باج سالىعى قايتا بايىپتالسا

ەلىمىز اۋماعىندا وسى­رى­لەتىن مايلى داقىل­دار ىشىندە ايرىقشا باسىم­دىققا يە كۇنباعىس داقى­لىن وندىرۋمەن اينالىساتىن فەرمەرلەر وتاندىق تۇتىنۋشىلاردى قورعاۋعا باعىتتالعان ۇكىمەتتىك شا­را­لاردىڭ وڭ ناتيجە بەر­مەگەنىن ايتادى, ال دۇكەن­دەردەگى كۇنباعىس مايى باعا­سىنىڭ ءسال ارزانداۋى جوعارىدا اتالعان سالىق­تىڭ ەنگىزىلۋىنىڭ ارقاسى ەمەس, رەسەيلىك ماي قۇنىنىڭ تومەندەۋىنىڭ سالدارى دەپ بىلەدى.

ۇلتتىق ءباسپاسوز كلۋ­بىن­دا وتكەن ءباسپاسوز ءماس­لي­حاتى بارىسىندا شارۋالار قاۋىمى كۇنباعىس جانە ونى وڭدەۋدەن الىناتىن ونىمدەرگە سالىناتىن ەكسپورتتىق باج سالىعىنىڭ ەل ەكونوميكاسىنا تيگىزەر ايتارلىقتاي پايداسىنىڭ جوقتىعىن, جەرگىلىكتى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ون­دىرۋشىلەرگە كەرى اسەرىن تي­گىزىپ وتىرعانىن ءمالىم ەتتى.

«وتكەن جىلمەن سالىس­تىرعاندا كۇنباعىس باعاسى ەكى ەسە, شيكى مايدىڭ ەكس­پورتتىق قۇنى شامامەن 30%-عا تومەندەدى. بۇل جاع­داي­دا تەك ماي زاۋىتتارى عانا ۇتىپ وتىر», دەيدى Aitas Agro كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى تالعات ال­داجاروۆ.

«شال اقىن اگرو 2020» جشس ديرەكتورى تالعار توكەەۆ وتكەن جىلى 7 مىڭ گا جەرگە كۇنباعىس ەككەنىن, ال بيىل بۇل كورسەتكىشتى 4 مىڭ گەكتارعا دەيىن قىس­ق­ارتقانىن ايتادى. ەلى­مىز كولەمىندە تالعار سەكىلدى بىرنەشە ءجۇز شارۋا بار. سولاردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ پىكىرىنشە, ۇكىمەتتىك شارالار, ونىڭ ىشىندە, كۇنباعىس دانىنە سالىنعان باج سالىعى ەگىس­تىك القاپتارىنىڭ قىسقا­رۋىنا الىپ كەلگەن.

«بىرلىك» جشس-نىڭ باس­قارۋشى ديرەكتورى سى­رىم ەسەن اتاپ وتكەندەي: «بيىل بەلگىلى سەبەپتەرمەن بيدايدان تۇسكەن ءونىم تو­مەن بولدى. بۇگىندە دالا­دا جينالماي قالعان جال­عىز ءونىم – كۇنباعىس. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردىڭ كوبى سونىڭ شىعىمىنان شىعى­نىمىزدى جاباتىن شىعارمىز دەپ ۇمىت­تەنگەن ەدى. جىلدان-جىل­عا كۇنباعىس ەگۋ پايدا­سىز جۇمىسقا اينالىپ بارادى. ەگەر باج سالىعى كەلەر جىلى دا كۇشىندە بولسا, كۇن­باعىس كولەمى تىپتەن قىسقارادى».

«ورتا ەسەپپەن العاندا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ءوندىرۋشى تۇسكەن كۇن­با­عىستىڭ ءبىر تونناسى بويىن­شا 80-90 مىڭ تەڭگە شاماسىن­دا قاراجاتتان ايرى­­لىپ وتىر. قازىر كۇنبا­عىس­­تىڭ وزىندىك قۇنى 100 مىڭ تەڭگەدەن اسادى. ەل كو­لە­­مىندەگى ماي زاۋىتتارى ونى 135 مىڭ تەڭگەگە الادى, بۇل قارجىعا زاۋىتقا دەيىن جەت­­كىزىپ بەرۋ دە كىرەدى»,  دەدى سپيكەر.

ەلىمىزدەگى ماي زاۋىت­تا­رىنىڭ كوپشىلىگى شى­عىس قازاقستان وبلىسىندا ورنالاسقان. بۇل باس­قا وبلىستارداعى شارۋا­لاردىڭ جۇمىسىن قيىندا­تىپ وتىر. تاسىمال بويىن­شا ءبىر تونناعا كەتەتىن شى­عىن 15 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتكەن.

«كۇنباعىستىڭ ءار 1 مىڭ تونناسىنان شارۋا تابىس بويىنشا 90 ملن تەڭگەگە دەيىن شىعىن كورەدى. مىسا­لى, ورتا ەسەپپەن ال­عاندا فەرمەر جىلىنا 3 مىڭ توننا كۇنباعىس السا, تابىس جاعىنان ول 270 ملن تەڭگەگە دەيىنگى قاراجاتتان ايرىلادى. بۇل – ءبىر جىلدىڭ ەڭبەكاقى قورىنا تەڭ سوما. اتالعان سوماعا 2 كومباين نە ونىمدىلىگى جوعارى ەگۋ تەحنيكاسىن ساتىپ الۋعا بولادى»,   دەيدى ت.الداجاروۆ.

شارۋالاردىڭ اقپا­را­­تىنا سۇيەنسەك, باج سالى­عىن ەنگىزۋ تۋرالى ۇكى­مەت شە­شىمىن قولداعان­دار­­دىڭ بىرقاتار دايەگى بار. ولار­دىڭ قاتارىندا ىش­كى باعانى تۇراقتاندىرۋ ماق­ساتىندا جەرگىلىكتى كۇن­باعىس مايىن وندىرۋشىلەردى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ, ماي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ ءوندىرىس قۋا­تىنا تۇسەتىن جۇكتەمەنى ارت­تىرۋ بار. الايدا ساراپ­شىلار اتالعان وزگەرىس كۇن­باعىس ەگۋشىلەردىڭ تابىسىنا تۇسكەن قوسىمشا سالىققا اينالعانىن ايتادى.

«قازاقستاننىڭ بيداي كونسورتسيۋمى» جشس كوممەرتسيالىق ديرەكتورى سايات شورتان: «وسى كا­سىپتىڭ كوپتەن باسى-قاسىن­دا ءجۇرمىز, مۇنداي جاع­داي­دىڭ الەمدىك نارىقتاعى باعا­لاردىڭ تۇسۋىنە بايلا­نىستى ورىن العانىن كورىپ وتىرمىز. ءمان-جاي­دى بايىپ­­تاساق, الدىمەن رە­­سەي­­لىك مايدىڭ, ارتىن­شا وتان­دىق مايدىڭ ارزان­داعا­نىن بايقاۋعا بولادى. ال رەسەيلىك ماي قىمبات­تاسا, وتاندىق ءونىمنىڭ باعاسى دا كوتەرىلەدى»,  دەدى.

«مۇنداي كەرەعار جاع­داي­عا تاپ بولساق, ەكسپورت­تىق سالىق ەنگىزۋدىڭ نە قا­جەتى بار ەدى دەگەن سۇراق تۋىندايدى. باعا ءوستى, تا­ۋار ءتۇرى كەمىدى, ال رافيناد­تالماعان ماي ەكسپورتى ارتىپ كەتتى»,  دەيدى ساراپشى.

ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قاتىسۋشىلار ۇكىمەتتى شا­رۋالاردىڭ تالاپ-تىلەك­تەرىنە قۇلاق اسىپ, ماسەلەنى تاعى ءبىر سالماقتاۋعا شا­قىردى.