جادىگەر • 13 قىركۇيەك, 2023

اقاڭنىڭ قولجازباسى ما؟

470 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتى قالاسىندا ورنالاسقان ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ سيرەك قورىندا احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «شارۋالىق وزگەرىسى» اتتى 107 بەتتەن تۇراتىن قولجازباسى ساقتالعان. مۇرا توتە جازۋمەن جازىلعان. جازبادا الاش قايراتكەرىنىڭ شارۋاشىلىق, ەكونوميكا, مادەنيەت تاقىرىپتارىن زەرتتەپ جازعان كولەمدى ەڭبەگى توپتاسقان.

اقاڭنىڭ قولجازباسى ما؟

«اقاڭنىڭ اتالعان قول­جازباسى كىتاپحاناعا قالاي تۇسكەنى بەلگىسىز. 1940 جىلى «ار­نايى ساقتاۋ قورىنا» تىر­كەلىپ, 1989 جىلى «سيرەك قور­عا» اۋىستىرىلعان ەكەن. سو­دان بەرى سيرەك كىتاپتار مەن قول­جازبالار قورىندا ساقتاۋلى تۇر. عالىمدار تاراپىنان قول­جازباعا نازار اۋدارىلىپ, سوڭعى جىلدارى زەرتتەۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلۋدە», دەيدى ۇلت­تىق كى­تاپ­حانا ديرەكتورى با­قىت­جا­مال وسپانوۆا.

قولجازبا سارى قاعازدان جاسالعان داپتەرگە جازىلعان. جازۋى ۇلكەن. ءار بەتىنە 14-15 جول جازۋ سىيعان. جادىگەردىڭ العاشقى پاراعىنىڭ شەكە­سىنە توتە جازۋمەن «احمەت بايتۇر­سىن ۇلى» دەپ اۆتوردىڭ ەسىمى جازىلسا, ودان كەيىن «شارۋالىق وزگەرىسى» دەپ ەڭبەكتىڭ اتى كورسەتىلگەن. ءاربىر تاراۋ اياق­تالعان تۇستا اۆتور «ا.ب» دەپ تو­تە جازۋمەن قولتاڭباسىن قويىپ وتىرعان. بۇل جادىگەر ازىر­گە ۇلت ۇستازى احمەت باي­تۇر­سىن ۇلىنىڭ ءوز قولىمەن جاز­عان جالعىز ەڭبەگى سانالىپ وتىر.

قولجازباسىنىڭ جەتى تاراۋى ءبۇتىن ساقتالعان. اقاڭنىڭ بۇل زەرتتەۋ جۇ­مىسى العاش «قازاق» گازەتىنىڭ 1915 جىلعى (№145, 146, 147, 148, 158, 161, 163) جانە 1916 جىلعى (№167) ساندارىندا جارىق كورىپتى. ال قولجازباعا كىرمەگەن تاعى ءبىر تاراۋدى زەرتتەۋشىلەر «قازاق» گازەتىنىڭ كەزەكتى ءبىر نومىرىنەن تاۋىپتى. وسىعان قاراعاندا, قولجازبا سەگىز تاراۋدان تۇرعان كورىنەدى.

بىراق «قازاق» گازەتىندە جاريا­لانعان جەتى تاراۋدا اۆ­توردىڭ اتى جوق. «دە­سەك تە, بۇل جازبانىڭ يەسى ا.باي­تۇر­سىن ۇلى ەكەنى انىق. اقاڭ بۇل ەڭبەكتى 1930 جىلدارى جاز­عان بولۋى مۇمكىن» دەيدى زەرت­تەۋشىلەر.

جادىگەرمەن تانىس­قان ا.باي­­­تۇر­­سىن­­­ ۇلى مۋزەي-ءۇيىنىڭ مەڭ­گەرۋ­شىسى ادى­­لەت احمەت ۇلى: «اقاڭ بۇل ەڭ­­بەگىندە «مادەنيەت قىرقالارى», «ما­­دەنيەت تو­بەلەرى», «مادەنيەت جۇعى­سى», «ما­دەنيەتتىڭ تاراعان جولى», «مادەنيەت بەسىگى» سىندى تاقىرىپتاردى قاۋزاعانى بايقالادى. سوعان قاراعاندا بۇل ەڭبەك وتكەن عاسىردىڭ با­­سىندا تاركىلەنىپ, كۇنى بۇ­گىنگە دەيىن تابىلماي كەلە جات­قان ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «ما­دەنيەت تاريحى» اتتى جاز­باسىنىڭ ءبىر ءبولىمى بولۋى دا مۇمكىن» دەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار