كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ ىرگەسىندە كراسنويار اۋىلىنا دەيىن جول سايراپ جاتىر. اۋىل ءىشى دە كوزتارتارلىقتاي, ءتورت قۇبىلا تەگىس كورىكتى. اباتتاندىرىلعان, جول بويى تازارتىلعان, تروتۋار توسەلگەن. قىزىلجۇلدىزعا جەتۋ ءۇشىن سەلولىق وكرۋگتىڭ ورتالىعى كراسنويار سەلوسىن باسىپ ءوتۋ كەرەك. ءارى قاراي ءتورت شاقىرىم جۇرسەڭ, قىزىلجۇلدىز اۋىلىنا تابان ىلىكتىرەسىڭ. بىراق ءبىر بەل اسقانشا بەلىڭ ۇزىلەدى. جۇمىردىقتاي قيىرشىق تاس توسەلىپتى. كوز ۇشىنان جالعىز جولاۋشى كورىندى. اسىعا باسىپ كەلەدى. قارا جولدىڭ بويىنداعى قارسى كەزدەسكەن جولاۋشىدان ءجون سۇراستىق. اۋىل تۇرعىنى اناستاسيا دورونينا بولىپ شىقتى. جاس قىز كوكشەتاۋ قالاسىنداعى دۇكەندەردىڭ بىرىندە ساتۋشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى ەكەن. اۋىلعا اۆتوبۋس قاتىناماعاندىقتان, سەلولىق وكرۋگتىڭ ورتالىعىنا جاياۋ جەتپەك.
– قازىر كۇن جىلى, ەرتەڭ قىس كەلگەندە قايتەسىزدەر؟ – دەپ سۇرادىق ءبىز.
– اۋىلعا اۆتوبۋس قاتىناماعالى ەكى جىلدىڭ ءجۇزى بولدى, – دەيدى اناستاسيا. امال جوق, جاياۋلاپ-جالپىلاپ جەتەمىز دە, جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك قوي. اۋىلدا تۇرۋ قيىن بولىپ كەتتى. اۋىز سۋدى اپتاسىنا ءبىر-اق رەت اكەلەدى. كوكتەمدە شاعالالى وزەنى تاسىعان كەزدە قاتىناس مۇلدە بولماي قالادى. كىشكەنتاي كوپىرىمىز بۇزىلىپ سۋ استىندا قالادى. سول كەزدە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كەيبىرەۋى تەمىرجول بويىمەن جۇرەدى. بىراق ولاي جۇرۋگە بولمايدى عوي, قاۋىپتى. ۇستاپ السا, ايىپپۇل سالادى.
از عانا جۇرگەن سوڭ جاڭاعى اناستاسيا ايتقان وزەن اڭعارىنداعى شاعىن كوپىرگە جەتتىك. اناۋ ايتقانداي كۇردەلى قۇرىلىس ەمەس, امالسىزدان لاجداعان شارۋا. استىنا تۇيەنىڭ بەلىندەي ءۇش-ءتورت تەمىر تۇربا وتكىزىپ, ءۇستىن قيىرشىق تاسپەن نىعارلاپ بىتەپ تاستاپتى. سۇراستىرىپ كورسەك, سوناۋ 2010 جىلى سەلولىق وكرۋگتىڭ بۇرىنعى اكىمى بازارباي ابۋەۆتىڭ تۇسىندا سالىنعان وتكەل ەكەن. بۇرىنعى اكىمدى دە تاۋىپ, تىلدەستىك. ايتۋىنا قاراعاندا, كادىمگى كوپىر سالۋعا قاراجات بولماعان. امالسىزدان جەرگىلىكتى كاسىپكەر اباي قۇسايىنوۆتىڭ كومەگىمەن قيامەتتىڭ قىلكوپىرى ءتارىزدى وسى وتكەلدى سالعان. وتكەل سالىنعان سوڭ, اۆتوبۋس تا جۇرگەن. ايتسە دە, كوكتەمدەگى قىزىل سۋ ءبىراز جەرىن شايىپ كەتە بەرسە كەرەك. ەرتە كوكتەمدە تەمىر تۇربانىڭ ىشىندەگى مۇز ەرىگەنشە وزەن بويلاپ كىلكىپ كەلگەن سەڭ وتەر ساڭىلاۋ تابا الماي تۋرا وسى ساعاققا كەپتەلەدى. سۋ كولەمى كوبەيگەن سوڭ وتكەلدى بۇزىپ كەتەدى. جىلدا جاماۋمەن الەك. كوكشەتاۋلىق جولاۋشى تاسىمالداۋشى كاسىپورىندار وسى كوپىردىڭ جايىن ءۋاج ەتىپ, كولىك قاتىناسىن ورناتقىسى كەلمەيدى. ايتپەسە, كراسنويار اۋىلىنا دەيىن №12 باعىت بار. تەك سونى ءتورت شاقىرىمعا ۇزارتسا جەتىپ جاتىر.
اۋىلداعى باس كوتەرەر ازاماتتىڭ ءبىرى جاستىلەك رامازانوۆ اۋىز سۋ, كولىك قاتىناسى, لاجسىزدان سالىنعان وتكەل ماسەلەسىن ايتىپ كۇيزەلىپ وتىر. ەرتە كوكتەمدە از ۋاقىت قانا مىنەز تانىتقاننان كەيىن ارناسى تار شاعالالى وزەنى قالىپقا تۇسەدى. ءتىپتى, جاز ايلارىندا كەۋىپ تە قالادى. وزەننەن كەلەر اناۋ ايتقانداي قاۋىپ جوق.
– كوپىردى سۋ باسقاننان كەيىن اۋىل تۇرعىندارى تەمىرجولدى بويلاپ قاتىنايتىن ەدى. بىرەر مارتە ايىپپۇل سالىنعاننان كەيىن ساپ تيىلدى. بىراق بالا-شاعانى كوزىڭنەن تاسا ەتپەي قاراپ وتىرا المايسىڭ عوي. كەيدە ءتارتىپ بۇزاتىندار دا تابىلىپ قالادى, – دەيدى جاستىلەك اعاي.
اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدىگىندە ءۇمىت وتىن تۇتاتاتىن ۇمتىلىس بار ءتارىزدى. ولار جول ۋچاسكەسىن كەڭەيتىپ, ءۇيىندى كوپىردىڭ ەنى مەن قورشاۋىن ستاندارتقا سايكەستەندىرۋ تۋرالى جوبا جاساعان. ءتىپتى, وسى ءىستى جۇزەگە اسىراتىن مەردىگەر دە انىقتالىپتى.
ال اۋىز سۋ ماسەلەسى وتە قيىن. بۇرىن اۋىلعا اۋىز سۋ اپتاسىنا ەكى مارتە تاسىمالدانسا, قازىر ءبىر-اق رەت قاتىنايدى. اۋىز سۋدى تۇرعىندار تەمىر نەمەسە پلاستيك ىدىستارعا قۇيىپ الادى. بيىلعىداي قارا قارعانىڭ ميى قاينايتىن ىستىقتا مۇنداي ىدىستارعا سۋدى ساقتاۋدىڭ ءوزى وڭاي ەمەس. اپتالاپ جابىق ىدىستا تۇرعان سۋدىڭ ءتۇسى وزگەرىپ, ءدامى بۇزىلادى.
اۋىل تۇرعىندارى قىمبات بولسا دا ءوز ۇڭعىمالارىن قازىپ الۋعا ۇمتىلۋدا. بۇل تاراپتاعى تىعىرىقتان شىعار جالعىز جول – وسى. ايتسە دە, اۋىل قوتانىنداعى ۇڭعىما قازىپ شىعارعان سۋ ىشۋگە جارامسىز, تىم تۇزدى. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ونىمەن باقشا سۋارۋعا دا بولمايدى, مال دا ىشپەيدى. اۋىل تۇرعىنى يرينا باگاپوۆا وسىنداي ۇڭعىمانى قازدىرىپ, 18 مەتردەن سۋ شىعارىپتى. تىرشىلىكتىڭ تۇيتكىلى ابدەن قاجىتقانىمەن, باۋىر باسقان جەرىنەن كوشكىسى كەلمەيدى. اسىرەسە, 92 جاستاعى اناسى قونىس اۋدارۋعا قارسى. ەڭبەك ارداگەرى ليۋدميلا شميك تە جايلى جەر ىزدەپ كەتە الماي وتىر.
كىشكەنتاي اۋىلدىڭ ءتۇيىندى ماسەلەلەرى قالاي شەشىلەتىنىن كراسنويار سەلولىق وكرۋگىنىڭ اكىمدىگىنەن سۇرادىق. اكىمدىكتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, شاعىن اۋىلدى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان «كوكشەتاۋ سۋ ارناسى» كاسىپورنى اپتاسىنا ءبىر مارتە عانا كولىك جىبەرە الادى. بار مۇمكىندىكتەرى – سول. ەگەر كاسىپورىننىڭ ماشينا پاركى جاڭارتىلسا, تاسىمالدىڭ كوبەيۋى مۇمكىن.
ال كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ مالىمدەۋىنە قاراعاندا, وسى توڭىرەكتەگى ەليتا, اۆتوبازا, چايكينو جانە قىزىلجۇلدىز اۋىلدارىن اۋىز سۋمەن جابدىقتاۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجات ازىرلەپ جاتىر ەكەن. وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى دانيار قۋانىشباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردەگى قىزىلجۇلدىز ءتارىزدى شاعىن اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن سۋدى تازارتۋ جانە تاراتۋ پۋنكتتەرىن ورناتاتىن جوبا ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل جوسپار 2025 جىلعا قاراي جۇزەگە اسپاق.
اۋىل بالالارى كراسنويار اۋىلىنا قاتىناپ وقيدى. قىسى قاتتى بۇل وڭىردە بوران ءجيى. ال ونداي كەزدە جولدىڭ دا تازالانباي قالاتىن كۇندەرى بولادى. امال جوق مەكتەپ وقۋشىلارى قارعا ادىم جەر ۇزاپ شىعا المايدى. كوكتەمدە تاعى سولاي. كەيىنگى جىلدارى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ سارىارقا شاعىن اۋدانى يەك استىندا. قوپا كولىن جاعالاي سالىناتىن اينالما جول وسى اۋىلدى باسىپ وتپەك. مىنە, سول كەزدە اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلماق. وعان شەيىن تۇرمىستىڭ تاۋقىمەتىمەن اۋىل تۇرعىندارى وزدەرى عانا كۇرەسىپ كەلەدى.
وسى جىلى اۋىلدىق وكرۋگ ورتالىعىنان اۋىلعا دەيىنگى جولعا قيىرشىق تاس توسەلىپتى. ايتسە دە, ىرگەدەگى كارەردەن اۋىر كولىكپەن قۇم تاسيتىندار جالعىز جولدى ءجيى بۇزىپ تاستايدى ەكەن.
13 تامىزدا اۋىلدىق وكرۋگتىڭ جاڭا اكىمىنىڭ سايلاۋى ءوتتى. ەندىگى ءۇمىت – ەل سەنگەن جاڭا اكىمدە. بالكىم, قىزىلجۇلدىزدىڭ جۇلدىزى جانىپ قالار.
كوكشەتاۋ
