ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «ەQ»
وتاندىق ءونىمدى وتكىزۋ نارىقتارىنىڭ گەوگرافياسىن كەڭەيتۋ جانە ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ – ەل ەكونوميكاسىنىڭ بۇگىنگى تاڭداعى باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. كەيىنگى جىلدارى ەلىمىز شەكارا ماڭى ساۋداسىن دامىتۋعا, ساۋدا كەدەرگىلەرىن جويۋعا, «ۇلتتىق ەكسپورتتىق ستراتەگيا» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى وتكىزۋ ەركىندىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كوپ كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. وسى ورايدا ەلىمىزدەگى بىردەن-ءبىر مامانداندىرىلعان ساقتاندىرۋ ۇيىمى – ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىك فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىراتىن دامۋ ينستيتۋتى «KazakhExport» ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنا ارتىلار جاۋاپكەرشىلىك زور. «KazakhExport» ەسك» اق – «بايتەرەك» ۇبح» اق-تىڭ ەنشىلەس كومپانياسى. كومپانيا ەكسپورتتىق تسيكلدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە ەكسپورتتى قولداۋدىڭ ساقتاندىرۋ قارجىلىق شارالارىن ۇسىنۋ ەسەبىنەن سىرتقى نارىقتاردا شيكىزاتتىق ەمەس سەگمەنتتىڭ وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلارىنا قولداۋ كورسەتۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرادى.
«KazakhExport» نەگىزگى قىزمەتى اياسىندا وڭدەۋشى سەكتوردىڭ ەكسپورتتاۋشى كاسىپورىندارىنا جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە سىرتقى ساۋدا وپەراتسيالارى كەزىندە تولەم جاساماۋ تاۋەكەلىنەن ساقتاندىرۋ قورعانىسىن ۇسىنادى جانە ەكسپورتتىق تسيكلدىڭ بارلىق كەزەڭىندە قاۋىپسىزدىككە كەپىلدىك بەرەدى. «KazakhExport»-تىڭ نەگىزگى ستراتەگيالىق ماقساتى – ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىندا شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلار, جۇمىستار, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ەكسپورتىنىڭ ءوسۋىن قولداۋ, قازاقستاندىق كاسىپورىنداردى قارجىلىق ساقتاندىرۋ جانە قارجىلىق ەمەس قولداۋ تاجىريبەسىن قالىپتاستىرۋ, ۇلتتىق ەكسپورتتىق ستراتەگيا مىندەتتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قولداۋ كورسەتىلگەن ەكسپورتتىق كەلىسىمشارتتار كولەمىن ۇلعايتۋ جانە قارجىلىق قولداۋ العان ەكسپورتتاۋشىلار سانىن نىسانالى ماندەرگە دەيىن ارتتىرۋ», دەدى كومپانيانىڭ باسقارما توراعاسى اسلان قاليعازين.
ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالاسىندا: تاماق جانە حيميا ونەركاسىبى, ماشينا جاساۋ, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ەكسپورتى, مەتاللۋرگيا جانە باسقا دا شيكىزاتتىق ەمەس سالالاردا قىزمەت ەتەتىن كومپانيا تۇتىنۋشىلارىنىڭ ەكسپورتتىق گەوگرافياسى دا وتە كەڭ. ولاردىڭ قاتارىندا تۇركيا, قىتاي, رەسەي, وزبەكستان, اۋعانستان, تاجىكستان, قىرعىزستان, تۇرىكمەنستان, سينگاپۋر, بەلارۋس, گرۋزيا, پولشا, موڭعوليا, سىندى ەلدەر بار.
ەلىمىز ءۇشىن كورشىلەس, باۋىرلاس قىرعىزستان, وزبەكستان ەكسپورتتىق مۇددەلىلىگى جوعارى ەلدەر ساناتىندا جانە ولار رەسەي مەن قىتايدان جۇك تاسىمالىنىڭ كولىكتىك قولجەتىمدىلىگى, ەكسپورت پەن يمپورت كولەمىنىڭ ءوسۋ بولجامى بويىنشا كەم ءتۇسىپ جاتسا دا, ءونىم وتكىزۋدىڭ بولاشاعى زور نارىقتارى بولىپ سانالادى. قازاقستان اتالعان ەلدەرمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جوسپارلى تۇردە تەرەڭدەتىپ, كەڭەيتە وتىرىپ, ءبىرىنشى كەزەكتە ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا, ءوزارا تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋعا جول اشاتىن حالىقارالىق وندىرىستىك كووپەراتسيانى دامىتۋعا باسىمدىق بەرەدى.
