مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي ءار ءوڭىردىڭ وزىنە ساي باعىت-باعدارى بولۋعا ءتيىس. قازىر وبلىستا تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا دا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. سوعان ساي جولدار جوندەلىپ, ينفراقۇرىلىم بىرتىندەپ رەتتەلىپ كەلەدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋىندا: ء«بىز ەكونوميكامىزدا قوردالانعان ماسەلەلەردى جاقسى بىلەمىز. مىسالى, شيكىزاتقا ءالى دە تاۋەلدىمىز. ەڭبەك ونىمدىلىگى تومەن, يننوۆاتسيا جەتكىلىكسىز. ۇلتتىق تابىستىڭ يگىلىگىن جۇرتتىڭ ءبارى بىردەي كورىپ وتىرعان جوق», دەپ ەل ەكونوميكاسىنداعى ماسەلەلەرگە توقتالعان ەدى. ارينە, بۇل ماسەلەدە وڭىرلەردىڭ اتقارار ءرولى جوعارى. وسى رەتتە جەتىسۋداعى جۇيەلى شارۋالارعا توقتالا كەتسەك.
قازىر وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ شارالارى – باستى نازاردا. ماسەلەن, «Aksenger LTD» جشس سارقان اۋدانى لەپسى اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى شولقىزىل ستانساسىنىڭ ماڭىندا قۇرامىندا التىنى بار كەندەردى ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ مەتاللۋرگيالىق كەشەنى قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. جوباعا 3 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا تارتىلعان. جاقىندا سارقان اۋدانىنىڭ اكىمدىگى اتالعان كاسىپورىنمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم جاساستى. قۇجاتتا اۋدان ازاماتتارىن كاسىپورىنعا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, ونەركاسىپ ورنىن اۋدان اۋماعىنا تىركەۋ تۋرالى ماسەلەلەر قامتىلدى.
ءوڭىر اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, كاسىپورىن ىسكە قوسىلعاندا جىلىنا 180 مىڭ توننا كەن وندىرەتىن قۋاتقا يە بولماق. جوبا تولىق قۋاتىنا شىققاندا 200 ادامدى جۇمىسپەن قامتيدى. قازىرگى كەزدە مۇنداعى قۇرىلىس اۋماعىندا 80 ادام جۇمىس ىستەپ جاتىر.
بۇگىندە سارقان اۋدانىندا 21 ونەركاسىپ ورنى جۇمىس ىستەسە, وتكەن 7 ايدىڭ كولەمىندە ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 6 ملرد 371 ملن تەڭگەگە جەتكەن. ال جەتىسۋ وبلىسى بويىنشا ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا ونەركاسىپ ءوندىرىسى 10,3 پايىزعا ءوسىپ, 152,4 ملرد تەڭگە بولدى.
وڭىردە قايتا وڭدەۋ سالاسىندا دا ءوسۋ بار. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 41,3 ملرد تەنگەنىڭ تاماق ونىمدەرى شىعارىلعان. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كولەمىنەن 7,9 پايىزعا ارتىق. ال بالىق ونىمدەرىن شىعارۋ 2,2 ەسەگە ارتىپ, 1 028 تونناعا جەتكەن.
قازىر وبلىس اۋماعىندا 4 بالىق وڭدەۋ زاۋىتى جۇمىس ىستەيدى. اتاپ ايتقاندا, الاكول اۋدانىندا «باقىتبەك قاراتال» جشس, «بولاشاق باستاۋ» جشس, «ولجاس» شق, قاراتال اۋدانىندا «قاراتالبالىق» جشس بۇل ىسكە ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ جاتىر. «بولاشاق باستاۋ» سەرىكتەستىگى وندىرىلگەن ءونىمىنىڭ 235,5 تونناسىن ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتا رەسەي مەن ەۋرووداققا ەكسپورتتادى.
سونىمەن قاتار وڭىردە كراحمال ءوندىرىسى دە 1,5 ەسەگە ارتقان. وعان پانفيلوۆ اۋدانىنداعى جاركەنت كراحمال-سىرنە زاۋىتىنا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, جىلدىق قۋاتتىلىعى 150 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزىلگەنى ءوزىنىڭ وڭ ىقپالىن تيگىزدى.
تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىگى, كەيىنگى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, كوكسۋ اۋدانىندا مايبۇرشاق وڭدەيتىن «ۋىز ماي Industry» سەرىكتەستىگى ەكستراكتسيالاۋ تسەحىن كەڭەيتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە وسىمدىك مايىنىڭ ءوندىرىسى 20 پايىزعا وسكەن. وعان قوسا ءوندىرىس كولەمى ارتقان باعىتتىڭ ىشىندە ءسۇت ونىمدەرىن ءوندىرۋ دە بار. بۇل 15 889 توننادان 16 825 تونناعا, ياعني 6 پايىزعا ارتقان.
ەندى وسىنىڭ ءبارىنىڭ ارتىندا ەڭبەك ادامىنىڭ ۇلەسى تۇر. ونىڭ ۇستىنە وڭىردە كاسىپكەرلەردى قولداۋ اياسىندا ءتۇرلى جوبا قولعا الىنعان. مىسالى, ايەلدەر كاسىپكەرلىگىنىڭ وڭىرلىك ورتالىعى وبلىستىڭ ءار تۇكپىرىندە جۇرگەن ەڭبەكقور جانداردىڭ ارمان-ماقساتىن جۇزەگە اسىرۋعا جاردەمدەسەدى. ماسەلەن, 2022 جىلى ورتالىققا كومەك سۇراپ, ءتيىستى اقپارات العاننان كەيىن ءىسىن باستاۋعا بەل بۋعان كاسىپكەر الماگۇل مۇراتبەك بيىل جەمىس-جيدەكتەن جايما قاق جاساۋدى قولعا الدى. وعان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە بيزنەس-يدەياسىن ىسكە اسىرۋعا بەرىلگەن 5 ملن تەڭگە سوماسىنداعى گرانت زور كومەك بولدى. قاجەتتى قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الىپ, قازىر ەسكەلدى اۋدانىندا ءۇي جاعدايىندا قاق ءوندىرىسىن جولعا قويىپ وتىر.
وسىلايشا, الماگۇل مۇراتبەك «Qonaq Kade» برەندىنىڭ نەگىزىن قالادى. قازىر جەرگىلىكتى جەمىس-جيدەكتەردەن قاقتىڭ بىرنەشە ءتۇرىن جاسايدى. ونىڭ ءدامدى, ەڭ باستىسى تابيعي ءارى پايدالى ونىمدەرىنە دەگەن سۇرانىس قازىردىڭ وزىندە ارتىپ وتىر.
ء«وز بيزنەس-يدەيامدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الماتى قالاسىنان ەسكەلدى اۋدانىنىڭ قاراتال اۋىلىنا كوشىپ كەلدىم, ويتكەنى مۇندا جەرگىلىكتى فەرمەرلەر قۇلپىناي مەن تاڭقۋرايدى جاقسى وسىرەدى. تەكەلى تۇرعىندارىنان دا جيدەكتەر ساتىپ الامىن. نەگىزى فارماتسەۆت مامانمىن. بىراق بيزنەسپەن اينالىسىپ, پايدالى ءونىم شىعارعىم كەلدى. بۇل ماقساتىما مەملەكەتتىك قولداۋ ارقىلى قول جەتكىزدىم», دەيدى كاسىپكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, قاق ءوندىرۋ – قاراپايىم ۇدەرىس, ونى كەز كەلگەن ايەل ۇيىندە جاساي الادى.
«قاي-قايسىمىز دا بالا كەزىمىزدە المادان قاق جاساعانبىز, مەن دە سولاردىڭ ءبىرىمىن. بىراق قازىر ارنايى قۇرال-جابدىقتار ارقىلى جۇمىس بۇرىنعىدان الدەقايدا جەڭىلدەدى. ارينە, ازىق-ت ۇلىك جيناۋعا, جەمىس-جيدەكتەردى جۋعا, تاسىمالدايتىن ىدىستارعا سالۋعا كوپ ۋاقىت كەتەدى. بىراق بلەندەردى پايدالانۋ ۋاقىتتى ەداۋىر ۇنەمدەيدى. مۇنان سوڭ دايىن قويمالجىڭ 10-12 ساعاتقا دەگيدراتورعا كەپتىرۋ ءۇشىن جىبەرىلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا باسقا شارۋالارىڭىزبەن اينالىسۋىڭىزعا بولادى. نارىقتا جايما قاق وتە قىمبات, دەگەنمەن بىزدە وسەتىن جەمىس-جيدەكتەردىڭ ءتۇرى كوپ. سوندىقتان جىل بويى ساپالى ءارى پايدالى جەرگىلىكتى ءونىم ءوندىرۋدى جولعا قويۋعا جانە ودان تۇراقتى تابىس الۋعا بولادى», دەيدى ا.مۇراتبەك.
جاقىندا بۇل كاسىپكەر ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى. سول سياقتى «قورعاس» حشىو اۋماعىندا وتكەن حالىقارالىق كورمەگە قاتىستى. بۇگىندە شاعىن بيزنەسىن جۇرگىزىپ, ەكى ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا كووپەراتيۆ قۇرۋ ەسەبىنەن ءوندىرىسىن ۇلعايتىپ, جۇمىسشىلار سانىن ارتتىرىپ, ۇلكەن نارىققا شىقسام دەگەن جوسپارى بار.
اگرارلى ءوڭىردىڭ العا قويعان ماقساتى ايقىن. بۇل – وبلىس ەكونوميكاسىن دامىتىپ, نارىقتا ءوز قولتاڭباسىن قالدىرۋ. قازىر قانت قىزىلشاسىن وندىرۋدە باسەكەگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتۋدە. يدەياسى ۇشان-تەڭىز جاستارعا دەم بەرىپ, كاسىپكە يكەمى بار ادامدارعا قارجىلاي كومەكتەسىپ, قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ ماسەلەسىنە دەن قويىپ وتىر.
جەتىسۋ وبلىسى
