بازالىق مولشەرلەمە تومەندەي مە؟

سىرتقى ورتانىڭ ينفلياتسيالىق قى­سىمى السىزدىك تانىتىپ, ءبىراز ەلدەردە ورتالىق بانكتەردىڭ باعا تۇراق­تى­لىعىن قامتاماسىز ەتۋ ساياساتى ناتي­جەسىندە ينفلياتسيا باياۋلاي باستاعان. الايدا ينفلياتسيانىڭ تۇراقتانۋىنان مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ مەرزىمى وزگە دامىعان ەلدەردە كەيىنگە قالدىرىلعان. ۇسىنىلعان اقپاراتقا قاراعاندا, الەم بويىنشا ازىق-ت ۇلىك نارىعىنداعى باعا مەن لوگيستيكالىق شىعىندار دا تو­مەندەگەن. ەكونوميكادا كەڭەيىپ كە­لە جاتقان فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ, ورنىقتى ىشكى سۇرانىس, جوعارى جانە تۇراقسىز ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر, سونداي-اق ءوندىرىس شىعىندارىنىڭ ءوسۋى جاعىنان پروينفلياتسيالىق قىسىم ساقتالعان. ينفلياتسيالىق ۇدەرىستەر ۇزدىكسىز باياۋلاپ, جىلدىق ينفلياتسيا بيىلعى شىلدە ايىندا 14%, ال ايلىق ينفلياتسيا 0,6%-دى قۇراعان.

ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر ءبىرشاما تو­مەن­دەگەنىمەن, ءالى دە بولسا جوعارى قال­پىن ساقتاۋدا. دەسە دە, جەكەلەگەن تا­ۋارلار نارىعىنداعى جاعدايدىڭ وزگەرۋى الداعى ءبىر جىلعا كۇتىلەتىن ينفلياتسيا 16,9%-دى قۇرايدى.

وسى رەتتە سىرتقى فاكتورلاردىڭ ينفلياتسياعا اسەرى تومەندەپ, كوپتەگەن ەلدەردە باعانىڭ شارىقتاۋى ورتالىق بانكتەر جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتتىڭ ناتيجەسىندە باياۋلاعاندىعىن, بۇل با­زا­لىق ينفلياتسيانىڭ ورنىقتىلىعى مەن ورتامەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا تار­گەت­تەرگە قول جەتكىزبەۋ كوپتەگەن ورتا­لىق بانكتەردىڭ مولشەرلەمەلەردى تو­مەندەتۋ تسيكلىن باستاۋ مەرزىمى كە­يىن­گە شەگەرىلگەندىگىن ايتادى. ءبىراز بۇرىن فەدەرالدى رەزەرۆتىك جۇيە مول­­شەرلەمەنىڭ سوڭعى رەت كوتەرىلۋى بيىل­عى مامىردا, ال العاش رەت تومەن­دەۋى قاراشا ايىندا كۇتىلەتىنى تۋرالى قۇ­لاق­تان­دىر­عانى بار.

دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بۇگىنگى كۇنى مولشەرلەمە شىلدە ايىندا ءبىر رەت كوتەرىلىپ, ونىڭ تومەندەۋى كەلەر جىلعى مامىرعا اۋىسقان دەلىنگەن.

بىلتىر باس بانك بازالىق مولشەر­لە­مەنى 16,75 پايىز دەڭگەيىندە ساقتاۋ جونىندە شەشىم شىعارىپ, وعان وتاندىق ساراپشىلار قارسىلىقتارىن تانىتقان ەدى. سەبەبى ونىڭ وتە جوعارى پايىزدىق كورسەتكىش ەكەندىگىن, بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي مولشەرلەمە پايىزى 13,5-14,5 پايىزعا دەيىن تومەندەۋى كە­رەك­تىگىن ايتىپ, پىكىرلەرىن بىلدىرگەن ەدى. ال ۇلتتىق بانكتىڭ ەكس-توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆ اقشا-كرەديت سايا­ساتى كوميتەتىنىڭ بەلگىلەگەن بازالىق مولشەرلەمەسىن ساقتاۋ تۋرالى شەشىمىن بۇرىنعى دارەجەسىندە قالدىرۋ ىشكى جانە سىرتقى ينفلياتسيالىق فاكتورلارعا ءارى ەكونوميكالىق ءوسۋ باعىتىنا قاتىستى ەكەندىگىن العا تارتتى.