سوڭعى جىلدارى قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى سونى سەرپىنمەن سيپاتتالادى, دەگەنمەن ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق, ءوزارا ساۋدا قۇرىلىمىن ءارتاراپتاندىرۋ جانە ونىڭ كولەمىن ارتتىرۋ سياقتى سالالاردا ونى جانداندىرۋ ءۇشىن ەلەۋلى رەزەرۆتەر دە بار. قىرعىزستانداعى قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ نەگىزگى كولەمى ءتورت تاۋارلىق توپپەن قالىپتاسقان: ازىق-ت ۇلىك (30%), مينەرالدىق ونىمدەر (28%), حيميا ونەركاسىبى ونىمدەرى (13%) جانە ماشينا جاساۋ ونىمدەرى (12%).
«KazakhExport» كومپانياسى 2019 جىلى جەلتوقساندا بىشكەك قالاسىندا شەتەلدىك وكىلدىڭ كەڭسەسىن اشتى. قىرعىزستانعا ەكسپورتتايتىن وتاندىق كاسىپورىنداردى ساقتاندىرۋ قولداۋى بۇرىن دا بولعان. 2017 جىلدان باستاپ «KazakhExport» تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلگەن كاسىپورىندار قاتارىندا ترانسفورماتورلار, پۆح تەرەزە پروفيلدەرى, ماي ونىمدەرى, ءدارى-دارمەكتەر, كىلەمدەر, كونديتەرلىك ونىمدەر, ماكاروندار مەن ۇن, سابىن جانە جۋعىش, تازالاعىش جانە جىلتىراتقىش زاتتار ەكسپورتتايتىن وندىرۋشىلەر بار. ءتورت جىل ىشىندە قىرعىزستانعا ەكسپورتپەن قولداۋ تاپقان جوبالار بويىنشا قابىلدانعان «KazakhExport» مىندەتتەمەلەرىنىڭ جالپى كولەمى 40 ملن دوللاردى قۇرادى.
وزبەكستان دا ەلىمىز ءۇشىن وڭىردەگى ستراتەگيالىق ماڭىزدى ساۋدا سەرىكتەسى. «KazakhExport» كومپانياسىنىڭ تاشكەنت قالاسىنداعى شەتەلدىك وكىلىنىڭ كەڭسەسى ءوز جۇمىسىن 2019 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا باستادى. سودان بەرى كومپانيا وزبەكستانعا 80 ملن دوللار مولشەرىندە ءونىم ەكسپورتتاعان وتاندىق كاسىپورىندارعا قولداۋ كورسەتتى. ونىڭ ىشىندە ساقتاندىرۋ قولداۋىنىڭ ەڭ ايتارلىقتاي كولەمى وتكەن جىلعا تيەسىلى – 64 ملن دوللار, بۇل 2019 جىلعى كورسەتكىشتەن سالىستىرعاندا التى ەسە كوپ.
ءوندىرۋشى-ەكسپورتتاۋشىلار KazakhExport قولداۋىمەن ترانسفورماتورلاردى, كونديتەرلىك ونىمدەردى, كراحمال سىرنەسىن, جىلۋ وقشاۋلاعىش پليتالار مەن توبە پلينتۋستارىن, ءىرى قارا مالدىڭ ەتىن, كوكس, مينەرالدى ماقتا, ارماتۋرالىق پروكات, تسەمەنت, پوليمەرلىك جانە كابەل ونىمدەرىن, كۇنباعىس مايىن, جارتىلاي ءسۋلفيدتى گەرمەتيك, پوليەتيلەن قۇبىرلار, جيھاز, ۇن جانە ماكارون ونىمدەرىن, قۇبىرلار, ءسۇت ونىمدەرىن, اۆتوموبيلدەر, گاز جانە ەلەكتر قازاندىقتارىن شەتەلگە ساتتى, لوگيستيكا جانە قۇرىلىس قىزمەتتەرىن جۇزەگە اسىردى.
