ونەر • 05 قازان, 2023

بەكزات ونەر بيىگىندە

283 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى گۇلجان تالپاقوۆانىڭ الەم ۇلتتارىنىڭ ءىىى رەسپۋبليكالىق بي فەستيۆالىنە قاتى­سۋ­شىلار سۇلۋلىق پەن سىربازدىقتىڭ تاماشا ۇلگىسىن پاش ەتتى. ءار قيمىلىن اسەمدىكپەن ادىپتەگەن بەكزات ونەر بايقاۋى اتىراۋ اتىرابىن شىن مانىندە ونەردىڭ ۇلكەن دۋمانىنا اينالدىردى.

بەكزات ونەر بيىگىندە

قازاق بي ونەرىندەگى جەكە ورىنداۋدى ناسيحاتتاۋ,­ ۇلت­ارالىق مادەني-شىعارما­شىلىق بايلانىستاردى­ نى­عايتۋ, حورەوگرافيا ونەرى سالاسىندا كاسىبي تاجى­ري­بە الماسۋ, دارىندى بي­شى­لەر­دى, حورەوگراف­تاردى, بالەت­مەيستەرلەردى انىق­­تاۋدى ماقسات ەتكەن ونەر مەرەكەسى اتىراۋ وبلى­سى­ اكىمدىگى مادەنيەت, تىل­دەر­­دى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باس­قارماسى مەن وبلىستىق حا­لىق شىعارماشىلىعى جانە مادەني دەمالىس­تى­ ۇيىم­داس­تىرۋ عىلىمي-ادىس­تەمەلىك ورتا­لىعىنىڭ قولدا­ۋى­مەن­ ۇيىم­داس­تىرىلدى.

التاي مەن اتىراۋ اراسىن­ جالعاعان اۋقىمدى شاراعا ەلى­مىز­دىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن بار­لىعى 22 ورىنداۋشى قاتىستى. باي­قاۋ شارتى بو­يىنشا بيشىلەر ءى كەزەڭدە الەم حالىقتارى ءبيىنىڭ حورەو­گرافيالىق كومپوزيتسيا­لا­رىن ۇسىنسا, ءىى كەزەڭدە مىن­دەتتى باعدار­لاما – ە.برۋ­سيلوۆسكيدىڭ مۋزىكا­سىنا حالىق ءبيى «التى­ناي­دى» بيلەدى.

ەكى كۇنگە سوزىلعان فەس­تيۆالدا بيشىلەردىڭ ورىن­داۋ­شىلىق شەبەرلىگىن قازى­لار القاسىنىڭ تور­اعاسى – قازكسر­ ەڭبەك سىڭىر­­گەن ءارتىسى, قازاق­ستاننىڭ حالىق ءارتىسى گۇلجان تالپاقوۆا, مۇشە­لەرى – قازاقستان مادەنيە­تى­نىڭ قايراتكەرى, پەداگوگيكا­ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ونەر­تا­نۋ عىلىمدارىنىڭ پروفەسسورى, قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا­ اكا­دەمياسىنىڭ پروفەسسورى ايگۇل كۇلبەكوۆا, قازكسر ەڭ­بەك سىڭىرگەن ءارتىسى, ونەرتانۋ عىلىم­د­ارىنىڭ پروفەسسورى, تويعان ءىزىم, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى, تۇڭعىش پرەزيدەنت قورى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسىنىڭ جەڭىم­پا­زى,­ «روزا باعلانوۆا اتىن­دا­عى قازاقكونتسەرت» مەم­لە­كەت­تىك كونتسەرتتىك ۇيى­مى­ «گۇلدەر» ءانسام­بلىنىڭ باس بالەتمەيستەرى انۆارا سادىقوۆا, قازاق­ستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادە­نيەت قايراتكەرى, پەداگوگيكا­ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, «قازىنا» حالىق بي ءانسام­بلى­نىڭ باس بالەتمەيستەرى جانە كوركەمدىك جەتەكشىسى زاۋرە اجىبەكوۆا باستاعان بي ونەرىنىڭ ناعىز مايتالمان ماماندارى باعالادى.

