ماڭىزدىسى – ءبىرىنشى بەرۋ, شۋلاتۋ, پىكىر جيناۋ ەمەس. ماڭىزدىسى – شىنايى اقپاراتتى شىعارماعان كەرەك. بۇل جەردە سەنىم دەگەن ماسەلە بار. باق-قا دەگەن سەنىم. قوعامدا مەملەكەتتىك ورگاندارعا دەگەن سەنىم دەڭگەيى تومەندەپ بارادى. باق-تىڭ دا جاعدايى ءماز ەمەس. ءسىز كىمگە جۇمىس ىستەيسىز؟ باق كىمگە جۇمىس ىستەيدى؟ ەگەر ءسىز گازەت بولساڭىز, ءسىزدىڭ گازەتىڭىزدى حالىق ساتىپ الادى. ەگەر ءسىز مۇعالىمنىڭ پروبلەماسىن كوتەرىپ, تۇسىنىكتى اقپارات بەرسەڭىز, بەلگىلى ءبىر تۇرعىدا ءوزىنىڭ دەڭگەيىندە شىندىقتى جازاتىن بولساڭىز, اكىمدىك سىزگە ءوزى-اق كەلەدى. كەز كەلگەن سايت بولسىن, كەز كەلگەن وڭىرلىك باق بولسىن ينۆەستوردى قىزىقتىرا ءبىلۋى كەرەك. ءار وڭىردە ءارتۇرلى بيزنەس سالاسىندا جۇرگەن ينۆەستورلار, بيزنەسمەندەر كوپ. ءتىپتى اقشاسىن قايدا سالارىن بىلمەي جۇرگەندەر دە جەتىپ ارتىلادى. جۋرناليستەر بيزنەسمەندەرگە وزدەرى بارىپ, قادام جاساۋلارى كەرەك. سەبەبى ءاربىر ايماق گازەتىنە سەنەدى, جۋرناليسىنە سەنەدى. ودان ارتىق استاناداعى مەملەكەتتىك, جەكەمەنشىك تەلەارنالار سول وبلىستاعى ماسەلەنى ولاردان ارتىق جازىپ بەرمەيدى. وسى باعىتتى بارلىق وڭىرلىك باق ۇستانسا, مەديادا قالىپتاسىپ قالعان تاپتاۋرىندى تەندەنتسيا وزگەرەدى. باستىسى – مەملەكەتكە تاۋەلدى بولماۋدىڭ جولىن ىزدەۋ كەرەك.
ەربولات مۇحامەدجان,
«Maqsut Narikbayev university» باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى
جاڭا مەديا وڭىردە دە وزەكتى
زەرتتەپ قاراساق, ەل تۇرعىندارىنىڭ كوپشىلىگى الەۋمەتتىك جەلىدە وتىرادى دەگەن وتە جاڭساق پىكىر. سەبەبى جاسى 50-دەن اسقان اپكەلەرىمىز, انالارىمىز ءداستۇرلى مەدياعا سەنەدى, گازەت وقيدى. Instagram-نان كۇندىز جاڭالىقتى وقىسا دا, كەشكىسىن مىندەتتى تۇردە ونىڭ انىق-قانىعىن, شىنايى, راستىعىن تەلەارنادان كورىپ, كوز جەتكىزەدى. بۇل تۇرعىدا قازىر وبلىستا ءوز اۋديتوريامىزدى جيناپ ۇلگەردىك. تەلەارنا مەن الەۋمەتتىك جەلىنى قاتار دامىتۋدىڭ ەڭ ءبىر كەرەمەت تۇسى – بۇل بارشاعا بەلگىلى بايزاق جارىلىسى بولعاندا ءبىزدىڭ تەلەارنا تىلشىلەرى جارىلىس ورنىنا بارىپ, وقيعا ورنىنان Instagram ارقىلى تىكەلەي ەفير تاراتتى. بۇكىل ەلىمىزدەن كورەرمەن قوسىلدى. ءتىپتى جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى ءبىزدىڭ Instagram پاراقشامىز ارقىلى حالىققا ۇندەۋ جولداپ, باسۋ ايتىپ, دەر كەزىندە اقپارات الدى. سول اقپارات تيكتوكتا ميلليونداعان كورىلىم جينادى. كوپشىلىك قازىر جاڭا مەديادا, الەۋمەتتىك جەلىدە تەلەارنالاردىڭ جۇمىسى توقتايدى دەپ ايتادى. بۇل دا جاڭساق پىكىر. قاڭتار وقيعاسىندا بۇعان ءبىزدىڭ تاعى دا ءبىر مارتە كوزىمىز جەتتى.