«KazakhExport» وتاندىق ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋدى دا بەلسەندى قولداپ كەلەدى. 2020 جىلدىڭ باسىنان باستاپ كومپانيا وزبەكستانعا وتاندىق «سارىارقااۆتوپروم» جشس اۆتوموبيل جاساۋ كاسىپورنىنىڭ الاڭىندا «ۋزاۆتوسانوات» اق-مەن بىرلەسىپ شىعارىلعان 1 064 JAC ماركالى اۆتوكولىكتى جەتكىزۋ قىزمەتىن 16,5 ملن دوللار سوماسىنا اككرەديتيۆتى قارجىلاندىردى. رەسەي فەدەراتسياسىنا 3,4 ملن دوللار سوماسىنا قازاقستان-وزبەكستان ءوندىرىسىنىڭ Ravon Nexia R3 ماركالى 400 ءاۆتوموبيلىن جەتكىزۋ جونىندەگى مامىلە ىسكە اسىرىلدى. اۆتوموبيلدەر قوستاناي اۆتوموبيل زاۋىتىندا قۇراستىرىلدى.
مۇنداي ناتيجەلەر «KazakhExport»-تىڭ اتالعان ەلدەردىڭ ءتۇرلى دامۋ ينستيتۋتىمەن جانە قارجى ۇيىمدارىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىعىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى. كومپانيا يمپورتتاۋشىلارعا كرەديتتىك تاۋەكەل بويىنشا ءوزىنىڭ ساقتاندىرۋ قورعاۋىن ۇسىنا وتىرىپ, وتاندىق تاۋارلاردى ساتىپ الۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بانكتەردى ەكسپورتتىق ساۋدانى قارجىلاندىرۋعا تارتا الادى. ول ءۇشىن «KazakhExport» بىرقاتار شەتەلدىك بانكپەن سەنىمدى سەرىكتەستىك ورناتا ءبىلدى.
وتكىزۋ نارىعىنىڭ شەكتەۋلى بولۋىنا بايلانىستى وتاندىق وندىرۋشىلەر ءۇشىن ورتاشا ەكسپورتتىق مۇددەلى ەل بولىپ سانالاتىن تاجىكستانعا دا بىرقاتار ءونىمىمىز ەكسپورتتالىپ جاتىر. ەكسپورت قۇرىلىمىندا استىق, وتىن, مەتالل ونىمدەرى باسىم. وڭدەۋشى سەكتور نەگىزىنەن ۇن تارتۋ-جارما ونەركاسىبىنىڭ ونىمدەرىن, مايلار مەن جانۋارلاردان نەمەسە وسىمدىكتەن الىنعان مايلاردى, ەلەكتر ماشينالارى مەن جابدىقتاردى ۇسىنادى. «KazakhExport» كومپانياسىنىڭ شەتەلدىك وكىلىنىڭ كەڭسەسى دۋشانبە قالاسىندا دا اشىلعان. ونىڭ ماقساتى – بيزنەسقوعامداستىقپەن بايلانىس ورناتۋ, كاسىپكەرلەر مەن قارجى قۇرىلىمدارىن «KazakhExport» قۇرالدارى تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ, ەكسپورتتاۋشىلارعا ەكى ەلدىڭ تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن ءتۇرلى كەدەرگىنى ەڭسەرۋگە كومەكتەسۋ. تاجىكستانمەن اراداعى ەڭ ءىرى كەيستەردىڭ ءبىرى «سومون ەير» جشس اۆياكومپانياسى ءۇشىن «ەۆروكوپتەر كازاحستان ينجينيرينگ» جشس-نىڭ ن125 Airbus Helicopters ماركالى تىكۇشاعىنىڭ ەكسپورتىن قارجىلاندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ بولدى. سونداي-اق «Talco Management limited» ءىرى تاجىكستاندىق يمپورتتاۋشى كومپانيا ءۇشىن حيميا جانە قۇرىلىس سالالارىنداعى ونىمدەردى جەتكىزۋ جونىندەگى بارلىق ءىرى جوبا «KazakhExport» ساقتاندىرۋ وتەمىمەن ىسكە اسىرىلدى.