گۇلجان تالپاقوۆا – قازاق­تىڭ كورنەكتى ءبيشىسى. جوعارى ورىنداۋ تەحنيكاسىمەن جانە بەينەنى مانەرلى جەتكىزۋىمەن ەرەكشەلەنەتىن دارا دارىن الەمنىڭ 52 مەملەكەتىندە ونەر كورسەتىپ, ۇلتتىق بي ونەرىن جاھانعا تانىتتى. ءبيشى رەپەر­تۋارىنداعى «ايجان قىز», «قوس القا», «الماس قىرعاۋىل», وزبەكتىڭ «حورەزم ءبيى» جانە ۇيعىر, كورەي, ۆەتنام, موڭعول, ءۇندى, مىسىر, مالاي حالىقتارىنىڭ بيلەرى كورەرمەنىن ءبىر ءسات تە بەيجاي قالدىرىپ كورگەن ەمەس. گاسترولدىك ساپارمەن اقش, گەرمانيا, موڭعوليا, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرىندە (بيرما, مالايزيا, سينگاپۋر, شري- لانكا), ءۇندىستان, جاپونيا, يران, تايلاند, فينليانديا سىندى ەلدەردى ارالاپ, ونە­رىمەن جۇرتشىلىقتى ءتانتى ەتتى. ال بولگاريا استاناسى­ سوفيا قالاسىندا جاس­تار مەن ستۋدەنتتەردىڭ بۇكىل­دۇنيەجۇزىلىك ءىح فەستيۆالىنە قاتىسىپ, «ايجان قىز» بيىمەن ايتۋلى فەستيۆالدىڭ لاۋرەا­تى­ اتانىپ, كۇمىس جۇلدەنى قان­جىعاسىنا بايلادى. امەريكا­نىڭ توعىز شتاتىندا بولىپ, تەڭدەسسىز تالانتىمەن شارتاراپتى مويىنداتتى. ءدال وسى ساپارىنان كەيىن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى دىنمۇحاممەد قوناەۆ ارنايى قابىلداپ, «حالىق ءارتىسى» اتاعىمەن ماراپاتتادى.

ال بۇل بايقاۋ ءبيشىنىڭ ونەر جولىندا جيناعان سول مول تاجىريبەسىن وسكەلەڭ ۇرپاققا پاش ەتۋدى مۇرات تۇتادى. ياعني قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى گۇلجان تالپاقوۆانىڭ الەم حالىقتارىنىڭ ءىىى رەسپۋب­ليكالىق بايقاۋىن ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ حورەوگرافيالىق كەڭىستىگىندەگى بىرەگەي وقيعا دەسەك تە بولادى. شارانىڭ باستى ەرەكشەلىگى سول – مۇندا جەكە ورىنداۋشىلاردىڭ شەبەرلىگى سىنعا تۇسەدى. وسى ارقىلى حالىق بيلەرىن جەكە ورىنداۋدا ناسيحاتتاۋ كوزدەلگەن. بايقاۋدىڭ شارتى دا ەرەكشە. ەكىنشى كەزەڭىندە گۇلجان تالپاقوۆانىڭ رەپەرتۋارىنان بي ۇسىنىلادى. بۇعان دەيىنگى بايقاۋلاردا «ەركە بالا», «قوس القا» بيلەرى كورەرمەن كوزايىمىنا اينالسا,­ بيىل «التىناي» ءبيىن سان ءتۇرلى ساراپتاۋدا تاماشالاۋعا مۇم­كىندىك تۋدى. تاڭداۋدىڭ ءدال وسى تۋىندىعا ءتۇسۋىنىڭ سەبەبى – ە.برۋسيلوۆسكيدىڭ مۋزىكاسى ىزدەنۋشىسىن حورەوگرافيالىق كومپوزيتسياعا باعىتتايدى. وندا ورىنداۋشى جوعارى تەحنيكانى, ديناميكانى, قازاق قىزىنىڭ جارقىن بەينەسىن, تۇتاس­تاي العاندا ءوزىنىڭ شىعار­ما­شىلىق الەۋەتىن كورسەتۋى قاجەت.

– ءبيشى بولۋ ۇلكەن قاجىردى تالاپ ەتەدى. اسىرەسە بالەت­ ونەرىنىڭ جۇگى اۋىر. سوندىق­تان دا ەكىنىڭ ءبىرى بۇل سالانى تاڭداي بەرمەيدى. بي – ناعىز فانتتاردىڭ, ءوز ءىسىن شىن سۇيەتىن جانكەشتىلەردىڭ جۇمىسى. دايىندىق ۋاقىتىندا قانشا قينالساڭ, سول ازاپتىڭ بارلىعى ساحناعا شىعىپ بيلەپ, كورەرمەننىڭ شەكسىز قوشەمەتىن سەزىنگەن بىرنەشە مينۋتتىڭ ىشىندە ۇمىتىلىپ كەتەدى. ونەر ادامىنىڭ باقىتى وسى عوي! ياعني بي دەگەنىمىز – ەڭبەك. كورەرمەن ىقىلاسىنا لايىق بولا ءبىلۋ ۇلكەن باقىت. جاس بۋىن وسىنى سەزىنسە, بىلسە ەكەن دەيمىن. قازىر جاس كەلدى, انە-مىنە دەگەنشە جەتپىس بەستىڭ دە بەلەسىنە كەلىپ قالىپپىز. جاستاردىڭ بيلەگەنىن كورىپ ەرەكشە شابىتتانامىن. كەيدە ساحنادا جۇرگەن جىلدارىمدى ساعىنىپ جىلاپ تا الامىن. قازىر جاس­تاردا مۇمكىندىك كوپ. جالپى, جاستاردى قولدايتىن وسىنداي بايقاۋلاردىڭ وتكىزىلىپ تۇرعانى ەرەكشە قۋانتادى. جاقسى باستامالارعا قولداۋ ءبىلدىرىپ, ۇنەمى يگى ىستەردىڭ قاسىنان تابىلاتىن جاناشىر ازاماتتارعا العىسىم شەكسىز, – دەدى ايتۋلى بي فەستيۆالىنىڭ يەسى گۇلجان تالپاقوۆا.

بايقاۋ قورىتىندىسى بو­يىن­­­شا قازىلار القاسىنىڭ شە­­شى­مىمەن ءىىى ورىندى زەردە تاڭ­­نۇر­­قىزى (الماتى) مەن اسەم­ اسحاتوۆا (ماڭعىستاۋ وب­لى­­سى­)­ تەڭ­دەي بولىسسە,    ءىى و­رىن­­­­د­­ى­ ىڭكار­ ايدار­حان­قىزى (اس­تا­نا.­ قا­زاق ۇلتتىق حورەو­گرا­فيا­ اكا­دەمياسى) الدى. ءى ورىن استا­نالىق ايسۇلۋ مۇرات­قا­ليەۆاعا بۇيىردى. ال باس جۇل­دەگە استانا قالاسى قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادە­ميا­سىنىڭ ستۋدەنتى عازيزا مولداحمەت لايىق دەپ تانىلدى. گۇلجان تالپاقوۆانىڭ ارنايى جۇلدەسى مۇرات قاراكوزگە (اتىراۋ) بەرىلدى. سونىمەن قاتار «التىناي» ۇزدىك حورەو­گرا­فيالىق قويىلىمى ءۇشىن ا.كۇلبەكوۆا, ا.شامشيەۆ جانە د.ورازىمبەتوۆ, «ۇزدىك كوستيۋم» اتالىمى بويىنشا ا.لۇكپانوۆا, «ۇزدىك سۋرەتشى» اتالىمىندا ا.ەرمۇحان ماراپاتتالدى. بايقاۋدىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا العىسحاتتار مەن ىنتالاندىرۋ سىيلىقتارى تابىستالدى.

سونداي-اق ساحنانى سۇلۋ­لىق­قا تولتىرعان بي مەرەكەسى اياسىندا حالىقارالىق جانە رەسپۋب­ليكالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتى, ونەرتانۋ كانديداتى انۆارا سادىقوۆانىڭ «گۇلجان تالپاقوۆانىڭ ونەر­بايان ورنەگى» كىتابىنىڭ تۇساۋ­كەسەرى ءوتتى. فوتوالبوم-كىتاپ ءبيشىنىڭ 75 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان. 1970-1980 جىلدارى حالىق بيلەرىنىڭ بىرەگەي ورىنداۋشىسى الەمنىڭ ەلۋدەن استام ەلىندە ءوزىنىڭ شىعارماشىلىعى مەن قازاق ونەرىن ابىرويمەن تانىستىردى. ونىڭ ءستيلى, مانەرى, تەحنيكاسى مەن ەستەتيكاسى كوبىنەسە وتاندىق ونەرگە ءتان ءبيدىڭ جەكە ورىنداۋشىلارىنىڭ دامۋ جولىن انىقتادى. قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جارىق كورگەن ەڭبەك گۇلجان تالپاقوۆانىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنىڭ قىر-سىرىن بەينەلەيتىن بىرەگەي ارحيۆتىك فوتوسۋرەتتەردەن تۇرادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ءورت قاۋپىن ازايتقان جۇيە

ايماقتار • بۇگىن, 08:30

الابۇعاعا دا اۋا كەرەك

ايماقتار • بۇگىن, 08:25

جارىس كۇندەلىگى

سپورت • بۇگىن, 08:20

كەنەپتەگى عاسىرلار سىرى

كورمە • بۇگىن, 08:15

زاڭعار اقىننىڭ كولىگى

جادىگەر • بۇگىن, 08:05

كونە سارىن كۇمبىرى

ونەر • بۇگىن, 08:00

قۇنىققان وسىمقوردىڭ اقىرى

قوعام • بۇگىن, 00:10