فوتو: ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى جاندوس نۇرماعانبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس ەلىمىزدىڭ ەلەكتر ستانتسيالارىندا 10 ەنەرگەتيكالىق بلوك, 49 قازاندىق جانە 54 تۋربينانى كۇردەلى جوندەۋ كوزدەلگەن. بۇگىنگى تاڭدا 4 ەنەرگەتيكالىق بلوك, 24 قازاندىق جانە 15 تۋربينا جوندەۋ جۇمىستارىمەن قامتىلعان. سونداي-اق 3 ەنەرگەتيكالىق بلوك, 13 قازاندىق جانە 11 تۋربينادا جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالدى.
بۇدان باسقا بيىل 25,3 مىڭ كم ەلەكتر جەلىسىن, 567 قوسالقى ستانتسيانى, سونداي-اق 3,5 مىڭ تاراتۋ پۋنكتى مەن ترانسفورماتوردى كۇردەلى جوندەۋ جوسپارلانعان. بۇگىنگى تاڭدا 13 مىڭ كم ەلەكتر جەلىسى, 364 قوسالقى ستانتسيا جانە 2 مىڭ تاراتۋ پۋنكتى مەن ترانسفورماتور بويىنشا جۇمىستار اياقتالدى.
جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا دايىندىق اياسىندا تاۋەكەل ايماعىندا تۇرعان ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىندارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. ماسەلەن, ريددەر جەو-دا بارلىق قازاندىققا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە, ءارتۇرلى دەڭگەيدە وسىنداي جۇمىس ەكىباستۇز, جەزقازعان, شاحتينسك, كەنتاۋ, ستەپنوگورسك جەو-لاردا جۇرگىزىلىپ جاتىر.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءىلياس وسپانوۆ جىلۋ جەلىلەرىن, الەۋمەتتىك سالا نىساندارىن, تۇرعىن ۇيلەر مەن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردى دايىنداۋ تۋرالى بايانداما جاسادى. بۇگىنگى تاڭدا ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ دايىندىعى 88%-دى (9 399), دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ دايىندىعى 88,6%-دى (5 015), تۇرعىن ۇيلەردىڭ دايىندىعى 75,1%-دى (37 555) قۇرايدى. بۇل رەتتە رەسپۋبليكا بويىنشا 593 كم جىلۋ جەلىسىن جوندەۋ جوسپارلانعان. قازىرگى ۋاقىتتا 382 كم نەمەسە جوسپاردىڭ 64,4%-ى اياقتالدى.
پاۆلودار وبلىسىندا جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىن اپاتسىز وتكىزۋ ءۇشىن قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى ءوڭىر اكىمى اسايىن بايحانوۆ بايانداما جاسادى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ شاحتينسك جەو-cى جانە تەمىرتاۋدىڭ ەكىنشى جەو-سىن جوندەۋ جۇمىستارى تۋرالى ايتىپ بەردى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ قىس مەزگىلىندە «ماەك» جۇمىسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى, ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەرىك ابدىعالي ۇلى جەزقازعان جەو-سىن جوندەۋ تۋرالى, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ەرمەك كوشەرباەۆ ريددەردەگى جەو مەن جەلىلەردى جوندەۋ جۇمىستارى تۋرالى باياندادى.
ءاليحان سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ باستالۋىنا 1 ايدان استام ۋاقىت قالدى جانە جالپى دايىندىق جۇمىستارى بەلسەندى جۇرۋدە. جۇيەلىك وپەراتور «KEGOC» كومپانياسى جىلۋ ورتالىقتارىنداعى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ كەستەسىن بەكىتتى. الايدا بۇل كەستەدەن كەشىگۋ بايقالىپ وتىر, كەيبىر جاعدايلاردا جوندەۋ جۇمىستارىن كەلەسى جىلعا اۋىستىرۋ فاكتىلەرى ورىن الۋدا.
«سوندىقتان قىس ۋاقىتىندا وسى وبەكتىلەردىڭ تۇراقتى جۇمىسىندا تاۋەكەلدەر تۋىنداۋى مۇمكىن. ماسەلەن, تەمىرتاۋ, ريددەر, ەكىباستۇز, جەزقازعان قالالارى مەن ماڭعىستاۋ وبلىسى تاۋەكەل ايماعىندا ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
وسىعان بايلانىستى پرەمەر-مينيستر پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن «قازاقمىس», «ورتالىق ازيا وتىن-ەنەرگەتيكالىق كومپانياسى», «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسىنىڭ باسشىلارىمەن جانە يەلەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى جىل سوڭىنا دەيىن ەلوردادا 3-جەو مەن ەكى گاز تۋربينالىق ستانتسيانى جوسپار بويىنشا ىسكە قوسۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, وڭىرلەردە 13 مىڭنان استام اۆتونومدى قازاندىق دايىنداۋ قاجەت.
ء«ىس جۇزىندە شامامەن 11 مىڭ قازاندىق نەمەسە 81%-ى دايىندالدى. الماتى, جامبىل وبلىستارىندا جانە شىمكەنتتە جۇمىس قارقىنى باياۋ», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
وعان قوسا پرەمەر-مينيستر جىلۋ جەلىلەرىن جوندەۋ بويىنشا 4 ءوڭىر جۇمىس كولەمىنىڭ جارتىسىن دا اياقتاماعانىن ايتتى. بۇلار – الماتى, ماڭعىستاۋ, قىزىلوردا جانە اباي وبلىستارى.
سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرى بويىنشا جوندەۋگە جوسپارلانعان 1,5 مىڭ كم-ءدىڭ تەك 60%-ى عانا جوندەلدى. باسقا وڭىرلەرمەن سالىستىرعاندا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا, الماتى قالاسىندا جانە قىزىلوردا وبلىسىندا جۇمىستىڭ قارقىنى تومەن.
بۇدان باسقا ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمداردىڭ جەتكىزىلگەن گاز ءۇشىن «قازترانسگاز-ايماق» كومپانياسىنا بەرەشەگى كوپ, شامامەن 13 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ماەك-ءتىڭ قارىزى ەڭ كوبى – 10 ملرد تەڭگە, ودان كەيىن جايىقجىلۋەنەرگو, اقتوبە جەو-سى, وزەن جىلۋ جانە تارازەنەرگوورتالىق تۇر.
سونداي-اق جەو-لاردىڭ «بوگاتىر-كومىر» كومپانياسىنا كومىر ءۇشىن 6,4 ملرد تەڭگە سوما بەرەشەگى بار. ونىڭ ىشىندە پاۆلودارەنەرگونىڭ قارىزى ەڭ كوبى – 2,6 ملرد تەڭگە, سەۆكازەنەرگو – 1,4 ملرد تەڭگە جانە ەكىباستۇزجىلۋەنەرگو – 1,3 ملرد تەڭگە.
«بۇل قارىزداردى جاڭا ماۋسىمعا قالدىرۋعا بولمايدى. ويتكەنى وتىننىڭ نورماتيۆتىك قورلارىن قالىپتاستىرۋدا پروبلەمالار ورىن الۋى مۇمكىن. اتالعان وڭىرلەردىڭ اكىمدەرى وسى ماسەلەلەردى شەشۋى كەرەك», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى جالپى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جانە ونى وتكىزۋ بارىسى كۇندەلىكتى ماڭىزدى ماسەلە ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, ءاربىر وڭىردە جول كارتاسىن ازىرلەپ, بەكىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
«وندا جىلۋ جەلىلەرىن دامىتۋ, جاڭا جىلۋ ورتالىقتارىن سالۋ مەن قولدانىستاعى ورتالىقتاردى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى ناقتى ايقىندالادى. سونداي-اق اۆاريالار بولعان جاعدايدا وڭىرلىك كوممۋنالدىق قىزمەتتەر مەن جىلۋ ورتالىقتارىنىڭ ءىس-قيمىلىنىڭ ءار قادامى جازىلعان الگوريتم بەكىتىلۋى ءتيىس», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر وسى سەكتورداعى تسيفرلاندىرۋ مەن اۆتوماتتاندىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
«جىلۋ جەلىسى ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاي-كۇيى, شىعىن دەڭگەيى, تۇتىناتىن جىلۋ ەنەرگياسىنىڭ سانى مەن ساپاسى تۋرالى وبەكتيۆتى دەرەكتەر قاجەت. بۇل جىلۋ جۇيەسىن باسقارۋعا جانە جىلۋ بەرەتىن وبەكتىلەردەگى اۆاريالار سانىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ول.
جالپى ۇكىمەت باسشىسى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە بارلىق جوسپارلانعان جوندەۋ جۇمىسىنىڭ اياقتالۋىن جانە قاجەتتى كولەمدە وتىننىڭ الدىن الا جەتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تالاپ ەتتى.
«ىشكى كومىر نارىعىندا دۇربەلەڭگە جول بەرمەۋ ءۇشىن ءوڭىر اكىمدىكتەرى ءتيىستى تارتىپپەن 2 اپتا مەرزىمدە كومىردى دايىنداۋ جانە وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ جاعدايىنا, ونىڭ ساپاسىنا, جەتكىزۋ كەستەلەرىنە, باعالاردىڭ نەگىزدىلىگىنە تەكسەرۋ جۇرگىزۋى قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