ساراپشىلاردىڭ بازالىق مولشەر­لە­مە­نىڭ پايىزدىق كورسەتكىشى جىل سوڭىنا قاراي 13,5-14,5 پايىزعا دەيىن تومەندەۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدارى جۇزەگە اسپاۋى دا مۇمكىن. بۇعان قاتىستى تانىمال ساراپشى-ەكونوميست ماعبات سپانوۆ بىلاي دەيدى:

«ەلدەگى ينفلياتسيالىق ۇدەرىستەرگە تۇسىنىكتەمە بەرۋ – وتە قيىن. ۇلتتىق بانك پەن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى مۇلدەم باسقاشا جۇمىس ىستەيتىنىن باي­قاۋ­عا بولادى. ۇلتتىق بانكتە 2024 جىلعا ينفلياتسيانىڭ ءبىر بولجامدى كور­سەتكىشى  16,9% بولسا, ۇەم-ءنىڭ بولجامى بويىنشا 6-8% دەپ كورسەتەدى. وكىنىشكە قاراي, سوڭعى بەس جىلداعى ينفلياتسياعا اسەر ەتەتىن جانە ۇلتتىق بانكتىڭ 2022 جىلعا ارنالعان جوسپارىنا سايكەس, ونىڭ 3-4%-عا تومەندەۋىنە اكەلەتىن ەكونوميكالىق ساياسات ءتيىمسىز بولىپ وتىر.

ناقتىراق ايتساق, 2022 جىلى ول 21 پايىزدان استى. ەگەر الداعى ۋاقىتتا بۇل ساياسات وزگەرىسسىز وسىلاي جالعاساتىن بولسا, ناقتى ينفلياتسيا 20% دەڭگەيىندە ساقتالاتىن بولادى.

مۇنىڭ ءبارى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاع­دايىنىڭ ناشارلاۋىنا جانە ەكو­نو­ميكانىڭ ناقتى توقىراۋىنا اكەلۋى مۇمكىن», دەيدى.

ۇلتتىق بانك, ساۋدا-سەرىكتەس ەل­دەر­دەگى باعا ديناميكاسى ءبىرشاما ناشار­لاعاندىعىن, ەۋرووداقتا ينفليا­تسيا بارىنشا باياۋ قارقىنمەن تومەن­دەپ, ال ونىڭ ورنىقتى بولىگى جوعارى قال­پىندا قالعاندىعىن ايتادى. ماسەلەن, رەسەيدە جوعارى تۇتىنۋشىلىق سۇ­رانىس, رۋبل باعامىنىڭ السىرەۋى جانە ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ ارتۋى سەبەبىنەن تۇتىنۋشىلىق ينفليا­تسيا جەدەلدەي باستاعان. قىتايدا ەكونو­مي­كا­لىق بەلسەندىلىكتىڭ اعىمداعى تومەن كورسەتكىشتەرى سالدارىنان دەفلياتسيا بايقالىپ وتىرعان كورىنەدى.

بانك ۇسىنعان بازالىق ستسەناريدە بيىلعى ينفلياتسيا – 10-12%, 2024 جىلى – 7,5-9,5% , ال 2025 جىلى – 5,5-7,5% شەگىندە بولجانۋدا.

سونىمەن ينفلياتسيالىق بولجام­دار­دىڭ باستى تاۋەكەلدىگىنە فيسكالدىق ىنتالاندىرۋدىڭ كۇشەيۋى, ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ تۇراقتانباۋى, رەسەيدەگى ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋى مەن «استىق مامىلەسىن» قالپىنا كەلتىرمەۋى ناتي­جەسىندە الەمدىك ازىق-ت ۇلىك باعا­سىنىڭ ۇز­دىكسىز وسۋىنە اكەلىپ وتىرعاندىعى, سونداي-اق جانار-جاعارماي نارىعىندا باعا بەلگىلەۋ رەفورماسىنىڭ جالعاسۋى دا ءوز اسەرلەرىن تيگىزۋدە.

ورتامەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ەل ەكو­نو­ميكاسىنىڭ ءوسىمى بويىنشا بولجامدار جاقساراتىندىعىن, ورنىقتى ىشكى سۇرانىس, بيۋدجەت شىعىندارىنىڭ ءوسۋى جانە مۇناي سەكتورىنىڭ قالپىنا كەلۋى ەسەبىنەن ىسكەرلىك بەلسەندىلىك كەڭەيەتىن بولادى. بيىل ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءوسىمى بۇرىنعىداي 4,2-5,2% دەڭگەيىندە كۇتىلۋدە.

سونىمەن ۇلتتىق بانك ناقتى ينفلياتسيا مەن ونىڭ ورنىقتى بولىگىنىڭ ودان ءارى بەلسەندى باياۋلاۋى كەزىندە بازالىق مولشەرلەمەنىڭ بىركەلكى تومەندەۋى جالعاساتىندىعىن ايتادى. باس بانكتىڭ اقشا-كرەديت ساياساتى كوميتەتى بازالىق مولشەرلەمە جونىندەگى كەزەكتى جوسپارلى شەشىمىن وسى جىلدىڭ 6-قازانىندا جاريالايتىن بولادى.