«وڭىمدە مە ەدى, تۇسىمدە مە ەدى,
كورىپ ەم عوي ءبىر ارمانداي قىزدى...
ءبىر نازىك ساۋلە ك ۇلىمدەپ ەدى,
سۇراپىل سوعىس سوقتى دا بۇزدى»
دەپ باستالاتىن «داريعا, سول قىز» ولەڭى تۋرالى كەزىندە جازباعان قالامگەر, سىنشى, اقىن-جازۋشى از. قاسىمنىڭ بۇل جىرى وعان دەيىن قازاق دالاسىندا بولماعان ولەڭ دەگەندەي پىكىرلەر ايتىلىپتى سول ۋاقتا. دەمەك, قايشىلىقتا, وت پەن سۋدىڭ ورتاسىندا, مايداندا شىنىققان عۇمىردىڭ رۋحىنان قايناپ شىققان ءومىر جىرى عوي. «جىر ساپارعا اتتانعان ادام بولسا, سورەدەگى قاسىمىن ەسىنە السىن» دەگەن مۇقاعالي كەيىننەن ء«ومىر دەگەنىڭ ءبىر كۇندىك ساۋلە ەكەن عوي» دەپ موتسارتتىڭ «جان ازا» كۇيىن جىرلادى. ءبىر نازىك ساۋلە مەن ءبىر كۇندىك ساۋلەنىڭ اراسىن ىندەتە بەرسە ءبىراز اڭگىمەنىڭ شەتى كورىنەدى. الايدا «جان ازا» كۇيى مەن «داريعا, سول قىز» تەرەڭنەن بايلانىساتىنىن ۇعۋ قيىن ەمەس.
«ساپىردى داۋىل, تەبىرەندى تەڭىز,
تۋلادى تولقىن, شايقالدى شىڭ-قۇز...
قىپ-قىزىل ءورتتىڭ ىشىندە ءجۇرمىز,
قايدا ەكەن, قايدا, داريعا, سول قىز؟!»
ءيا, مۇنداعى كىلت سوزدەر ء«بىر نازىك ساۋلە» مەن «داريعا» ەكەنىنە كۇمان جوق. قاسىم پوەزياسىنداعى وت, داۋىل سىندى ەكپىندى, كوتەرىڭكى سوزدەردىڭ ارقايسىسى ءبىر-ءبىر تاقىرىپ بولسا, داريعا ءسوزى دە شۇقشيۋدى تالاپ ەتەتىن جاندى ءسوز. ولەڭنىڭ باسىنداعى ء«بىر نازىك ساۋلەسى» ەكىنشى شۋماقتا «داريعا, سول قىزعا» الماسادى. حالىق جىرلارىندا ۇشىراساتىن «داريعا» ءسوزىنىڭ جاڭا تىنىسىن اشقانداي اقىن. بۇل قولدانىستاعى داريعا ءومىردىڭ ءوزىن ۇستاپ تۇرعان التىن جىپتىك نەمەسە جان, شۋاق ۇسىنۋشى قۇدىرەتكە پارا-پار قۇبىلىس. «ۋا, داريعا, التىن بەسىك تۋعان جەر» دەمەي مە ءبىر ولەڭىندە؟ جالعان-اي دەگەننەن گورى ۇزىلمەس ىڭكارلىككە تولى اشىق ءارى قۋاتتى تولقىن ۇرادى كەۋدەڭدى.
بۇرىنىراقتا بۇل تۋىندى ولەڭنەن گورى شاعىن باللاداعا كەلىڭكىرەيتىنىن دالەلدەگەن ءبىر ماقالا وقىپ ەدىم. كەشە شوتلانديالىق روبەرت بەرنستى پاراقتاپ وتىرعاندا وسى ويىم بەكي ءتۇستى. وندا بەرنس شاپ-شاعىن ولەڭىنە «شاعىن باللادا» دەپ باتتيتىپ تاقىرىپ قويىپتى. قاسىمنىڭ «داريعا, سول قىزى» ەكەۋى مازمۇنداس جانە.
«بولاتىن ءبىر ارۋ قىز,
قولعا تۇسپەس ءزارۋ قىز!
ءبىر جىگىتكە عاشىق ەدى ولگەنشە.
كەنەت سوعىس باستالدى,
اجىراتتى جاستاردى,
كورىسپەيدى-اۋ جارى جاۋدان
كەلگەنشە...»
دەپ باستالادى بەرنستىڭ «شاعىن باللاداسى». شوتلانديالىق شايىر وسى جولدارمەن-اق ءبارىن ايتىپ تۇر, ازداپ جالاڭ دەمەسەڭىز. عاشىقتىق, سۇيىسپەنشىلىكتى, باستىسى بەيبىت ءومىردىڭ شورت كەسىلگەنىن. ەكىنشى شۋماعىندا:
«زەڭبىرەكتەر وت شاشىپ,
تاۋدان اسىپ, تاس باسىپ,
جاس جۇرەگى تايسالمادى ۇرىستا.
قىزدى ويلاسا ەلجىرەپ,
قورقاتىن تەك سول جۇرەك
ءتۇن جامىلعان ءسال ءبىر
تولاس-تىنىشتا»
دەپ اياقتاي سالادى. بارى وسى عانا تۋىندىنىڭ. ال قاسىمنىڭ «داريعا, سول قىزى» مۇنىڭ جانىندا پوەما دەرلىك. ءبىر نازىك ساۋلەدەن باستاۋ العان سۇيىسپەنشىلىك قىزدىڭ بەينەسىنە ۇلاسادى. دراما جۇرەدى. سوعىس قاسىرەتى مەن تاقسىرەتى اراسىندا ارپالىسقان ءومىر مەن ءولىمنىڭ سۋرەتى ويناپ شىعا كەلەدى. سوندا ءومىر سىيلاۋشى «سول قىز جانىنا كەلىپ» قايراتتانادى اقىن. اقىرىندا الگىندەي سەزىم مەن رۋحتان قۋات الا ءجۇرىپ, جاۋىن جەڭىپ, ەلىنە قايتقان سارباز بەينەسى بەيبىت كۇننىڭ ەلەسى سول قىزدى تاعى ىزدەپ كەتەدى...
تۋىندىسى باللاداعا جۇك كەسەك تۋىندى ەكەنىن اقىننىڭ ءوزى دە بىلگەن. ايتپەسە, ەكى-ەكى شۋماقتان ءۇش بولىمگە ءبولىپ قويماس ەدى.
