بۇۇ – بەيبىتشىلىك قورعانى
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 78-سەسسياسى اياسىندا بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشپەن كەزدەسۋ وتكىزدى. تاراپتار قازاقستاننىڭ بۇۇ-مەن جان-جاقتى ىنتىماقتاستىعىنىڭ باسىم باعىتتارىن, سونداي-اق قازىرگى زاماننىڭ وزەكتى سىن-قاتەرلەرىن تالقىلادى.
بۇۇ باس حاتشىسى قازاقستان پرەزيدەنتىنە ءىلتيپات بىلدىرە وتىرىپ, ەكىجاقتى سەرىكتەستىكتىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستان مەن بۇۇ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ, ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ جانە ادام قۇقىعىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرا بەرەدى. قازاقستان – ءبىز ءۇشىن مۋلتيلاتەراليزمنىڭ تىرەگى, جاھاندىق دەڭگەيدەگى بەيبىتشىلىك قورعانى رەتىندە باسىمدىققا يە سەرىكتەس ەل, – دەدى انتونيۋ گۋتەرريش.
ءوز كەزەگىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ بۇۇ باس حاتشىسى رەتىندەگى قىزمەتىنە جوعارى باعا بەرىپ, ونىڭ بەيبىتشىلىكتى, تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ءىس-ارەكەتتەرىن ودان ءارى قولداۋعا دايىن ەكەنىن راستادى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قازىرگى زاماننىڭ ەڭ وزەكتى پروبلەمالارىن شەشۋدە بۇۇ ايرىقشا ءرول اتقاراتىنىن جانە ونىڭ ەشقانداي بالاماسى جوق ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشكە ۇيىم قىزمەتىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندەگى وي-پىكىرىن جەتكىزدى.
قازاقستان – يران: كاسپي ايماعىنداعى دوستىق ءراۋىشى
بۇۇ باس اسسامبلەياسى 78-سەسسياسى اياسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ سونداي-اق يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يبراحيم رايسيمەن كەلىسسوز جۇرگىزدى.
پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ كاسپي تەڭىزى ايماعىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەسى رەتىندە يرانمەن ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋعا باسا ءمان بەرەتىنىن ايتتى.
كەلىسسوز بارىسىندا ەكى ەل باسشىلارى قازاق-يران ىنتىماقتاستىعىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيىن جانە ءوزارا قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتۋ پەرسپەكتيۆاسىن تالقىلادى. تاراپتار كولىك, لوگيستيكا جانە ساۋدا-ساتتىق سالالارىنداعى ىقپالداستىقتى ارتتىرۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار قابىلداۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز ۆيزا راسىمىنە, سونداي-اق ادامدار مەن بيزنەستىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنا قاتىستى وتە پايدالى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزدىك. قازاقستان تاراپى يرانمەن اراداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا نيەتتى ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ەكى ەل ۇكىمەتتەرى بۇعان دەيىن تەگەراندا قول جەتكىزگەن ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قابىلداۋى قاجەت. مەن قازاقستاندا سىزبەن تاعى دا كەزدەسۋدى اسىعا كۇتەمىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەكى ەلدىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جانە باسقا دا حالىقارالىق قۇرىلىمدار اياسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىعىن وڭ باعالادى.
ءوز كەزەگىندە يران پرەزيدەنتى يبراحيم رايسي قازاقستان مەن يراندى دوستىق پەن ءوزارا قولداۋعا نەگىزدەلگەن ۇلگىلى قاتىناستار بايلانىستىراتىنىن اتاپ ءوتتى.
– يران مەن قازاقستان اراسىندا وتە جاقسى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناس قالىپتاسقان. مۇنداي جوعارى دەڭگەيدەگى سەرىكتەستىك بىزگە ءوزارا بايلانىستاردى, اسىرەسە ساۋدا سالاسىنداعى قارىم-قاتىناسىمىزدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن ناقتى قادامدار جاساۋعا جەتەلەيدى. ءبىز باۋىرلاس قازاقستانمەن ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە نيەتتىمىز. ەلدەرىمىزدىڭ الەۋەتتەرى زور جانە وسى مۇمكىندىكتەردى پايدالانۋ ءبىزدىڭ ورتاق يگىلىگىمىزگە قىزمەت ەتەدى, – دەدى يبراحيم رايسي.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ەلدەرىمىزدىڭ كولىك-ترانزيت بايلانىستارىن دامىتۋ ءۇشىن زور الەۋەت بار ەكەنىنە نازار اۋداردى. اتاپ ايتقاندا, ءوزارا ساۋدا-ساتتىقتى كۇشەيتۋ جانە كاسپي تەڭىزى ارقىلى جۇك تاسىمالداۋ ءۇشىن «قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران» تەمىرجولىنىڭ مۇمكىندىگىن كەڭىنەن پايدالانۋ جاعدايى اتاپ ءوتىلدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ بەندەر-ابباس پورتىندا قازاقستاننىڭ ساۋدا تەرمينالىن سالۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋداردى.
پرەزيدەنتتەر بەلگىلەنگەن ەكونوميكالىق جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇكىمەتارالىق بايلانىستاردى جانداندىرۋعا ۋاعدالاستى.
ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋعا نيەتتى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسى 78-سەسسياسى اياسىندا فينليانديا پرەزيدەنتى ساۋلي نينيستيومەن كەزدەستى.
كەلىسسوز بارىسىندا پرەزيدەنت فينليانديانى قازاقستاننىڭ سولتۇستىك ەۋروپا ەلدەرى اراسىنداعى ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەسى جانە ينۆەستيتسيا كولەمى بويىنشا ونىڭ الدىڭعى ورىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايۋ ءۇشىن زور الەۋەت بار ەكەنى ايتىلدى.
ءوز كەزەگىندە ساۋلي نينيستيو قازاقستان فينليانديانىڭ اسا ماڭىزدى سەرىكتەسى جانە ەكىجاقتى كۇن ءتارتىبىنىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا ءوزارا ءتيىمدى ىقپالداستىقتى جالعاستىرۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.
تاراپتار حالىقارالىق ساياساتتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, سونىڭ ىشىندە بۇۇ-نى رەفورمالاۋ جونىندە دە پىكىر الماستى.
مەملەكەت باسشىسى فينليانديا پرەزيدەنتىن كەلەسى جىلى وتەتىن استانا حالىقارالىق فورۋمىنىڭ نەگىزگى سپيكەرلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قازاقستانعا شاقىردى.
كوپجاقتى قاتىناستاردى قاراستىردى
قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 78-سەسسياسى اياسىندا ەستونيا پرەزيدەنتى الار كاريسپەن دە كەلىسسوز جۇرگىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا ەكى مەملەكەتتىڭ ءتۇرلى سالاداعى ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەستونيالىق ارىپتەسىنە قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان اۋقىمدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وزگەرىستەر, سونىڭ ىشىندە شەتەلدەن ينۆەستيتسيا تارتۋعا جانە ينۆەستورلاردى قورعاۋعا باعىتتالعان شارالار جونىندە مالىمەت بەردى.
تاراپتار ءوزارا ورتاق مۇددەنى كوزدەيتىن سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا نيەتتى ەكەنىن راستادى جانە ءبىر-ءبىرىن ءوز ەلدەرىنە ارنايى ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتەر حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى جانە بۇۇ, ەۋروپالىق وداق, ەقىۇ اياسىنداعى كوپجاقتى قاتىناستاردى قاراستىردى.
شىعىس ەۋروپاداعى جەتەكشى ساۋدا سەرىكتەسى
قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 78-سەسسياسى اياسىندا رۋمىنيا پرەزيدەنتى كلاۋس يوحاننيسپەن كەزدەستى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن رۋمىنيا اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. رۋمىنيا – قازاقستاننىڭ شىعىس ەۋروپاداعى جەتەكشى ساۋدا سەرىكتەسى. بۇگىندە ەكىجاقتى ساۋدا-ساتتىق كولەمى 20 پايىزعا ارتىپ, 1,3 ميلليارد دوللارعا جەتتى.
– ءبىز رۋمىنيانى دوستاس مەملەكەت رەتىندە قاراستىرامىز. ءسىزدىڭ ەلدىڭ تاريحىنا, جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتىڭىزعا جانە حالقىڭىزدىڭ داستۇرىنە قۇرمەتپەن قارايمىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستارعا تىڭ سەرپىن بەرۋ ءۇشىن ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ, قازاقستان جانە رۋمىنيا ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.
