فوتوگالەرەيا • 23 تامىز, 2023

ويدىڭ ءتۇسى

270 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

مىنا كارتينانىڭ اتاۋىنا قاراپ, «ويدىڭ ءتۇسى بولا ما؟» دەرسىز. كەز كەلگەن ونەر تۋىندىسى اۆتوردىڭ يدەياسىنا, ياكي فيلو­سوفيالىق تۇجىرىمىنا قۇرىلادى. بەلگىلى سۋرەتشى رۋسلان اقاناەۆ كەزەكتى شىعارماسىن «وي تۇستەرى» دەپ اتاۋى دا تەگىن ەمەس.

ويدىڭ ءتۇسى

بىرىمەن-ءبىرى جىمداسىپ, يىق­تاسا قاتار ورىلگەن ءتۇرلى تۇستەر گا­لەرەياسى بەينەلەنگەن كارتينا كورۋشىنىڭ نازارىن بىردەن اۋدارتادى. جالپى, كەسكىنى قۇ­راق كورپەنى ەسكە تۇسىرگەن سۋرەت اتاۋىنا قاراپ, ەرىكسىز ويعا باتاسىڭ. ادامنىڭ ءبىر ساتتە مىڭ سان تا­راپقا قۇبىلاتىن ويىن بىرەۋ كور­كەمسوزبەن جەتكىزسە, ەندى بىرەۋ بوياۋلى تۇسپەن ايشىقتايدى. وي­دىڭ قاي كەزدە قانداي تۇسكە بويا­لىپ جاتقانىن اركىمنىڭ ءوز ءىشى عانا بىلسە كەرەك. اۆتور دا ءوز بويىنان بايقاعان وي قۇبىلىستا­رىن سالىپ وتىر. كارتيناعا ۇزاق ءۇڭىلىپ تۇرىپ, ءتۇرلى بوياۋدىڭ اراسىنان سول ساتتەگى ءوز وي-ءتۇسىڭدى, ءوز كۇيىڭدى ىزدەيدى ەكەنسىڭ.

اتالعان شىعارمادا بارلىق ءتۇس بەينەلەنگەن. جالپى, اۆتور سۋرەت سالۋدا كوك پەن كۇلگىن ءتۇستى ءجيى قولدانادى. «وي تۇستەرىندە» دە سولاي. بىراق قارا ءتۇس جوق. سۋرەتشىنىڭ ويىنشا, قارا ءتۇس بولسا, ء«ومىر تۇستەرى» دەپ اتالار ەدى.

«بۇل كارتينانى سالۋعا ءبىر اي ۋاقىت جۇمسادىم. مەدياتيۆتى كوڭىل كۇيدە سالدىم دەسەم بولادى. ايتپەسە مۇنداي كارتينانى سالۋ قيىنعا سوعار ەدى. ال ادام ويىنىڭ ءتۇرلى كۇيلەرىن تۇسپەن بەينەلەۋ يدەياسى قالاي تۋدى دەيسىز عوي, ىلعي ءوز ويلا­رىم­دى باقىلاپ ءجۇردىم. ياعني وزى­مە ەكس­پەريمەنت جاسادىم. بايقا­عا­نىمدى تۇستەرمەن جەتكىزگىم كەل­دى», دەيدى سۋرەتشى.

ءيا, ءومىر ويدان باستالادى. وي-سانامىزدا, بەينەلەپ ايت­قان­دا, قانداي ءتۇس كو­بىرەك بولسا, ءومىرىمىز دە, ومىرگە دەگەن كو­ز-قاراس تا سول تۇسكە قاراي وزگەرە بەرمەك.

اۆتور قالامىنا كورىنبەيتىن ەنەرگيالاردى بەينەلەۋ ءستيلى ءتان. «وي تۇس­تەرىنەن» بولەك «تى­نىشتىق دىبىسى», «جۇپار ءتۇسى», باسقا دا كارتينالارى بار. ايتا كەتەيىك, ر.اقاناەۆتىڭ جۇ­مىستارى «شىعىستىق گالەرەيا» (ماسكەۋ), «الىس الەمدەر» (ۆا­شينگتون), «Has Sanat» (استانا), «تريبۋنا» (الماتى) گالەرەيا­لارىندا قويىلعان. سونداي-اق كار­تينالارى قازاقستان پرە­زي­دەنتىنىڭ (2005), رەسەي, گەر­ما­نيا, فرانتسيا, امەريكا, كا­نا­دا, ليحتەنشتەين, شۆەي­تسا­ريا­نىڭ جەكە كوللەكتسيالارىن­دا ساقتاۋلى. «ارت-ميف» (ماس­كەۋ قالاسى, 1993), «ەل جاستارى» (ماسكەۋ قالاسى, 1986) كور­مە­لەرىنە قاتىسقانى دا بەلگىلى. ماسكەۋ (1995), ەرفۋرت (1994), ۆاشينگتون (1999), استانا (2004), الماتى (2002) قالالارىندا جەكە كورمەسىن وتكىزگەن.

سۋرەتشى شىعارماشىلىقتا جان-جاقتىلىعىمەن ەرەكشە­لە­نەدى. كەس­كىن­دەمە, گرافيكا جانە ءمۇسىن ونەرى سالا­سىنداعى ءتۇر­لى سارىنداعى جۇمىس­­تارى وزىن­دىك ستيلگە يە. ونىڭ ستيمپانك ستي­لىندە ورىندالعان دون-كيحوت ءمۇ­سىنى ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مۋزەيدە تۇر. تۋىندى كەلۋشىلەردىڭ نازارىن ەرەكشە فورماسى مەن ماتەريالىمەن باۋرايدى. ال «شىعۋ تەگى تۋرالى اڭىز» تريپ­تيحىندە جارتاسقا سالىنعان سۋرەتتەر كيىز كىلەمدى ەسكە تۇسىرەتىن ءتۇرلى ءتۇس­تى قۇراقتارعا تولى كەنەپتىڭ كەڭىس­تىگىندە بەينەلەدى. ياعني ءومىر­دىڭ بايىرعى فيلوسوفياسى, بولمىستىڭ نازىك ۇيلەسىمى سۋ­رەتشى قىلقالامىنىڭ ءبىر تاقى­رىبى­نا اينالعان.

سۋرەت ونەرىندە اۆتوردىڭ ءوز اتى عانا ەمەس, اۋلەتى دە ايگىلى ەكە­نى بارشاعا ءمالىم. قازاق قىل­قالام شەبەرلەرىنىڭ ىشىندە اقا­ناەۆتار ەسىمى ەرەكشە اتالارى ءسوزسىز. سىرلى سۋرەت سالۋدىڭ حاس شەبەرى اتانعان اقاناەۆ اۋلەتى – سۋرەتشىلەر ديناستيا­سى. ونىڭ باسىندا اماندوس اقا­ناەۆ پەن قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىر­گەن قايراتكەرى نەللي بۋبە تۇر. بۇل كۇندە اتى الەمگە ايگىلەنگەن اۋلەتتىڭ باس يەسى, سۋ­رەتشى, كەسكىندەمەشى اماندوس اقاناەۆتىڭ قىلقالامىنان تۋىن­داعان ءتورت مىڭنان استام ءتول تۋىن­دىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى مەملەكەتتىك مۇراجاي­دان باستاپ, ماسكەۋدىڭ ترەتياكوۆ گالەرەياسىندا, اقش, يتاليا, فرانتسيا, گرەكيا, باسقا دا كوپتەگەن ەلدىڭ ورتالىق مۋزەيلەرىندە قويىلعان.

اتادان بالاعا دارىعان, قان­مەن كەلگەن وشپەس ونەردى اس­پەت­تەپ, ءجىبىن ۇزبەي جالعاستىرۋ ءداستۇرى – ۇلتتىق قۇندىلىق­­تىڭ نا­عىز كورىنىسى ەمەس پە؟

ايگىلى اۋلەتتىڭ بالالارى رۋس­لان­نىڭ, بوتاگوزدىڭ, ەسكەن­دىردىڭ كارتينالارى دا سۋرەت الەمىندە تانىمال. نەمەرەلەرى اسپارۋح, مۇحيت, رادا, گلەب, الەكساندرا جانە مۇحيتتىڭ زايىبى دارينا دا شىعارماشىلىقپەن اينالىسادى. ولاردىڭ تۋىندىلارى دا وتباسىلىق كورمەلەردە كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلىپ ءجۇر. تۇتاس سۋرەتشىلەر تولقىنىن شىعارماشىلىقتاعى جار­قىن ەنەرگەتيكا بايلانىستىرادى. كار­تينالارىندا ءومىر بارداي, تىر­شى­لىكتىڭ تى­نىسىن بەرىپ تۇر­عانداي كورىنەدى. بۇ­گىنگى كەيىپ­كەرىمىز رۋسلان اقاناەۆتىڭ سۋرەت ونەرىندەگى وزىندىك بولمىسى, ەرەكشە قول­تاڭباسى, سونى ءستي­لىنىڭ سىرى دا وسى – سوناۋ تەرەڭنەن تارتاتىن, تاربيەمەن دارىعان التىن ۇزىكتىڭ جالعاسى ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار