زەردە • 04 قازان, 2023

باۋىرمالدىق

293 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل كەرەكۋ وڭىرىنەن تۇلەپ ۇشقان, قازاققا جاۋھار جىرلارىن سىيلاپ, ادەبيەتىمىزدىڭ قورىن بايىتقان قوس تۇلعا – حالىق جازۋشىسى مۇزافار الىمباەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل, كورنەكتى اقىن قابدىكارىم ىدىرىسوۆتىڭ تۋعانىنا 95 جىل. ءبىرى اعا, ەكىنشىسى ءىنى بولىپ عۇمىر بويى سىيلاسىپ وتكەن قالامگەرلەردىڭ ومىرلەرى دە ونەگەگە تولى. وسى ورايدا ەكى ادەبي تۇلعانىڭ اراسىنداعى قۇرمەت, باۋىرمالدىق قاسيەتتەر تۋرالى ءسوز ەتپەكپىز.

باۋىرمالدىق

كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»

عۇمىربايانىنا ۇڭىلەتىن بولساق, 50-جىلدارى «ادەبيەتتەن باقىتىن ىزدەپ كەلگەن» قابدىكارىم اقىننىڭ قولتىعىنان دەمەپ, اعالىق جان­اشىرلىق تانىتقان ەكى ادام بولسا, سونىڭ ءبىرى – مۇزافار الىمباەۆ. مۇزاعاڭ ول كەزدە ءوزىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن الماتىنى مويىنداتىپ ۇلگەرگەن, مايداندا ءجۇرىپ-اق جاۋعا قارۋىمەن قاتار قالامىن سىلتەگەن تۇلعا ەدى. بەيبىت ومىر­گە ورالعاننان كەيىن ونىڭ عۇمىر بويى بالالار ادەبيەتىمەن, دانالىق دۇ­نيەلەردى تۋدىرۋمەن اينالىسقانىن كوزىقاراقتى وقىرمان جاقسى بىلەدى. شىن مانىندە, 9 جاسىندا «حالىق جاۋىنىڭ» بالاسى اتانعان قابدىكارىمنىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر ەدى. بالا كەزىنەن تۋعان اۋىلىندا تۇرتپەك, قاعاجۋ كورىپ جەتىلگەن, سوعىستان كەيىن بوزبالا شاعىندا ناعا­شى­سىن پانالاپ كەرەكۋگە كوشىپ كەلگەن تالاپتى جاس كەلەشەكتە اسقار تاۋدى دا باعىندىراتىنىنا سەندى.

مۇزاعاڭنىڭ ەستەلىگىنە سۇيەنسەك, وزىنەن 5 جاس كىشىلىگى بار قابدىكارىممەن 1947 جىلى جەلتوقسان ايىندا اسكەري ساپتا تانكىشى-وفيتسەر بولىپ ءجۇرىپ تۋعان ەلگە – كەرەكۋگە كەلگەنىندە تانى­سىپتى. «كەلگەن كۇنى ەرتەڭىندە وبلىستىق گازەت «قىزىل تۋ» رەداكتسياسىنا تارتتىم. «قىزىل تۋ» – مەنىڭ ادەبي انام: تىرناقالدى ولەڭىم 1939 جىلى 18 ماۋ­سىمدا سول گازەت بەتىندە جارىق كور­گەن-ءدى. گازەت تىگىندىسىن 3-4 كۇندەي اق­تارىپ, ولەڭ-جىرلاردى, دايەكتى وچەر­كتەردى سۇيسىنە وقىدىم. ءبىر كۇنى رەداكتسيادا قالاداعى جاس اقىن قابدىكارىم ىدى­رى­سوۆپەن تانىستىم: وبلىستىق اتقارۋ كەڭەسىندە نۇسقاۋشىلىق قىزمەتتە ەكەن. قيالشىلداردا قىبىن تاۋىپ قيىستىرا الماستاي ەگىز ۇقساستىق بولادى ەكەن», دەپ جازادى مۇزافار الىمباەۆ. «قىزىل تۋ» گازەتىندەگى ولەڭدەرىن وقىپ, جانى سۇيسىنگەن مايدانگەر اقىن مەن جاس وعلان ويدا جوقتا وسىلاي جولىعىسادى. سونىڭ الدىندا عانا جاس قابدىكارىم ول كەزدە اتاعى دۇرىلدەپ تۇرعان قاليجان بەكحوجينمەن تانىسىپ, ونىڭ تاپسىرماسىمەن «جىلقىشى سىرى» دەگەن ۇزاق ولەڭ جازىپ اكەلىپ, گازەتكە باستىرعان ەكەن. ون توعىز جاستاعى جىگىت ولەڭ ولكە­سىنە وسىلاي جولداما الدى.

اۋەلدە قاليجان, مۇزافار اعا­لا­رىمەن حات الىسىپ تۇرعان قابدىكارىم 1952 جىلى ءوزىنىڭ دارىنىنا سەنىپ الماتىعا قونىس اۋدارۋدى ءجون كورەدى. الماتىعا وتباسىمەن – اناسىمەن, جاس كەلىنشەگىمەن كوشىپ كەلەدى. قابەكەڭنىڭ ءبىر ەستەلىگىندە «كەرەكۋدەن الماتىعا پويىزبەن 5 كۇن كوشىپ ەدىك» دەگەنى بار. ونىڭ الماتىدا كۇتىپ وتىرعان جاقىن-جۇراعاتى جوق ەدى. «حالىق جاۋىنىڭ» بالاسى دەگەن «قۇيىرشىعى» تاعى بار. قالامگەر ءىنىسىنىڭ كوزسىز تاۋەكەلشىلدىگىنە اعالارى تاڭعالادى. ۇسىنىلىپ تۇرعان قىزمەت جوق... نەمەنەگە, كىمگە سەنگەن؟ كەيىن مۇزاعاڭ ءبىر ەستەلىگىندە جازعانداي «قابدىكارىم سوندا ءتاڭىرىم سىيلاعان اقىندىق تالانتىنا عانا سۇيەنگەن ەكەن!». «بۇل شىندىعىندا ناعىز شىنايى ەرلىك ەدى. اقىن اعاسى قاليجان بەكقوجيننىڭ ءۇيىنىڭ اۋلاسىنداعى جەرتولەگە جايعاسىپ, الماتىلىق تىرلىگىن باستادى. قابدىكارىم 10-11 جاسىندا «حالىق جاۋى» دەگەن جالا جابىلعان اكەسىنەن ايىرىلىپ قالعان بالا ەدى. سول جالانىڭ كەساپاتى الدىنان كەسە-كولدەنەڭ شىقتى دا وتىردى: الماتىداعى ەش مەكەمە قىزمەتكە المادى», دەپ جازادى مۇزاعاڭ.

قابەكەڭنىڭ شىعارماشىلىعىندا بالالار ادەبيەتى ەرەكشە ورىن الادى. ونىڭ قي­سىنى دا بار. الماتىعا كەلگەن سوڭ قابدىكارىم مۇزافار اعاسىن جاعا­لاپ, ول باسقاراتىن رەداكتسياعا ءجيى بارىپ تۇرادى. ول كەزدە مۇزافار الىمباەۆ, مۇ­قان يمانجانوۆ سەكىلدى اعالارى «پيو­نەر» جۋرنالىنىڭ ءبولىم مەڭ­گەرۋشىلەرى ەدى. ولار قولعابىس بولسىن دەپ, قابدىكارىمگە پيونەر وتريادتارىنان, جال­پى مەكتەپ ومىرىنەن تاپسىرمالار بە­رىپ, ناقتىلىققا قۇرىلعان سۋرەتتەمەلەر جازدىرىپ, جاس جىگىتتىڭ كۇنكورىسىنە حال-قادەرىنشە كومەكتەسىپ باعادى. كەيبىر ما­تەريالدارىن بۇركەنشەك اتپەن دە جا­ريالاعان.

شىندىعىندا مۇنىڭ بارلىعى قاب­دى­كارىم ءۇشىن وتە ۇلكەن كومەك ەدى. بىر­تە-بىرتە قابدىكارىم مىنەزىنىڭ جۇعىم­دىلىعىن, قاي ءىس تاپسىرىلسا دا ىج­دا­عاتپەن ورىندايتىن قابىلەتىن تانىتىپ, سەنىم ارتۋعا بولاتىنىن دالەلدەيدى. بۇل ونىڭ كەيىن بالالار گازەت-جۋرنالىندا, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارۋىنا جول اشادى. ارينە, قانداي مەرزىمدى باسىلىمدا, جازۋشىلار وداعىندا باسشىلىق قىزمەتتە جۇرسە دە, قابدىكارىم ىدىرىسوۆ ەڭ الدىمەن اقىن ەكەنىن, ادەبيەت الدىنداعى ميسسياسىن ۇمىتقان ەمەس. كەيىن ول مەملەكەتتىك كىتاپ پالاتاسىن, «جالىن» باسپاسىن باسقارادى. قانداي جوعارى لاۋا­زىمدا جۇرسە دە, قابدىكارىم ىدىرىسوۆ ءوزى­نىڭ ءبىر كەزدە قاناتىن قاتايتقان, قول­تى­عىنان دەمەگەن قاليجان, مۇزافار سىن­دى اعالارىن ءجيى ەسكە الىپ ايتىپ وتى­­رادى. ءتىپتى قالەكەڭە «الماتىعا التى­ ولەڭمەن الدىرعان» دەگەن ولەڭ جولىن ارنايدى.

مۇزاعاڭ قابدىكارىم ىنىسىنە الماتى­­دا تەك كۇنكورىس قامىن جاساۋعا كومەك­تەس­كەن­ جوق. قابدىكارىمنىڭ ءالى تىڭ, ەشكىم اياق باسپاعان تاقىرىپتارعا بارۋىنا قول­داۋ-قولپاشتاۋ كورسەتىپ وتىردى. سونىڭ ءبىرى – قازاق ادەبيەتى تاريحىندا رەپرەسسيا تاقىرىبىندا جازىلعان العاشقى شى­عار­مالاردىڭ ءبىرى – «اكە جولى» پوە­ما­سىنىڭ تۋىنا تىكەلەي سەبەپشى بولۋى. بۇل كەزدە قابەكەڭ باۋىرىن جازىپ شابا الاتىن بەستى اتتاي جەتىلگەن كەزى بولاتۇعىن.

مۇزاعاڭ ءوزى سويلەسىن: «قابدى­كارىم­مەن جەكە ءبىر كەزدەسكەنىمدە: «اسىل اكەڭ اسۋلاردىڭ, عاسىرلاردىڭ ار جاعىندا ەسكە­رۋسىز قالماۋى ءۇشىن, سەن ەسكىرمەس ەسكەرت­كىش بولارلىق ەستى دۇنيە تۋدىرۋىڭ كەرەك ەمەس پە؟» دەپ, تىقاقتاتىپ تىنىشىن العانداي بولۋشى ەدىم. سودان ءبىر كۇنى داس­تانىنىڭ ماشينكاعا باسىلعان ال­عاش­قى نۇسقاسىن الىپ كەلىپ كورسەتتى. اتالۋى – «اكە جولى». ساتىمەن تابىلعان سارا اتاۋ ەكەن... مەن الىپ قالىپ, شۇق­شيا­ وقۋعا كىرىستىم».

بۇل اڭگىمەنى ارادا كوپ ۋاقىت وتكەندە, 2006 جىلى قىركۇيەك ايىندا حالىق جازۋشىسى مۇزافار الىمباەۆتىڭ وزىمەن ۇيىندە سۇحباتتاسقانىمدا دا قوزعاپ ەدىم. مۇزاعاڭ سوندا «اكە جولى» پوەماسىنىڭ ءار دەتالىن اۆتورمەن بىرگە وتىرىپ تال­قى­­لا­عانىن ايتىپ ەدى. قابدىكارىم ۇجىم­شار باسشىسى بولىپ ءجۇرىپ ۇستالىپ كەت­كەن اكەسى ىدىرىس ءمۇستافيننىڭ اسقار ازا­ماتتىعىن الەۋمەتكە تايعا تاڭ­با باس­قانداي تانىتۋدى ماقسات ەتكەن. تەك ءوزى­نىڭ ەمەس, سونداي باقىتسىز جاع­دايدى باس­تان كەشكەن تۇتاس ءبىر بۋىننىڭ قا­سى­رەتىن, جەتىم بالانىڭ, جەسىر انانىڭ زارىن جەتكىزۋگە تالپىنعان. ال قاسىرەتتى پوە­­مادا جەتكىزۋ ءۇشىن ۇلكەن ونەر كەرەك. وعان نانىمدى سيۋجەت, سەنىمدى سۋرەت كەرەك. قاب­دىكارىم سونى تابادى. مۇزاعاڭ پوە­­ما­­نىڭ كەيبىر تۇسىن جاتقا ايتاتىن بول­عان.

«ارقانىڭ اقىرعان ايازىندا ارقاڭا مۇزداي سۋدى قۇيىپ جىبەرگەندەي تىتىن­دىرەدى, تۇرشىكتىرەدى. جاس تالانتتى, قابى­لان جۇرەكتى باۋىرىمدى قۇشاقتاپ, ماڭدايىنان ءسۇيىپ, توسىمە قىستىم: «وسى جالىندى شابىتىڭنان اينىماي, ىس­تىعىڭدى سۋىتپاي, جالعاستىرا بەر!» دە­دىم», دەپ جازادى كەيىن ەستەلىگىندە مۇزاعاڭ.

اعاسى مەن ءىنىسى اراسىنداعى سىي­لاس­تىق قانداي كەرەمەت سەزىم دەسەڭىزشى! كەرەكۋ وڭىرىنەن تۇلەپ ۇشقان مۇزاعاڭا دا «ەستاي-قورلان» پوەماسىنداي ولمەس تۋىندى جازۋعا سەبەپشى تۇلعا اعاسى قاليجان بەكقوجين بولاتىن. ونى مۇزا­فار اقىننىڭ ءوزى ايتقان: «1962 جىل­دىڭ باس كەزىندە قالەكەڭ ماعان: ء«وز دارىنىڭدى ەپيكالىق جانردا نەگە سى­نامايسىڭ؟ ەستاي مەن قورلان تراگەديا­سىن سەنەن ارتىق بىلەتىن كىم بار, ايتشى؟ ىركىلمە. ىزدەن. كۇرەسكە تۇسپەگەننىڭ قىرعىن باتىر ەكەنىن كىم تانىسىن؟» دەدى. «ەستاي-قورلان» داستانى سونداي يگى تۇرتكىدەن كەيىن قالام جەمىسى بو­لىپ دۇنيەگە كەلگەن ەدى». ياعني ءبىر كەز­دەرى مۇزاعاڭا «ەستاي-قورلان» پوەماسىن جازۋعا اعاسى قاليجان بەكقوجين ىقپال ەتسە, قابدىكارىم ىدىرىسوۆقا «اكە جولى» داستانىن دۇنيەگە اكەلۋگە مۇ­زافار الىمباەۆ تۇرتكى بولعان ەكەن. بۇل ادەبيەتتانۋدا سيرەك كەزدەسەتىن باۋىرلاستىق.

مۇزاعاڭ مەن قابدىكارىمنىڭ وتباسىلارى اسا جاقىن ارالاسىپ, سىيلاسقان. بۇل تۋرالى مۇزافار الىمباەۆپەن 2006 جىلعى الماتىداعى كەزدەسۋىمىزدە اقىننىڭ ءوزى تەبىرەنىپ ايتقانى ەسىمىزدە. اسىرەسە اناسىنىڭ اقىلدىلىعىنا ەرەكشە ءتانتى بولعان. «قابدىكارىمنىڭ اقىن بولىپ قالىپتاسۋىنىڭ نەگىزى – قايسار اناسىنىڭ تاربيەسىنەن» دەگەندى مۇزاعاڭنىڭ اۋزىنان ەستىپ ەدىك. شىندىعىندا, 1937 جىلى جۇبايى ىدىرىس بىرەۋلەردىڭ كورسەتۋىمەن ۇستالىپ كەتكەندە, قاب­دى­كارىم ەكى قارىنداسىمەن اناسى جەك­تايدىڭ (شىن ەسىمى زەينەلعاراپ) قو­لىندا قالادى. جەسىرلىك قاسىرەتىن, «حا­لىق جاۋىنىڭ» ايەلى دەگەن وسەك-اياڭ, قورلىقتىڭ نەبىر بالەسىن تارتسا دا, اناسى قايسارلىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتە ءبىلدى. كەيىن قابدىكارىم جەتىلىپ, جار ءسۇيىپ, ءتورت ۇلدى بولعان قىزىقتارىنان قالماي بىرگە ورتاقتاسقان مۇزاعاڭ جەك­تاي اناسىنىڭ دانىشپاندىعىنا تاڭعالىپ, تاڭداي قاعىپ, ءسۇيسىنىپ كەلگەن. «قابدىكارىمنىڭ اناسى جاراتىلىسىنان بولەك ادام ەدى. بىردە ول ۇلى قابدىكارىمگە: «مۇزاعاڭدى رەنجىتسەڭ, ساعان اق ءسۇتىمدى كەشپەيمىن» دەپتى. سوندا مەنىڭ قادىرىمدى ارتتىرىپ تۇرعانى عوي. ونداي ءسوزدىڭ بالاسىنا اۋىر تيەتىنىن بىلەدى, ارينە. اللا اقىلى كەمەل انانى بەرىپ, قابدىكارىمگە اكەسىنىڭ جوقتىعىن سەزدىرمەگەن عوي. بويىنداعى قاجىرى مەن قاسيەتىنىڭ مولدىعى سونشالىق ەدى. مەن مۇنداي انانى كورگەن جوقپىن. سىرتتاي قاراساڭ قاراپايىم عانا ادام ءتارىزدى. الايدا ارتىق ءسوزى جوق, پاراساتى اسقان انا. جانە ءوزى ۇيىمداستىرعىش بولاتىن. بارلىق توي-قۋانىشتارىن بولىستىك. سول شاقتاردا اعايىننىڭ باسىن قوسىپ وتىراتىن اناسى بولاتىن», دەپ تەبىرەنىپ ەدى مۇزاعاڭ سول اڭگىمەسىندە.