زارينا قۋاتوۆا,
«Taraz24» تەلەارناسىنىڭ ديرەكتورى
ءجۋرناليستى قۇقىقتىق قورعاۋ ماسەلەسى
العاشقى دەرەكتى ايماقتاعى حالىقتىڭ باسىم بولىگى سول وڭىردەگى الەۋمەتتىك جەلىدەگى اقپاراتتىق پورتالدار ارقىلى الادى. ماسەلەن, Instagram, Telegram سىندى قوسىمشالاردا ايماقتىڭ ءبىر پاراقشاسى بار. سودان حالىق ۇزدىكسىز, وپەراتيۆتى اقپارات الىپ وتىرادى. ولار وبلىس تۇرعىندارىنىڭ اقپارات الۋ قاجەتتىلىگىن تولىق ورىنداپ وتىر. سايكەسىنشە, باسەكەلەستىك كۇشىمەن ايماقتاردا ينتەرنەت باسىلىمدار دامي باستادى. وعان مىسال رەتىندە باتىستاعى بۇرىننان كەلە جاتقان «Lada», «اق جايىق», پەتروپاۆل, پاۆلودارداعى سايتتاردى كەلتىرۋگە بولادى. ولاردىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – رەسپۋبليكالىق باق كوتەرمەيتىن نەمەسە ماڭىزدى ەمەس دەپ سانايتىن اقپاراتتاردىڭ بارلىعى وڭىرلىك ينتەرنەت پورتالداردا شىعىپ جاتادى. مىسالى, «اق جايىقتا» «تەنگيزشەۆرويل» كومپانياسىنىڭ ايماقتىڭ ەكولوگياسىنا تيگىزىپ جاتقان اسەرى تۋرالى ساراپتامالىق ماقالا شىقتى.
سونداي-اق ايماقتاعى بەلگىلى ءبىر باق-تىڭ فريلانسەرى رەتىندە جۇمىس ىستەيتىن جۋرناليستەردى قۇقىقتىق تۇرعىدا قورعاۋ ماسەلەسى وتكىر تۇر. وسى رەتتە, مەنىڭشە, مينيسترلىك جانىنان وڭىرلىك باق-پەن تۇراقتى تۇردە جۇمىس ىستەيتىن توپ قۇرۋ ارقىلى وسى ماسەلەلەردى باقىلاۋدا ۇستاۋعا بولادى. سەبەبى جەتىسۋ وبلىسىنداعى ساندۋعاش دۇيسەنوۆانىڭ كەيسى كوپ نارسەدەن حابار بەردى. ءدال وسى ماسەلەمەن اقتوبەدەگى ارداق ەرۋباەۆا دەگەن جۋرناليست تە كەزىكتى. ياعني ايماقتارداعى جۋرناليستەر جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان ءجيى قىسىمعا ۇشىرايدى نەمەسە بەلگىلى ءبىر جيىندارعا قاتىستىرماي قويادى. ولاردىڭ ۇستىنەن ءىس تە قوزعالىپ جاتادى. بۇل – نازار اۋدارارلىق ماسەلە.
ءومىرجان ابدىحالىق,
«Arasha.kz» سايتىنىڭ جەتەكشىسى
