارىن بەرگىن دەپ تابىستادىم. بۇل كەزدە مەن الماتى قالالىق سوتىنىڭ توراعاسى بولاتىنمىن. ايتىلعان ۋاقىتتا «شارافاددين ءامىر قابىلداۋىڭىزعا كەلىپ تۇر» دەپ باياندادى حاتشى قىز.
«كەلگەنشە قوناق ۇيالادى, كەلگەن سوڭ ءۇي يەسى ۇيالادى» دەگەندەي, ەسىكتەن يمەنە باسىپ, اسا بايسالدى سابىرلى قالىپتا ىشكە ەنگەن اقسارى ءوڭدى, ءجۇزى جىلى, سۇڭقار مۇرىندى جىگىت:
– اسسالاۋماعالەيكۋم, قايرەكە! – دەپ, ادامدى وزىنە تارتا تۇسەتىن جاقسى ءبىر ادەپپەن امانداستى.
– ۋاعالەيكۋماسسالام, تورلەتىڭىز, – دەپ ورنىمنان تۇرىپ, قارسى الدىمداعى ورىندىققا وتىرۋىن ۇسىندىم. مەنىڭ دە جىلى شىراي تانىتىپ قارسى العانىم ۇناسا كەرەك, بىردەن قويىن داپتەرىن, قالامىن, ديكتافونىن ازىرلەپ, جايدارلى قالىپتا, قانداي ماقالا جازاتىنىمىز تۋرالى ءوزىنىڭ پىكىرىن ءبىلدىردى.
قالاي ەكەنى, اڭگىمەمىز بۇرىننان تانىس ادامداي بىردەن جاراسىپ كەتتى. الدىمەن جازىلاتىن ماقالامىزدىڭ ءمان-جايىن تالقىلاپ, قالالىق سوت اتقاراتىن, ونىڭ الدىندا تۇرعان پروبلەمالار, جەدەل شەشىلۋگە ءتيىس ماڭىزدى ىستەردىڭ كىلتىن تابۋ, تاعى باسقا دا وزەكتى ماسەلەردى ەگجەي-تەگجەي سارالادىق. ونىڭ ىشىندە كۇن تارتىبىندەگى ەڭ باستى ماسەلە – مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭا رەفورماسى دا ايتىلدى. سول كەزدەگى كوپتىڭ تالقىسىندا جۇرگەن ء«ولىم جازاسىن قولدانۋ قاجەت پە, الدە ونى الىپ تاستاۋ كەرەك پە؟» دەگەن تاقىرىپ تا قىزۋ تالاس تۋدىرىپ تۇرعان. سۇحبات بارىسى وسى توڭىرەكتە ءوربىدى. اڭگىمە سوڭىندا مەن ءوز اتىمنان تاعى دا ءبىر ماقالا دايىنداپ بەرۋگە كەلىستىم. بۇعان شاكەڭ ءدان ريزا بولىپ قايتقان ەدى.
ەكەۋمىز وسىلاي, ءباسپاسوز اياسىندا جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, جاقسى سىيلاسىپ كەتتىك. قاي ۋاقىتتا بولسىن, حابارلاسىپ, قانداي تاقىرىپتا نەندەي ماقالا جازاتىنىمىزدى الدىن الا جوسپارلاپ وتىراتىنبىز.
ارادا بىرەر جىل وتكەندە شارافاددين ءبىلىمدى دە بىلىكتى, مىقتى جۋرناليست رەتىندە ءوز ارىپتەستەرىنىڭ ورتاسىنان سۋىرىلىپ شىقتى. «Egemen Qazaqstan»-عا قۇقىقتىق تاقىرىپتاردى زەرتتەپ جازاتىن ساراپشى جۋرناليست بولىپ اۋىستى. وندا شاكەڭ وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتىن وتە بىلىكتىلىكپەن اتقارا ءبىلدى. تەك قۇقىقتىق تاقىرىپتارعا قالام تارتىپ قانا قويماي, وزدەرىنىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ارىزدانعان ىزدەنۋشىلەردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن زەرتتەپ, گازەت اتىنان اراشا تۇسكەن سىني ماقالالارىمەن كوپتىڭ قۇرمەتىنە بولەندى. زاڭدى بۇزىپ, مەنمەندىككە سالىنعانداردىڭ, مەملەكەت مۇلكىن ءوز مەنشىگىندەي جۇمساعان جەمقورلار مەن پاراقورلاردىڭ ايىبىن بەتىنە باسىپ جازعان سىن ماقالالارىن جۇرتشىلىق سۇيسىنە وقىدى. شاكەڭنىڭ ادامي اقىل-پاراساتى, ادىلدىك ءۇشىن جانپيداعا باراتىن باتىلدىعى كوپتىڭ كوز الدىندا وسىنداي اسىل قاسيەتىمەن ايقىندالدى.
شارافاددين تۋرالى جازعان بۇل ەستەلىگىمە «جۇرەكتى جۋرناليست» دەپ تاقىرىپ قويعان سەبەبىم, شىنىندا شاكەڭنىڭ بويىندا وسىعان قاتىستى ەرەكشە ەكى نارسە بار ەدى.
بىرىنشىدەن, ول وتە يماندى, اقتى اق, قارانى قارا دەپ ايتاتىن, اقيقاتتىڭ بەتىنە تۋرا قاراي الاتىن ادىلەتتى ازامات ەدى. يمانى ءالسىز, وزىندىك كوزقاراسى, سەنىمى جوق ادام اركىمنىڭ يلەۋىنە تەز كوندىگە كەتەتىن بوس مويىن كەلەدى. شاكەڭدە مۇنداي وسالدىق مۇلدەم جوق بولاتىن.
ەكىنشىدەن, شاكەڭ سىني ماقالالار جازعاندا ەش نارسەدەن قايمىقپايتىن. ءوزىنىڭ جامان ءىسىن جاسىرۋ ءۇشىن نەشە ءتۇرلى ايلا-ارەكەتكە باراتىن, ءتىپتى قوقان-لوقى كورسەتىپ, ايبات شەككەندەردى تەز ارادا «ورنىنا قوياتىن». ولارمەن بەت-بەت كەلگەندە-اق ءوزىنىڭ جۇرەكتىلىگىمەن, ۇستامدى پىكىرىمەن, بىلىكتى ىسىمەن جۋاسىتا قوياتىن.
زەرتتەگەن وبەكتىسىن مايدان قىل سۋىرعانداي ەتىپ, ابدەن سارالايتىن. جازىلاتىن ماقالاعا قاجەتتى بارلىق فاكتىنى زاڭ تالاپتارىنا ساي ءجىتى قاراپ, رەتتەپ الاتىن. زاڭ بۇزۋشىلار قانشا جاسىرعىسى كەلسە دە, «جابۋلى قازاندى جابۋلى كۇيىندە» قالدىرمايتىن. سونىڭ نەگىزىندە ءيى قانعان سىني ماقالالار جارىققا شىعاتىن. ونىڭ تاپقان كەمشىلىگىنەن, كەلتىرگەن دالەل-فاكتىلەرىنەن كەيىن كىنالىلەر جالتارىپ كەتە المايتىن. لاجسىز مويىنداعان جاۋاپ حاتتارىن گازەت بەتتەرىنە جاريالايتىن. شارافاددين ءوزىنىڭ وسىنداي باتىلدىعىمەن ەلدىڭ سەنىمىنە كىردى. ابىرويى ارتىپ, بەدەلى ءوستى.
كوپ ۇزاماي «زاڭ گازەتىنە» باس رەداكتور, ودان سوڭ «زاڭ مەديا» كورپوراتسياسىندا باسشىلىق قىزمەتتە بولعاندا ءوزىنىڭ ىسكەرلىك قابىلەتىن ودان سايىن شىڭداي ءتۇستى. بەرتىن كەلە «جەتى جۇرت», «اقيقات ارناسى» گازەتتەرىن شىعارعاندا بىلىكتى رەداكتور, قابىلەتتى باسشى ەكەنىن جان-جاقتى كورسەتىپ بەردى. اسىرەسە ءومىرىنىڭ سوڭعى كەزىندە قىزمەت ەتكەن «اقيقات ارناسىندا» ناعىز ىزدەنىمپاز جۋرناليست, كەڭىنەن ويلاپ كەڭ پىشەتىن كورەگەن باسشى رەتىندە تانىلدى. گازەتتىڭ باعىت-باعدارىن, وقىرماننىڭ وي-ساناسىن تەك قانا «شىندىق كوپ – اقيقات بىرەۋ» دەگەن ادالدىق قاعيداتىنا نەگىزدەدى.
وسىلاي قويان-قولتىق ارالاسا ءجۇرىپ, ءشارافادديندى تۋعان باۋىرىمداي كورىپ كەتتىم. مەن وعان اعا, ول ماعان ءىنى بولىپ, شىن ىقىلاس, شىن جۇرەكپەن باۋىرلىعىمىز جاراسقان ەدى. ونى كوپشىلىك مەنىڭ قىزمەتتىك جولىما ارناپ جازعان شاكەڭنىڭ «اعا» دەگەن كىتابىنان وقىپ بىلگەن بولار.
الدىما «اعا» دەپ اڭقىلداپ كەلگەندە, ء«ىنىم» دەپ ءىلتيپات كورسەتىپ, ەرەكشە قۇرمەتپەن قارسى الۋشى ەدىم. امال نە؟ وسىنداي جانى جايساڭ, كوڭىلى كەڭ, جۇرەگى جومارت ءشارافادديننىڭ عۇمىرى قىسقا جىپتەي قيىلىپ تۇسكەنىنە قاتتى قينالدىم. ەندى ونىڭ ونەگەلى ءىسى ارتىندا قالعان ۇرپاقتارىنا تاۋسىلمايتىن رۋحاني ازىق بولسىن.
قايرات ءمامي,
زاڭ عىلىمدارىنىڭ
دوكتورى, پروفەسسور