مۇزاعاڭنىڭ ەستەلىك دۇنيەلەرىن شولىپ وتىرساق, قابدىكارىم ءىنىسىنىڭ شىعارماشىلىعىن ءومىر بويى باقىلاپ كەلگەندەي كورىنەدى. ءوزىنىڭ جەكە اقىندىق ەڭبەگى ءبىر بولەك, ءىنىسىنىڭ دە ىزدەنۋىن ءوز قاداعالاۋىنا الاتىنداي بويىندا نە قۇدىرەت بولعان دەسەڭىزشى! مىسالعا, ءبىر جازباسىندا م.الىمباەۆ قابدىكارىمنىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى: «ەپيكاعا, وقي­عالى ولەڭگە وڭتايلىلىق – بۇل اقىننىڭ ەرتە تانىلعان ۇتقىر قىرى. بەلگىلى ءبىر سيتۋاتسيا, وقيعا شەڭبەرىندە, بەلگىلى ءبىر ارەكەت اۋدانىندا عانا سويلەۋ مەن سۋرەتتەۋ اۆتوردى اۋاعا جايىلدىرمايدى, ناقتى جىرلاۋعا, جىپ-جيناقى بولۋعا, شىنشىلدىققا باستايدى; تارتىس ءجىبىن بوساڭسىتپاۋدى تىلەپ قانا قويماي, قاتاڭ تالاپ ەتەدى. قابدىكارىمنىڭ ءوزى حيكايا دەپ اتاعان «جەز لەگەن» مەن «پورتفەل تۋرالى باللادا», «ەستەلىك» اتتى تۋىندىلار – بالالىق شاعى سوعىستىڭ سۇراپىل جىلدارىنا تۇسپا-تۇس كەلگەن, «ون ۇشتە وتتى جىلدىڭ بار سالماعىن كوتەرىپ, جۇرتپەن بىردەي» بولىسكەن جاس جەتكىنشەكتەردىڭ اۋىر سىندا ىسىلىپ, ەڭبەكتە ەرتە ەسەيگەنىنە كوركەمدىك كۋا. سيۋجەتتىك ولەڭدى سومداۋ ۇستىندە ىسىلعان قالام ۇلكەن ەپيكاعا قۇلاش ۇرعىزدى. البەتتە, اقىن قابدىكارىم ىدىرىسوۆتىڭ وتىز جىلدىق شىعارماشىلىق تاريحىنداعى شەبەرلىك بيىگى – «اكە جولى» اتتى ليريكالىق-درامالىق پوەماسى. جەكە ادامعا تابىنۋ كەزىندە داۋاسىز دەرتتەي ەتەك العان رەپرەسسيانى ءبىر وتباسى بولمىسىن سۋرەتتەۋ ارقىلى وزىندىك تاسىلمەن وڭتايلى جەتكىزگەن. قىزىل قاندى قياناتقا ىشىڭنەن لاعنەت ايتقىزادى», دەپ باعا بەرەدى.

م.الىمباەۆ ءوزىنىڭ شىعارماشىلى­عىن­دا قازاقتىڭ اۋىز ادەبيەتى ۇلگىلەرىن زەرتتەۋمەن, دامىتۋمەن اينالىسقانى ءمالىم. ول قابدىكارىمنىڭ انشىلىگىن, ەرتەدەگى ۇمىت قالعان اندەردى جاڭ­عىرتاتىن قاسيەتىن تاپ باسىپ كورسەتە العان. «اقىن مۇراسىنىڭ سالماقتى بولىگى – ءان-ولەڭدەر. ىدىرىسوۆتىڭ بۇل جانردا دا باعى جانعانىنا كۋا بولامىز. ونىڭ ءان-ولەڭدەرى 1986 جىلى «ونەر» باسپاسىنان ء«ان – كوڭىلدىڭ اجارى» سەرياسىمەن جەكە جيناق بولىپ تارادى. اتى – «قايداسىڭدار, دوس­تارىم». از عانا عۇمىرىندا اقىن ءجۇز شاقتى انگە ولەڭ جازىپتى نەمەسە ونىڭ جىرلارىنا ءجۇز شاقتى ءان شىعارىپتى. ءبىز قابدىكارىم سوزىنە جازىلعان ءان-ولەڭدەرمەن كۇنبە-كۇن قاۋىشامىز. سولاردىڭ ىشىندە بۇكىلحالىقتىق سۇيىس­پەنشىلىككە بولەنگەنى قانشاما؟ «بايان­اۋىل ءۆالسى» بۇكىل قازاق بالاسىنىڭ قۇ­لاق قۇرىشىن قاندىرعان ءسوز بەن سازدىڭ ساۋلەتتى وداعى ەدى عوي. بىردە ءبىزدىڭ ۇيدە سوڭعى بولعاندارىنىڭ بىرىندە وڭتۇستىك قازاقستان وڭىرىنەن ۇيرەنىپ كەلگەن «اينام-اۋ» ءانىن داستارقان باسىنا جينالعان دوستار قانشاما رەت قولقالاپ, وزىنە قايتالاپ شىرقاتتىرىپ ەدى-اۋ. سوندا قابدىكارىم كەرەمەتتەي قاناتتانىپ ەدى», دەپ جازادى تاعى ءبىر ەڭبەگىندە.

قابدىكارىم ىدىرىسوۆتىڭ ەڭبەك­تە­رىنىڭ اراسىندا مۇزافار الىمباەۆ اعاسىنىڭ 50 جىلدىق تو­يىندا جازعان دۇنيەسى بار (1973 جىل). وندا ول: ء«بىر قىز بار مارالدىدا...» دەپ باس­تا­لاتىن بۇل ءاندى بىلمەيتىن, ونى ايتقاندا تەبىرەنبەيتىن ءبىر قازاق جوق. ويتكەنى ول ءوز زامانىندا شىن اسىل جۇرەكتەن تولقىعان سۇلۋ ماحاببات گيمنى دەسە بولعانداي. وسى ءان كىشكەنتاي مۇزافاردىڭ جۇرەگىنە بەرىك ۇيالاعان. پەدۋچيليششەدە وقىپ جۇرگەنىندە ونەرسۇيگىش تالاپتى جاس ەستاي اقىننىڭ قاسىنان قالماي ءجۇرىپ, بۇل وسى مۇڭلى ماحابباتتىڭ جۇمباق سىرىنا ءجىتى ۇڭىلگەن. كەيىن وسى قۇپيا سىر-ساندىق تۇبىنەن اقتارىلىپ شىعىپ, بۇدان ءبىر-ەكى جىل بۇرىن «ەستاي-قورلان» اتتى پوە­ما بولىپ شىرقالدى. «ەستاي-قورلان» – شىنايى ماحابباتتىڭ جالاۋى. بۇل شىعارما – اقىن م.الىمباەۆتىڭ تالانتتى تۋىندىسى» دەپ اقىن اعاسىنىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى ءتىل قاتادى, تەبىرەنەدى, جۇرەگىمەن تولعانادى.

وكىنىشكە قاراي, تالانتتى اقىن قاب­دىكارىم ىدىرىسوۆ 1978 جىلى قاراشا ايىندا 50 جاسىندا وقىستان دۇنيەدەن ءوتتى. تاعى ءبىر جەرلەس اقىن, سۇل­تانماحمۇتتانۋشى ديحان بابا ابىلەۆتىڭ قازاناماسىندا جازعانىنداي, «راكەتاداي اسپانعا جىر جۇلدىز بوپ اتىلاتىن ناعىز دەر شاعى ەدى». ورىستىڭ رەپرەسسيا تاقىرىبىندا جازعان دۋدينتسەۆ دەگەن قالامگەرى «بەلىە ودەجدى» دەگەن رومانى ءۇشىن مەملەكەتتىك سىيلىقتى السا, ءدال سول تاقىرىپتى اسا جوعارى كوركەم دارەجەدە اشا بىلگەن قابدىكارىمنىڭ «اكە جولى» پوەماسى دەر كەزىندە ءوز باعاسىن تولىق الدى دەۋگە كەلمەيدى. ونداي تاقىرىپتا پوەما جازۋ ءوز زامانىنداعى باتىرلىقتىڭ ءبىر كورىنىسى ەدى. ەكىنىڭ ءبىرى بارا الماپ ەدى.

قابدىكارىم دۇنيەدەن وتكەننەن كەيىن ول تۋرالى, ادەبيەتتەگى ءىزى, ەڭبەگى تۋرالى بىرنەشە مارتە ماقالا جازعان اعاسى مۇزافار الىمباەۆ بولدى. قانداي ەڭبەگىندە بولسىن قابدىكارىمنىڭ ادە­بيەتكە ادالدىعىن, بالاشا اڭعالدى­عىن ايتادى. «قابدىكارىمنىڭ پەشەنەسىنە قاسىرەتتى بالالىق, قاسيەتتى اعالىق, قاناتتى اقىندىق بۇيىرىپتى», دەپ ءىنىسىنىڭ شىعارماشىلىعىنا جوعارى باعا بەرىپ كەتتى.

 

نۇربول جايىقباەۆ,

پاۆلودار وبلىستىق «Saryarqa samaly» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار