«شىن مانىندە, كىتاپ وقيتىن ەل زيالى ۇلتقا اينالادى. ءبىز جاس ۇرپاقتىڭ كىتاپقا قۇشتارلىعىن وياتۋىمىز كەرەك. بۇل قيىن ماسەلە ەكەنىن تۇسىنەمىن. اسىرەسە ولاردىڭ بار نازارى الەۋمەتتىك جەلىدە بولعان كەزدە ءتىپتى قيىن. بىراق بۇل ماسەلەمەن شۇعىلدانۋ كەرەك. باسقا جول جوق», دەگەن بولاتىن پرەزيدەنت. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بالالار ادەبيەتى» باعدارلاماسىن جاساۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى تاپسىرماسى اياسىندا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پەداگوگيكالىق كىتاپحاناسى بالالارعا ارنالعان كوركەم ادەبيەتتىڭ ينتەراكتيۆتى كاتالوگىن ازىرلەدى.
«ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا Bookfund.gov.kz جۇيەسى قۇرىلدى. بۇل – قازاق ادەبيەتىنىڭ ءتۇرلى كەزەڭى مەن جانرلارىن قامتيتىن تسيفرلىق فورماتتاعى كىتاپتاردىڭ ارنايى ءتىزىمى. قازىر بەكىتىلگەن كوركەم ادەبيەت ءتىزىمى بويىنشا ينتەراكتيۆتى كاتالوگتەردى ەنگىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ودان كەيىن پايدالانۋشىلار ءوز اككاۋنتى بويىنشا جۇيەگە تىركەلىپ, تولىق كاتالوگپەن تانىسا الادى», دەيدى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پەداگوگيكالىق كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى ءاليا سايدەمباەۆا.
ءيا, بالالارعا ارنالعان كىتاپتاردىڭ ءتىزىمى جاسالعانى قۋانتادى. بىراق ەڭ باستى ماسەلە – بالانى سول كىتاپتى وقۋعا باۋلۋ. ماسەلەن, ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدە سمارتفون بولسا دا, ونىڭ مۇمكىندىگى ءدال قازىرگىدەي دامىعان جوق ەدى. بالكىم, سودان دا بولار, بىزگە قىزىقتىڭ ءبارى كىتاپحانانىڭ ىشىندە كورىنەتىن. ال بالانىڭ ساناسى سمارتفونعا بايلانعان كەزەڭدە «وقۋعا قايتىپ باۋلۋعا بولادى» دەگەن سۇراق تۋادى. بىزگە اكە-شەشەمىزدىڭ «بالام, كىتاپ وقى» دەگەن ءسوزى مەن كورسەتكەن ۇلگىسى نەگىز بولدى. ودان سوڭ مەكتەپ كىتاپحاناسىندا بەتىن اشقاننان ەلىتىپ اكەتەتىن ەرتەگى كىتاپتار كوپ بولدى ما, ايتەۋىر بالا قيالىمىزدى بايىتىپ, وقيتىن دۇنيە تابىلا بەرەتىن. ايتپاقشى, بيىل استانادا جىل سايىن وتەتىن حالىقارالىق كىتاپ جارمەڭكەسىنە بارعان كەزدە كىشكەنتاي وقىرمانداردان نە وقىپ جۇرگەنىن سۇراعان ەدىك. ءبىر-ەكى بالا سورەدە تۇرعان بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ «مەنىڭ اتىم قوجا» كىتابىن كورسەتكەنى بولماسا, 99 پايىزى (ارتىق نە كەم ايتقانىمىز ەمەس) ورىس جانە اعىلشىن تىلىندەگى كىتاپتاردى اتاعان-دى. سوندا بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتاتىن قازاقشا كىتاپ جوق پا دەگەن ويعا قالدىق. ال رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پەداگوگيكالىق كىتاپحانا جاساعان ءتىزىم وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرادى دەپ سەنەمىز.
پسيحولوگ ماماندار بالانىڭ كىتاپقا قىزىعۋشىلىعىن وياتىپ, وقۋ داعدىسىن كىشكەنتايىنان ۇيرەتۋ كەرەك, بالاعا وقۋ مادەنيەتىن 3 ايلىعىنان باستاپ قالىپتاستىرعان ءجون دەيدى. ءيا, بۇل بالانىڭ بويىنا ءبىر ساتتە قالىپتاسا سالاتىن داعدى ەمەس.