ءوز كەزەگىندە كلاۋس يوحاننيس قازاقستان مەن رۋمىنيا اراسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى.
– مەن جانە مەنىڭ كوماندام بۇگىن سىزدەرمەن وسى جەردە كەزدەسكەنىمىز ءۇشىن قۋانىشتىمىز. ويتكەنى ءبىز سەنىمدى ەكونوميكالىق جانە ساياسي سەرىكتەس ەلدەرمىز. وسى كەزدەسۋ الدىندا مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنىڭ تاريحىمەن تانىستىم. سىزبەن ساياسي ديالوگتى جوعارى دەڭگەيدە نىعايتۋعا زور مۇمكىندىك بار دەپ ويلايمىن, – دەدى رۋمىنيا پرەزيدەنتى.
تاراپتار حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر جونىندە, سونداي-اق بۇۇ جانە ەقىۇ اياسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق جايىندا پىكىر الماستى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ كلاۋس ءيوحاننيستى استانا حالىقارالىق فورۋمىنا نەگىزگى قوناقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاتىسۋعا شاقىردى.
ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ جاي-كۇيى تالقىلاندى
مەملەكەت باسشىسى چەرنوگوريا پرەزيدەنتى ياكوۆ ميلاتوۆيچپەن كەلىسسوز جۇرگىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا پرەزيدەنت قازاقستان چەرنوگوريانى وڭتۇستىك-شىعىس ەۋروپاداعى ماڭىزدى سەرىكتەس رەتىندە قاراستىراتىنىن اتاپ ءوتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كەلەسى جىلى پودگوريتسا قالاسىندا قازاقستاننىڭ كونسۋلدىعىن اشۋ جوسپارى تۋرالى ايتتى. بۇل قادام ەكى ەل اراسىنداعى ىسكەرلىك جانە تۇلعاارالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى.
– ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ اراسى جاقىنداي ءتۇستى. سەبەبى ازاماتتارىمىز استانادان پودگوريتساعا تىكەلەي اۋە رەيسىمەن ۇشادى. جىل سايىن 40 مىڭنان اسا ادام ۆيزاسىز رەجىمدى پايدالانادى. قازاقستان ازاماتتارى چەرنوگورياعا ەڭبەك دەمالىسىن وتكىزۋ ءۇشىن ۇشىپ بارادى. ارينە, بۇل ەلدەرىمىز اراسىنداعى گۋمانيتارلىق بايلانىس پەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى. ءبىز پودگوريتسادا ءوز كونسۋلدىعىمىزدى اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. اتالعان سالالارداعى وڭ ناتيجەلەرگە, اسىرەسە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتاعى جەتىستىكتەرگە قاراي ءسىزدىڭ ەلىڭىزدە ەلشىلىگىمىزدى اشۋىمىز مۇمكىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ءوز كەزەگىندە ياكوۆ ميلاتوۆيچ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. چەرنوگوريا پرەزيدەنتى جان-جاقتى بايلانىستى ودان ءارى نىعايتۋعا نيەت ءبىلدىردى.
– پرەزيدەنت مىرزا, مەن سىزبەن كەزدەسكەنىمە وتە قۋانىشتىمىن. ءوزىڭىز بىلەتىندەي, ءبىز قازاقستان مەن چەرنوگوريا اراسىنداعى دوستىقتى وتە جوعارى باعالايمىز. وسى كەزدەسۋگە مەنىمەن بىرگە ەلىمىزدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى دە كەلدى. ول چەرنوگوريانى قازاقستاندىق تۋريستەر ءۇشىن تارتىمدى ەتۋگە ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتادى. ەكى ەل اراسىنداعى تىكەلەي اۋە رەيسىنىڭ قىزمەت كورسەتە باستاعانىنا وتە قۋانىشتىمىز. بىزگە قازاقستاننان تۋريستەردىڭ كوپتەپ كەلەتىنى قۋانتادى, – دەدى ياكوۆ ميلاتوۆيچ.