جالپى العاندا, 2017 جىلدان باستاپ ەكسپورتتىق كەلىسىمشارتتار بويىنشا قابىلدانعان «KazakhExport» ساقتاندىرۋ مىندەتتەمەلەرىنىڭ كولەمى 19,2 ملن دوللاردى قۇرادى. ءوزىمىزدىڭ ماي ونىمدەرى, كونديتەرلىك تاعامدار, لاك-بوياۋ ماتەريالدارى, اۆتوموبيلدەر, ارماتۋرالىق پروكات, مۇناي كوكسى, مينەرالدى تىڭايتقىشتار, وتقا ءتوزىمدى ونىمدەر جەتكىزىلىمى ساقتاندىرىلدى. كومپانيا ءتۇرلى مەملەكەتتىك قۇرىلىممەن جانە قارجى ينستيتۋتىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزدى.
2022 جىلعى اۋديتتەلگەن دەرەكتەرگە سايكەس, «KazakhExport» ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى» اق 2 ملرد 272 ملن تەڭگە كولەمىندە تازا پايدا تاپتى, بۇل 2021 جىلعى ناتيجەدەن 13%-عا جوعارى. تابىستىڭ ءوسۋى وپەراتسيالىق قىزمەتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, سونداي-اق ەلدىڭ ەكسپورتقا باعدارلانعان كاسىپورىندارىن قارجىلىق ساقتاندىرۋ ارقىلى شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇيەلى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولدى. ءسويتىپ, كومپانيانىڭ اكتيۆتەرى ءبىر جىل ىشىندە 139,4 ملرد تەڭگەدەن 149,8 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايدى, ونىڭ ىشىندە مەنشىكتى كاپيتالى 113 ملرد تەڭگەنى, مىندەتتەمەلەرى 36,8 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
وڭدەۋشى سەكتوردىڭ وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلارعا قولداۋ كورسەتۋ كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 27%-عا ءوستى جانە كومپانيا ءۇشىن 259,1 ملرد تەڭگە (2021 جىلى 204,7 ملرد تەڭگە) كولەمىندە رەكوردتىق مانگە جەتتى. ۇسىنىلعان ەكسپورت الدىنداعى ەكسپورتتىق ساۋدا-قارجىلاندىرۋ كولەمى – 20 ملرد تەڭگە, بۇل جوسپارلى ماننەن 43%-عا جوعارى.
2022 جىلى 80 ەكسپورتتاۋشىعا, ونىڭ ىشىندە 500-دەن استام شەتەلدىك يمپورتتاۋشىمەن ساۋدا قاتىناستارىن جولعا قويعان 21 جاڭا ەكسپورتتاۋشىعا قولداۋ كورسەتىلدى. جالپى, 2016 جىلدان باستاپ 800 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 200-دەن اسا ەكسپورتتاۋشىعا قولداۋ كورسەتىلگەن ەكەن.
وتكەن جىلى كومپانيا ەكسپورتتىق كرەديتتىك اگەنتتىكتەردى, كوممەرتسيالىق ساقتاندىرۋشىلاردى جانە حالىقارالىق ۇيىمداردى قوسا العاندا, شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋدى جانە نىعايتۋدى ساتىمەن جالعاستىردى. اتاپ ايتقاندا, وزبەكستاننىڭ, تاجىكستاننىڭ جۇيە قۇراۋشى قارجى ينستيتۋتتارىمەن اككرەديتيۆ شەڭبەرىندە قارجىلاندىرۋدى تارتا وتىرىپ, قازاقستاننان تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ يمپورتىنا سۇرانىستى ىنتالاندىرۋ تۋرالى, يرانمەن كەپىلدىكتەر جانە ەكسپورتتىق كرەديتتەر مەن ينۆەستيتسيالاردى ساقتاندىرۋ سالاسىندا, قىرعىزستانمەن قايتا ساقتاندىرۋ شەڭبەرىندە كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى.
الەمدەگى ەڭ ءىرى قايتا ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ ءبىرى – Swiss Reinsurance Company جانە ساۋد ارابياسىنىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى ICIEC-پەن وبليگاتسيالىق قايتا ساقتاندىرۋ شارتتارى ۇزارتىلدى.