«كەز كەلگەن بالا ەستىگەنىن ەمەس, كورگەنىن ىستەيدى. سوندىقتان بالا كىتاپ وقۋ ءۇشىن اتا-انا ءوزى دە كىتاپ وقۋى كەرەك نەمەسە بالانى قالىپتاستىراتىن ورتاسى بولعانى ابزال. سونداي-اق كىتاپتى بالانىڭ قىزىعۋشىلىعىنا قاراي تاڭداعان ءجون. ءارى كىتاپتىڭ ءتىلى تۇسىنىكتى, جەڭىل جازىلعان بولۋى كەرەك. بالا كىتاپتى وقىپ اياقتاعاننان كەيىن مىندەتتى تۇردە سول بويىنشا سۇراق قويىپ, اڭگىمە وربىتكەن دۇرىس. بۇل ونىڭ ءوز ويىن, پىكىرىن ەركىن جەتكىزۋگە تاربيەلەيدى. ال 1 جاسقا دەيىنگى بالاعا داۋىستاپ كىتاپ وقىپ بەرۋگە جانە ونى ۆيزۋالدى قىزىقتىرۋعا بولادى. كىتاپتاعى سۋرەتتەردىڭ اتاۋىن ايتقاندا بالا ەستۋ جانە كورۋ ارقىلى بايلانىستىرىپ تۇسىنەدى. بۇل ونىڭ سوزدىك قورىن مولايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. سونىمەن قاتار كىتاپ وقۋ ۋاقىتىن بالانىڭ قىزىعۋشىلىعىنا قاراي لايىقتاپ بەلگىلەۋ كەرەك. ەگەر بالا جالىعا باستاسا, ماجبۇرلەپ وقىتۋعا بولمايدى. سوندىقتان بىرنەشە مينۋت وتىرسا دا, وقىعانى ماڭىزدى. بالا كۇن سايىن از ۋاقىتتان كىتاپ وقۋدى ادەتكە اينالدىرسا, قۇلشىنىسى ويانىپ, كەلەسىدە ۇزاعىراق ۋاقىت وقيتىن بولادى» دەيدى پسيحولوگ عاليا ماقاشەۆا.
پسيحولوگ مامانداردىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپكە دەيىنگى جاستاعى بالالارعا كۇندىز نەمەسە كەشكە, ال باستاۋىش مەكتەپ وقۋشىلارىنا ۇيىقتار الدىندا, تۇندە ەرتەگى وقىعان دۇرىس. ءتىپتى بالاعا كىتاپتاعى كەيىپكەرگە ءتان مىنەز-ق ۇلىق پەن داۋىستى سومداپ بەرۋگە بولادى. ول بالانىڭ قيالىن دامىتادى. ماعجان جۇماباي «پەداگوگيكا» كىتابىندا بالا قيالىن دامىتۋعا ءمان بەرۋ اسا ماڭىزدى ەكەنىن جازعان. «جان تۇرمىسى وركەندەۋ ءۇشىن, ياعني ويى, اقىلى كەڭەيىپ, قۇلقى تۇزەلىپ, ءتىلى بايۋ ءۇشىن جاس بالاعا ەرتەگى – تىم قىمبات نارسە. بالا ەرتەگىنى جان-تانىمەن تىڭدايدى. ەرتەككە شىن كوڭىلىمەن نانادى. بالا قۇرعاق اقىلدى ۇقپايدى. جانداندىرىپ, سۋرەتتەپ الىپ كەلسەڭ ۇعادى. مىسالى, بالاعا وتىرىك ايتپا دەگەن قۇرعاق ءسوزىڭ جەلگە ايتىلعانمەن بىردەي. ەگەر سەن بالاعا وتىرىكشى تۋرالى ەرتەك ايتساڭ, سول ەرتەكتە وتىرىكشىنىڭ وتىرىگىنەن قور بولعانىن, زيان كورگەنىن سۋرەتتەپ الىپ كەلسەڭ, مىنە, بالا وتىرىك ايتپاۋ كەرەك ەكەندىگىن سوندا ۇعادى. قىسقاسى, بالاعا ەرتەگى – تىم قىمبات نارسە. بىراق ەرتەگىنىڭ ەرتەگىسى بار. كەيبىر ەرتەكتەر بالانى بۇزۋدان باسقاعا جارامايدى. مىسالى, ديۋ, پەرى, جالماۋىز كەمپىر, ارۋاق, كوردەن كەبىنىن جالماپ شىعاتىن وبىر, جىن-شايتان سەكىلدى ەرتەگىلەردى بالاعا ايتۋ ءتىپتى دۇرىس ەمەس. مۇنداي ەرتەگىلەر بالانى بۇزادى, قورقاق, جاسىق قىلادى. قازاقتىڭ بالانى «بوكي كەلەدى», «قىزىل كوز كەلەدى» دەپ قورقىتۋلارى دا تىم-اق جارامايتىن ءىس», دەيدى ماعجان جۇماباي.
راسىندا, ەرتەگىلەر ءسابي سانامىزعا تۇسىنىك قالىپتاستىرىپ, سەزىم تۇيسىگىمىزدى دامىتتى, سۇلۋلىقتى كورىپ, جاماندىقتان جيرەنۋگە ۇيرەتتى. بالانىڭ سانا-سەزىمىنە لايىقتاپ جازۋ جازا الۋ استە قيىن ءىس. ءارى ول ءار بالانىڭ ءوز زامانىنا ساي بولۋى كەرەك. «بالالار ادەبيەتىن جازۋ دا بالا كوزىنىڭ اينالاسىن قالاممەن سىزۋ سەكىلدى. ەگەر دۇرىس جازا الماساڭىز قاراشىعىن اعىزىپ جىبەرگەنىڭىز», دەيدى اقىن ەرلان ءجۇنىس. سوندىقتان بالانىڭ وقىعانى عانا ەمەس, نە وقىعانى دا ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرگەنىمىز ءجون. البەتتە, بالالار ادەبيەتىنىڭ جايى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. ال مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, وقىرمان ەل زيالى ۇلت بولۋ ءۇشىن بەسىكتەن باستاۋ كەرەك.
