وبلىس اكىمى ايداربەك ساپاروۆ ۇكىمەت وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە بيىلعى استىق كولەمى بىلتىرعىدان تومەن بولمايتىنىن ايتتى. اكىم جىل باسىنان بەرى وبلىس 48,2 ملرد تەڭگەگە 1768 دانا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاڭا تەحنيكالارىن العانىن دا جەتكىزدى. قازىر وبلىستىڭ استىق القاپتارىندا 13 مىڭ تەحنيكا جۇيتكىپ ءجۇر.
جەدەل اقپاراتتارعا قاراعاندا, جينالعان 739 مىڭ توننا استىقتىڭ ءار گەكتاردان الىنعان ءتۇسىمى – 12 تسەنتنەردەن. ال رەسپۋبليكا بويىنشا ورتاشا كورسەتكىش – 11,5 تسەنتنەر. مايلى داقىلدار 5 مىڭ گەكتاردان جينالعان, گەكتار بەرەكەلىگى ازىرگە 8 تسەنتنەردەن اينالىپ وتىر.
«قازىر استىق قابىلداۋ پۋنكتتەرى جاڭا وراقتىڭ استىعىن قابىلداۋعا تەگىس دايىن تۇر. ولاردىڭ سىيىمدىلىعى تولىعىمەن جەتەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنا جەڭىلدەتىلگەن باعامەن ءليترى 250 تەڭگە بولعان 60 مىڭ توننا جانار-جاعارماي جەتكىزىلگەن. كۇن رايى قولايلى بولسا, استىقتى ۋاقىتىندا جيناپ الامىز», دەدى ا.ساپاروۆ.
ايتا كەتەتىن بولساق, بيىل سولتۇستىكقازاقستاندىقتار بارلىعى 4,5 ملن گەكتار جەردىڭ ەگىسىنە وراق سالادى. ونىڭ 3,2 ملن گەكتارى – تازا استىق. ال رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىعى 24 ملن گەكتار جەرگە ەگىن ەگىلگەن, بۇل بىلتىرعىدان 652 مىڭ گەكتارعا ارتىق. سونىڭ 17,4 ملن گەكتارىنا استىق, 2,8 ملن گەكتار جەرگە مايلى داقىلدار ەگىلگەن. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى بيىل وتان قامباسىنا 16 ملن توننا استىق قۇيىلاتىنىن بولجاپ وتىر. ال بىلتىر مينيسترلىك 13,4 ملن توننا دەپ بولجاپ, ءىس جۇزىندە 16,4 ملن توننا استىق جينالعان. بىراق بيىلعى استىق ءونىمى انومالدى ىستىقتاردىڭ كەسىرىنەن سولتۇستىكتە ءبىرشاما تومەندەپ قالدى. قالاي دەسەك تە, پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ ۇكىمەت وتىرىسىندا ايتقان سوزىنە قاراعاندا, قازاقستاندىقتار ەڭ تومەنگى دەگەن استىق ونىمدىلىگىنەن جينالعان استىقتان ەكى ەسە از كولەمدە عانا استىق تۇتىنادى. بىراق وندايعا جەتكىزبەسىن, استىق – شارۋالار مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنىڭ ميلليونداعان مۇشەلەرىنىڭ تۇرمىستىق ءال-اۋقاتىن ارتتىرىپ تۇرعان نەگىزگى تابىس كوزى. استىق مول بولىپ ءارى ساتۋ باعاسى ءتيىمدى بولسا عانا ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى جاقسارادى.
رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى كيكىلجىڭنىڭ كەسىرىنەن 2022 جىلى استىقتىڭ جاھاندىق نارىقتاعى باعاسى ارتتى. Graincommerce ساۋدا پورتالىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, ءۇشىنشى كلاستى بيدايدىڭ ءبىر تونناسىنىڭ باعاسى بىلتىرعى جازدا 150-160 مىڭعا, بىزدە ءتىپتى 185 مىڭ تەڭگەگە دەيىن باردى. الايدا بىلتىرعى كۇزدەن باعا قۇلاي باستادى. ماماندار مۇنىڭ باستى سەبەبى, رەسەي اۋماعىنان بىزگە استىقتىڭ زاڭسىز ەكسپورتتالۋىنان ەكەنىن ايتادى. سونىڭ كەسىرىنەن قازىر بيدايدىڭ باعاسى 80-85 مىڭ تەڭگەگە دەيىن قۇلدىراپ كەتتى. كەيبىر ساراپشىلار باعا ءالى دە تۇسەدى دەسەدى. ۇكىمەت التى ايعا رەسەيدەن تەمىرجول جانە اۆتوكولىك ارقىلى ەنگىزىلەتىن استىققا تىيىم سالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى بۇل ىشكى نارىقتاعى باعانى تۇراقتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ جاريالادى.
بۇل قادام شارۋالاردى ءبىرشاما تىنىشتاندىردى, بىراق سونشالىق قۋانتپايدى. ويتكەنى بىلتىر كۇزدەگى باعا تونناسى 125 مىڭ تەڭگەدەن باستالعان. جاقسىعا جۇرتتىڭ ءبارى تەز ۇيرەنەدى عوي, سوندىقتان بيىلعى باعا شارۋانىڭ كوڭىل كۇيىن ءبىرشاما قۇلاتىپ تۇر.
جوعارىدا اتالعان كيكىلجىڭنەن رەسەي استىعىنىڭ قارا تەڭىز ارقىلى تاسىمالدانۋى قيىنداپ كەتسە, ول ارزان باعامەن ءبىزدىڭ ورتالىق ازيا مەن قىتايعا شىعاتىن نارىعىمىزدى باسىپ كەتۋى مۇمكىن. سونىڭ ىشىندە حالىقارالىق سانكتسيالاردىڭ استىنداعى يران مەن رەسەي ءوزارا اۋىز جالاسسا, ءبىزدىڭ جىل سايىن يرانعا شىعارىلاتىن 1,5 ملن توننا استىعىمىزدىڭ دا جولى كەسىلۋى عاجاپ ەمەس. سول كەزدە بۇگىنگى باعانىڭ وزىنە جىلاپ كورىسەتىن كۇن تۋى مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە استىعىن ارزانداتا بەرۋدەن باس تارتپايتىن سانكتسيا استىنداعى رەسەي ەكسپورتتىق باج سالىعى مەن ترانزيتتىك ءتاريفتى تومەندەتىپ, باعانى ءتىپتى قۇلدىراتىپ, قىتاي مەن وزبەكستان نارىقتارىن دا جاۋلاپ الۋى مۇمكىن. بىراق الداعىنى اللا بىلەدى دەمەكشى, باسقا نارىقتار اشىلىپ, ماسەلەنىڭ ءبارى جىلدام ءارى ءتيىمدى جولدارمەن شەشىلىپ كەتۋىنەن دە ءۇمىت بار.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
