سولتۇستىك گازعا مۇقتاج

ءۇش ايدىڭ ىشىندە دەپۋتاتقا ءبىراز جۇمىستى ءبىتىرىپ تاستامادىڭ دەپ سىن تاعا المايسىڭ, بىراق العاشقى قارقىن, زاڭ شىعارۋعا قۇشتارلىق كەيىنگى جۇمىس ساپاسىنا دا اسەر ەتەرى ءسوزسىز. ازىرگە اگرارلىق كوميتەت ارقىلى ەكى زاڭ جوباسى جالپى وتىرىستىڭ ءبىرىنشى وقى­لى­مى­نان وتكەن ەكەن, ەندى كۇزگى سەسسيادا ەكىنشى وقىلىمعا دا­يىن­دال­ماق­شى. بۇل ۋاقىت­تا باسقا كوميتەتتەر قاراستىراتىن جۇ­مىس توپ­تا­رىنداعى تال­­قىلاۋلارعا قا­تىس­قان. وسى ءۇش اي­داعى ماقۇلدانىپ, قا­بىلدانعان قۇ­جاتتار اراسىندا دەپۋتات ءۇشىن ەڭ ما­ڭىز­دىسى – «زاڭسىز يەم­دەنىلگەن اك­تيۆ­­­تەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» زاڭ. بۇل قۇجات بويىنشا بۇرىنعى ءتورت زاڭعا وزگەرتۋلەر مەن تو­لىق­تىرۋ­لار ەنگىزىلگەن قوسارلانعان زاڭ جو­با­­لارى دا قابىلدانعانىن ايتقان ەركەبۇلان مامبەتوۆ قۇجاتتاردىڭ با­رىنشا كەڭىنەن تالقىلانعانىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاقىندا بۇل زاڭعا قول قويعانى بەلگىلى. «ەندى زاڭ ناقتى ىستە قولدانىلىپ, حالىقتى الاڭ­داتقان كوپ سۇراققا جاۋاپ بەرىلەدى دەپ سەنەمىز. زاڭسىز كىم كورىنگەننىڭ قو­لىندا كەتكەن دۇنيەلەر مەملەكەتكە قاي­تارىلار دەگەن ۇمىتتەمىز», دەيدى دەپۋتات.

ارينە, دەپۋتاتتاردىڭ زاڭ شىعارۋ جۇ­مىستارىنان باسقا ازاماتتاردى جەكە ماسە­لەلەرى بويىنشا قابىلداۋلار وتكىزۋى, كوشپەلى وتىرىستارمەن ەلدىڭ ءتۇرلى شەت ايماقتارعا ىسساپارلارعا شىعۋى جانە ت.ب. جۇمىستارى تولىپ جاتىر. بىراق سو­لار­دىڭ ىشىندەگى ماڭىزدىلارىنىڭ ءبىرى – ۇكىمەت ورىندا­­­رىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولداۋ. بۇل دەپۋتاتقا بەرىلگەن ۇلكەن ار­تىق­شىلىق, سەبەبى ۇكىمەت مۇ­شە­لەرى دە­پۋتاتتاردىڭ ساۋالدارىنا بەلگىلى ۋاقىتتا مىندەتتى تۇردە جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. وكىنىشكە قاراي, «ەسكى ۇكىمەتتە» دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالدارىنا ءجۇردىم-باردىم قاراپ, جالتارما جاۋاپ بەرە سالاتىندىعى كوپ كەزدەسەتىن. بىراق جاڭا قازاقستاندا مۇنداي سالعىرتتىققا جول بەرىلمەۋى كەرەك. دەپۋتاتتار بۋىنسىز جەرگە پىشاق ۇرمايدى, ولار دا ەلدىڭ جايىن, ەكونوميكانىڭ مۇمكىندىگىن, حالىقتىڭ پروبلەماسىن بىلگەن سوڭ ساۋال جولدايدى.

وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن ەركەبۇلان مامبەتوۆ سولتۇستىك قازاق­ستان­عا گاز جەت­كىزۋ تۋرالى ماسەلە كو­تەر­دى. بۇل ما­سە­لەنىڭ ايتىلعانىنا ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولعان. ناقتىراق ايتساق اۋىزعا الىنا باستاعانىنا جيىر­ما جىل بولىپ قالدى. بىراق ما­سە­لە سوزدەن اسپايدى, ىستەلگەن ناقتى جۇمىس جوق. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 2021 جىلدىڭ 17 ماۋسىمىندا ەلىمىزدىڭ گاز سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسى جونىندە وتكىزگەن كەڭەستە: «اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىن تولىق گازداندىرۋ – مەملەكەتتىك ماڭىزعا يە ماسەلە. كەمىندە ەكى ءتاسىل بار: «سا­رى­ارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن جال­عاستىرۋ نەمەسە رەسەي گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىنە قوسىلۋ. ەكى نۇسقانىڭ دا وزىندىك ءپليۋسى مەن مينۋسى بار. ۇكىمەت وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, جا­قىن ارادا تاڭداۋ جاساۋعا ءتيىس», دەگەن ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى سوزىنە سۇيەنگەن دەپۋتات: «قىزىلوردا-جەزقازعان-قاراعاندى-تەمىرتاۋ-اس­تا­نا» باعىتىندا 1 061 شاقىرىمعا سو­زىلعان «سارىارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ءبىر جىل­دان استام ۋاقىت ىشىندە سالىنىپ, پاي­دا­لانۋعا بەرىلدى. ەندى وسى جوبانىڭ جوعارىداعى باعىتتان ەكى ەسەدەي قىسقا – اقمولا مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا تارتىلاتىن ءىى-ءىىى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسىن دا بارىنشا جەدەلدەتۋ مۇمكىندىگىن نەگە قاراستىرماسقا دەگەن» ورىندى ماسەلە كوتەرىپ وتىر.

«بۇل جوبا ىسكە اسسا سولتۇستىك ءوڭىر حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى ارتىپ, ەكونوميكانىڭ قارقىندى دامۋى جەدەلدەپ, ەكولوگيالىق احۋالى دا جاقسارار ەدى. بۇل جوبا ءتىپتى وڭتۇستىك وڭىرلەردەن قونىس اۋدارۋشىلار مەن شەت مەملەكەتتەردەن كوشىپ كەلىپ جاتقان قانداستار ءۇشىن ءوڭىردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرار ەدى, سونىمەن بىرگە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كوشى-قونىن دا ازايتىپ, وبلىستاعى دەموگرافيالىق احۋال­دى تۇراقتاندىرۋعا وڭ اسەرىن تيگىزەر ەدى» دەلىنگەن ساۋالدا. ساۋال سوڭىندا دەپۋتات: «وسى ايتىلعاننىڭ نەگىزىندە ۇكىمەتكە سولتۇستىك قازاقستان وبلى­سىن گازداندىرۋ ماسەلەسىن تەزدە­تىپ شەشۋدى ۇسىنامىن. بۇل – مەم­لە­كەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى ەكە­نىن ۇمىتپاۋىمىز قاجەت. سونىمەن قا­تار ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن قو­لايلى جاعداي جاساۋ جانە ساپالى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماسە­لەسى «Amanat» پارتياسىنىڭ 2023-2027 جىلدارعى «حالىقپەن بىرگە» اتتى ساي­لاۋالدى باعدارلاماسىندا قاراس­تى­رىل­عان», دەگەن.

الايدا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدانعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكلياردىڭ جاۋابى «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاستان» اسپاعان. جا­ۋاپتا «سارىارقا» ماگيسترالدىك گاز قۇ­بىرى (مگق) مەن «بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت» گاز قۇبىرى بىرلەسەتىنىن ايتىپ, ەندى «سارىارقاعا» اقمولا مەن سولتۇستىكتى قوسسا «ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىر­لەرىن گازبەن جابدىقتايتىن نەگىزگى گاز ارتەرياسىنىڭ تۇراقتى جۇمى­سى­نىڭ بۇزىلۋىنا اكەلۋى مۇمكىن» دە­گەن سەنىمسىز بولجال ايتادى. وسى «اناۋ مۇمكىن, مىناۋ مۇمكىن» دەگەن سياق­تى توباناياقتىق ەل ەكونوميكا­سىن 30 جىلدان بەرى اياقتان شالىپ تۇر­عان سەنىمسىزدىك ەكەنى ءسوزسىز. اي­تەۋىر دەپۋ­تات­تاردىڭ ءۇمىتىن ۇزبەس ءۇشىن ر.سكليار جاۋابىن «تەحنيكالىق مۇم­كىن­دىك­تەر ايقىندالعاننان كەيىن وڭ­تايلى نۇسقا ازىرلەنەتىن بولادى» دەگەن سۇيكەيسالدى جاۋاپپەن اياقتاپتى.

سونىمەن بۇل جاۋاپتان اقمولا مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى حال­قىنىڭ وڭايلىقپەن گازعا قول جەتكىزە الماسى كورىنىپ تۇر. بىراق دەپۋتات ەركەبۇلان مامبەتوۆ ماسەلەنى اياقسىز قالدىرماي, ءالى دە تۇبىرلەيتىنىن ايتادى. ءوڭىردى گازداندىرۋ ماسەلەسى سال­عىرت شەنەۋنىكتەردىڭ شالا جاۋابىندا قالماس دەگەن ۇمىتتەمىز.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى