– ريزابەك, ەڭ الدىمەن, الەم چەمپيوناتىنداعى التىن جۇلدەڭ قۇتتى بولسىن. ەلىمىز ءۇشىن بۇل جەڭىستىڭ دە, مەدالدىڭ دە ءجونى بولەك. الەم چەمپيونى اتانعان ساتىڭدە, التىن تۇعىرعا كوتەرىلگەندە قانداي سەزىمدە بولدىڭ؟
– ەڭ ءبىرىنشى, ءالى كۇنگە دەيىن مەنى جەڭىسىممەن قۇتتىقتاپ, بارلىق ىزگى تىلەكتەرىن ارناپ جاتقان بارشا قازاق حالقىنا باسىمدى ءيىپ, العىسىمدى بىلدىرەمىن. سونداي-اق تۋعان-تۋىستارىما, دوس-جاراندارىما دا قولداۋ بىلدىرگەنى ءۇشىن ەرەكشە راحمەت ايتقىم كەلەدى. ءبىز ءۇشىن تاقىمىن قىسىپ, تىلەۋلەس بولعان جاندارعا وسىنداي قۋانىش سىيلاي العانىما مەن دە باقىتتىمىن.
فينالدىق ايقاستان كەيىنگى سەزىمىمدى قازىر سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن. مۇنى كەز كەلگەن ءىرىلى-ۇساقتى تۋرنيردە جەڭىسكە جەتكەن سپورتشىلار دا ايتا المايتىن شىعار. ويتكەنى ونى ءاربىر ادام سەزىنىپ, سول كۇيدى باسىنان وتكىزىپ كورۋى كەرەك. سوندا عانا سپورتشىدا بولعان سەزىمدى سەزىنە الاسىز. دەسە دە تۇعىر بيىگىنە شىعىپ, ءانۇران شىرقالعاندا ىشتە تولقىنىس بولعانىن, كەۋدەمدى ماقتانىش سەزىمى كەرنەپ, ەرەكشە اسەرگە بولەنگەنىمدى قالاي جاسىرايىن. بىراق سەربيادا جۇرگەندە الەم چەمپيونى اتانعانىم اسا قاتتى سەزىلە قويعان جوق ەدى. الايدا ەلگە تابانىم تيە سالىسىمەن وتانداستارىمىزدىڭ ىستىق ىقىلاسىن, جانكۇيەرلەردىڭ قۋانىشىن كورىپ, ەلىمىزگە قانداي ماڭىزدى جەڭىس سىيلاعانىمدى ءتۇسىندىم.
– قازاققا كۇرەس تۇرلەرىنەن تۇڭعىش التىن جۇلدەنى سىيلاعان بالۋان قاي ءوڭىردىڭ تۋماسى؟ وقىرماندارعا ءوزىڭ تۋرالى ايتىپ بەرشى.
– مەن 2004 جىلى بۇرىنعى كوكشەتاۋ, قازىرگى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا قاراستى ءۋاليحانوۆ اۋدانىنداعى كىشكەنەكول اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەنمىن. وتباسىندا التى اعايىندىمىز. ەكى ءىنىم, ءۇش قارىنداسىم بار. مەن – ءۇيدىڭ تۇڭعىشىمىن. اكەم دە كەزىندە كۇرەسپەن اينالىسقان. قازىر مەنى جارىسقا باپتاپ, جەكە باپكەرىممەن بىرگە قاسىمدا ءجۇر.
– دەمەك, كۇرەسكە اكەڭنىڭ سەبەپشى بولۋىمەن كەلدىڭ عوي؟
– ءيا, بالۋاندىق ونەرگە اكەمنىڭ قالاۋى بويىنشا كەلدىم. اشىعىن ايتقاندا, مەنىڭ ءاۋ باستا بالۋان بولعىم كەلگەن جوق. بۇل سپورت تۇرىنە مۇلدەم قىزىعۋشىلىعىم جوق ەدى. بىراق اكەم اۋىلداعى كۇرەس ۇيىرمەسىنە كۇشتەپ اپارعان سوڭ كونۋگە تۋرا كەلدى. العاشىندا كۇرەسكە زاۋقىم بولماسا دا اكەمنىڭ كوڭىلى ءۇشىن سپورت زالىنا بارىپ, بەلدەسىپ ءجۇردىم. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ ءبىر تۋرنيردە جەڭىمپاز اتانىپ, جەڭىستىڭ ءدامىن تاتقاننان كەيىن كۇرەسكە قىزىعۋشىلىعىمنىڭ ويانا باستاعانىن بايقادىم. ءسويتىپ, اكەممەن بىرگە جاتتىعىپ, ءىرى-ءىرى جارىستارعا بارىپ, ءتاۋىر ناتيجەگە قول جەتكىزە باستادىق.
– وسىدان ءتورت جىل بۇرىن ەلوردادا ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىندا ەرىكتى بولىپ جۇمىس ىستەپ, بەلدەسۋ ۋاقىتىندا بوزكىلەمدى ءسۇرتىپ جۇرگەن ۆيدەوڭ قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەڭ تارالىپ جاتىر. سول كەزدە ءوزىڭ الدىڭا «مەن دە بولاشاقتا الەم چەمپيونى بولامىن» دەگەن ماقسات قويىپ پا ەدىڭ؟
– جاسىراتىنى جوق, ول كەزدە الەم چەمپيونى بولامىن دەگەن وي ءۇش ەمەس, ودان دا كوپ ۇيىقتاسام دا تۇسىمە كىرگەن ەمەس. ويتكەنى سول جىلدارى نەبارى 15 جاستاعى تەك بۇگىنىن عانا ويلايتىن, الدىنا ءالى ۇلكەن ماقساتتاردى قويا المايتىن بوزبالا بولدىق قوي. ءتىپتى جاستار مەن جاسوپىرىمدەر ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ قاتارىندا دا بولعان جوقپىز. ايتەۋىر استاناداعى قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ اتىنداعى سپورت ينتەرناتىنىڭ 9-سىنىپ وقۋشىسىمىن. ەلوردادا كۇرەس تۇرلەرىنەن الەم چەمپيوناتى وتەر الدىندا ينتەرناتتا مەنىمەن قاتار وقيتىن ءبىر توپ بالانى الەم چەمپيوناتىنا ەرىكتى ەتىپ جۇمىسقا الدى. قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە تاراپ كەتكەن ۆيدەودا مەنىڭ داۋلەت نيازبەكوۆ پەن رەسەيلىك بالۋان گادجيمۋرات راشيدوۆ اراسىنداعى فينالدىق باسەكەدە بوزكىلەمدى ءسۇرتىپ جاتقان كەزىم تاسپالانىپ قالىپتى.
قازىر ويلاپ وتىرسام, ادامنىڭ ومىرىندە بولىپ جاتقان وقيعالار بەكەردەن-بەكەر ورىن المايدى ەكەن. ايتەۋىر ءتۇپتىڭ-تۇبىندە ءبىر نارسەگە تۇرتكى بولاتىنىنا وسى الەم چەمپيوناتىندا كوز جەتكىزدىم. ءتورت جىل بۇرىن عانا فينالدا بوزكىلەم ءسۇرتىپ جۇرگەن بالا بۇگىندە الەم چەمپيونى اتانىپ وتىر. راسىمەن, تاڭعالاتىن جاعداي. بەلگرادتاعى تۋعا قاتىستى ماسەلە دە سولاي شىعار دەپ ويلايمىن. بالۋانداردىڭ ءداستۇرى بويىنشا چەمپيون اتانعان سپورتشى ءوز ەلىنىڭ تۋىن جامىلىپ, بوزكىلەمدى اينالىپ جۇگىرۋگە ءتيىس. بىراق مەن الەم چەمپيونى اتانعانىممەن, مۇنداي باقىت بۇيىرمادى. دەگەنمەن جاراتقاننىڭ بۇيرىعى سولاي بولعان شىعار. بالكىم, قۇداي ماعان كوك تۋىمىزدى ەكىنشى رەت الەم چەمپيونى اتانعانىمدا نەمەسە وليمپيادا جەڭىمپازى اتانعاندا جەلبىرەتۋدى بۇيىرتىپ تۇرعان بولار. ءوزىم سولاي ويلايمىن. بىراق ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت الەم چەمپيونى اتانىپ تۇرىپ, تاريحي ساتتە كوك تۋىمىزدى كوتەرىپ جۇگىرە الماعانىما ءالى دە وكىنەمىن.
– باس امان بولسا, كوك تۋىمىزدى كوتەرەتىن مۇمكىندىك سەندە ءالى تالاي بولارىنا سەنىمدىمىز. وسى ورايدا فينالدىق بەلدەسۋگە ءبىر توقتالىپ وتەيىكشى. ەكى دۇركىن الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى ازەربايجاندىق بالۋاننىڭ وسال تۇسىن قالاي تاپتىڭ؟
– كەز كەلگەن جارىستاعى فينالدىق بەلدەسۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى بالۋاندار ءۇشىن وتە جوعارى بولادى. ويتكەنى بوزكىلەمدە ەكى ادام عانا كۇرەسىپ جاتقانىمەن, تەلەديدارعا تەلمىرگەن ەكران الدىنداعى مىڭداعان جانكۇيەر قاۋىمنىڭ سەنىمىن, ءۇمىتىن اقتاۋ كەرەك. سول ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەڭدە ازەربايجاندىق بالۋانعا ەسە جىبەرىپ جاتىپ ەكىنشى كەزەڭدە نامىسقا تىرىسىپ, سوڭعى ساتتە وزىمە تيەسىلى ەكى ۇپايعا قول جەتكىزىپ, جەڭىستى قارسىلاسىمنان ج ۇلىپ الدىم.
بۇل جەردە بارلىعىن مەنىڭ سابىرلىلىعىم, شىدامدىلىعىم شەشىپ كەتتى دەپ ويلايمىن. سەبەبى بەلدەسۋلەرىمدى كورگەن بولساڭىزدار, مەن ەشقاشان ءبىرىنشى بولىپ العا ۇمتىلمايمىن. تەك ءوزىمنىڭ كۇشىمە جانە شىدامدىلىعىما سەنىپ, سوڭعى ساتتە قارسىلاسىمدى سان سوقتىرىپ كەتۋگە تىرىسامىن. مەنى ءاردايىم شىدامدىلىق شىڭعا جەتەلەپ كەلەدى. كوپ بالۋان بەلدەسۋ باستالعان بەتتە العا قاراي ۇمتىلىپ, قارسىلاسىن ايقىن باسىمدىقپەن نەمەسە ءىرى ەسەپپەن جەڭەمىن دەپ اسىعىستىق, شىدامسىزدىق تانىتىپ سوڭعى ساتتە وپىق جەپ جاتادى.
– الداعى جوسپارلارىڭمەن بولىسە كەتسەڭ.
– بولاشاقتا ىستەلەتىن, اتقارىلاتىن شارۋالار ءالى شاشەتەكتەن. الدا بارلىق سپورتشىنىڭ ارمانى سانالاتىن وليمپيا ويىندارى كەلە جاتىر. سوعان دايىندالۋ كەرەك. قۇداي بۇيىرتسا, كەلەسى جىلى پاريج وليمپياداسىندا توپ جارعىم كەلەدى. ول ءۇشىن الدىمەن ليتسەنزيا جەڭىپ الۋ كەرەك. وكىنىشكە قاراي, 92 كيلو سالماق دارەجەسى وليمپيادا باعدارلاماسىنا ەنبەيتىن بولعاندىقتان, بۇل جاقتان جولداما يەلەنە المادىم. ەندى 97 كيلوعا اۋىسىپ, جاڭا سالماقتا ءوز باعىمدى سىناپ كورەمىن.
– اڭگىمەڭە كوپ راحمەت. الداعى باسەكەلەرىڭە ساتتىلىك تىلەيمىز.
اڭگىمەلەسكەن –
ءالي بيتورە,
«Egemen Qazaqstan»