سونداي-اق پرەزيدەنتتەر حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى جانە تاراپتاردىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اياسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىعىنىڭ جاي-كۇيىن تالقىلادى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ياكوۆ ميلاتوۆيچ ءبىر-ءبىرىن ءوز ەلدەرىنە رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
بولاشاق كىلتى – «بۇلتتى» تەحنولوگيادا
قاسىم-جومارت توقاەۆ «Amazon» كورپوراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى سيۋزان پوينتەرمەن كەزدەستى.
الەمدەگى ءىرى تەحنولوگيالىق كومپانيانىڭ وكىلىمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا «بۇلتتى» تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا جانە داتا-ورتالىقتار قۇرىلىسىنا قاتىستى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ مۇمكىندىكتەرى تالقىلاندى.
پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەت سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىنە نازار اۋدارىپ, تسيفرلىق سالانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ءۇشىن ەلىمىزگە ءوز ساناتىنداعى ەڭ مىقتى ينفراقۇرىلىمدىق شەشىمدەر قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سيۋزان پوينتەر كومپانيانىڭ قازاقستانمەن اراداعى ىقپالداستىقتى نىعايتۋعا جانە كەلەشەكتە بۇكىل ورتالىق ازيا ايماعىن قامتۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى.
كەزدەسۋ اياسىندا قازاقستاننىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى («ۇات» اق) مەن «Amazon Web Services» اراسىندا «Outpost» «بۇلتتى» تەحنولوگيا شەشىمىن ساتىپ الۋ جانە ونى «QazTech» پلاتفورماسىمەن ينتەگراتسيالاۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبانى ىسكە قوسۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى.
بۇل قادام جاھاندىق الپاۋىت ەلدەردىڭ داتا-ورتالىقتارىن قازاقستاندا ورنالاستىرۋعا جانە ەلىمىزدىڭ وڭىرلىك IT-حاب رەتىندەگى الەۋەتىن ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
نەگىزدەمەلىك كەلىسىمگە قول قويىلدى
مەملەكەت باسشىسى «GE Healthcare» كومپانياسىنىڭ ەۋروپا, تاياۋ شىعىس جانە افريكا بويىنشا پرەزيدەنتى روب ۋولتونمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆقا «GE Healthcare» كومپانياسىنىڭ ەلىمىزدە ۋلترادىبىس اپپاراتتارى ءوندىرىسىنىڭ جەرگىلىكتى ۇلەسىن ارتتىرۋ جانە الداعى ۋاقىتتا كومپيۋتەرلىك توموگرافيا, انگيوگرافيا جانە مامموگرافيا قۇرىلعىلارىن شىعارۋ جوسپارى تۋرالى مالىمەت بەرىلدى.
پرەزيدەنت بۇل باستاما وتاندىق ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق تەحنيكا ءوندىرىسىنىڭ ۇلەسىن 2025 جىلعا قاراي 50 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ مىندەتىنە تولىقتاي ساي كەلەتىنىنە نازار اۋداردى.
روب ۋولتون مەملەكەت باسشىسىنا «GE Healthcare» كومپانياسىنىڭ قازاقستاندا كلينيكالىق بەينەلەردىڭ ورتالىقتاندىرىلعان ۇلتتىق تسيفرلىق مۇراعاتىن قۇرۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل شارا ناۋقاستاردىڭ مالىمەتىن باسقارۋ ءىسىن وڭتايلاندىرىپ, ناتيجەسىندە كورسەتىلەتىن قىزمەت قۇنىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق كومپانيا استانا مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا «GE Healthcare» اكادەمياسىن اشۋ ارقىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرادى. وقۋ ورنى بيىل قازان ايىندا قىزمەتىنە تولىق كىرىسەدى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى ماڭىزدى جوبالار بويىنشا GE كومپانياسىمەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىككە جوعارى باعا بەردى.
كەزدەسۋ اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن «GE Healthcare» اراسىندا «GE Healthcare» كومپانياسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى نەگىزگى شارتتار تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمگە قول قويىلدى.
ايتپاقشى, «GE Healthسare» كومپانياسىنىڭ الەمنىڭ 140-تان اسا ەلىندە وكىلدىگى بار. 2022 جىلى كومپانيانىڭ تازا تابىسى – 19 ميلليارد دوللار. ال نارىقتاعى قۇنى 34,5 ميلليارد دوللاردى قۇرادى.