«KazakhExport»-تىڭ ICIEC-كە بەرگەن تاۋەكەلدەرىنىڭ كولەمى 7,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ICIEC-پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ بىزگە قارجىلىق تۇراقتىلىقتى ارتتىرۋعا جانە كومپانيانىڭ شەتەلدەگى مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋگە, پورتفەلگە جۇكتەمەنى ازايتۋعا جانە وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلارعا قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا قامتۋدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل قازاقستاندىق ەكسپورتتاۋشىلار مەن بانكتەرگە ساقتاندىرۋ ارقىلى قورعاۋدىڭ جوعارى سەنىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ا. قاليعازين.
2023 جىلى «KazakhExport» وڭدەۋشى سەكتوردىڭ قازاقستاندىق ەكسپورتتاۋشىلارىن قولداۋ, زاڭنامالىق جەتىلدىرۋ جونىندەگى سالالىق شارالاردى ىسكە اسىرۋ جانە «Kazakhexport»-تى شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى بىرىڭعاي وپەراتور رەتىندە ۇسىنۋ بويىنشا نەگىزگى قىزمەتتەردى جالعاستىردى.
مەملەكەت باسشىسى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ الدىنا ۇلتتىق تاۋار وتكىزۋ جۇيەسىن قۇرۋ, نارىقتى وتاندىق ونىمدەرمەن تولىقتىرۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ جانە وسى سەكتوردى ورنىقتى دامىتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ساپالى جەدەلدەتۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. وسىعان وراي «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىك جانە شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلاردىڭ (جۇمىستاردىڭ, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ) ەكسپورتىن ىلگەرىلەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ جوباسى پارلامەنت قاراۋىنا ەنگىزىلدى.
«قۇجاتتىڭ ماقساتى – ەلىمىزدە «KazakhExport» كومپانياسىنىڭ بازاسىندا تولىققاندى ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىك قۇرۋ. قازىرگى تاڭدا ەكا فۋنكتسيالارىن ءىس جۇزىندە ورىنداي وتىرىپ, زاڭدى تۇردە «KazakhExport» – ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى ۇلتتىق بانكتىڭ ساقتاندىرۋ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان ليتسەنزياسى نەگىزىندە ارەكەت ەتەدى, بۇل كومپانيانىڭ قولداۋ قۇرالدارىن ساقتاندىرۋمەن, ەكسپورتتى قايتا ساقتاندىرۋمەن شەكتەيدى. ال اتالعان وزگەرىس وتاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋ بويىنشا ەكسپورتتىق وپەراتسيالاردان باستاپ, وتكىزۋ نارىقتارى, ەلدەردىڭ تاۋارلار مەن قىزمەتتەرگە قاجەتتىلىكتەرى ماسەلەلەرى بويىنشا سەرۆيستىك قولداۋعا دەيىنگى فۋنكتسيونالدىلىقتى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى كومپانيانىڭ اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ايگۇل قاسەنوۆا.
سونىڭ ناتيجەسىندە كومپانيا وزبەكستانداعى, قىرعىزستانداعى, تاجىكستانداعى جانە رەسەيدەگى كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ جەلىسىنەن تۇراتىن ەۋرازيالىق تاۋار وتكىزۋ جەلىسىنىڭ نەگىزىنە اينالۋعا ءتيىس. اتاپ ايتقاندا, وتاندىق ونىمدەردى وتكىزۋ نارىعىن كەڭەيتۋ جانە ەاەو جانە ءۇشىنشى ەلدەرمەن كووپەراتسيالىق جوبالارعا قاتىسۋ تۇرعىسىنان ەلىمىز ساۋدا-لوگيستيكالىق الەۋەتىن نىعايتۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ قاجەت. وسىعان بايلانىستى «KazakhExport» كومپانياسى ساقتاندىرۋدى قولداۋ قۇرالدارىن جەتىلدىرۋ, كومپانيانىڭ شەتەلدىك وكىلدەرى قاتىساتىن ەلدەردەگى يمپورتتاۋشىلارمەن بايلانىستى نىعايتۋ, شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت ونىمدەرىن شەتەلگە ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى جۇمىستى جۇيەلى جالعاستىرادى.
