«American Space & Makerspace Almaty» مادەني ورتالىعىندا وتكەن كونفەرەنتسيادا قازاقتىڭ ءداستۇرلى ونەرىنە قاتىستى ونلاين رەسۋرستىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتىپ, ۇلتتىق مۇرامىزدى ساقتاپ قالۋعا باعىتتالعان يگى ءىس-شارانىڭ تۇساۋى كەسىلدى.
بۇل ءىس-شارانى اقش-تىڭ حالىقارالىق دامۋ اگەنتتىگى (USAID) قارجىلاندىراتىن «ورتالىق ازياداعى الەۋمەتتىك يننوۆاتسيالار» باعدارلاماسى اياسىندا ەۋرازيا قورىنىڭ قولداۋىمەن قولونەرشىلەر وداعى وتكىزدى.
قولونەرشىلەر وداعىنىڭ ءتورايىمى, بەلگىلى ديزاينەر, توقىما شەبەرى, بۇكىلالەمدىك قولونەر كەڭەسىنىڭ قۇرمەتتى مۇشەسى ءارى كەڭەسشىسى ايجان بەكقۇلوۆا قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق مادەني كودىن ساقتاپ قالۋدىڭ ءمان-ماڭىزىنا توقتالدى.
– مادەني مۇرامىزدان ايىرىلۋ تاريحي تاجىريبەنى, قازاقى قۇندىلىقتارىمىزدى, ۇلتتىق گەنوفوندىمىزدى جوعالتۋىمەن پارا-پار. وسى ورايدا ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى دامىتا وتىرىپ, ونىڭ شىعۋ تەگىنە, تاريحىمىزبەن بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ سۋسىنداۋىنا بارىنشا ءمان بەرۋگە ءتيىسپىز. ءداستۇرلى قولونەردى ساقتاۋ الەمدىك كەڭىستىكتە وزىمىزگە ءتان ءتولتۋما ەرەكشەلىكتەردى دامىتۋمەن تىعىز بايلانىستى. بۇگىندە جاپونيا, ۇلىبريتانيا, وڭتۇستىك كورەيا, قىتاي سىندى ەلدەر ەكونوميكاcىن دامىتۋدا ءوزىنىڭ مادەني مۇراسىن تۇراقتى ناسيحاتتاۋعا ءمان بەرىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى ەلىمىز الەمدە ۇلتتىق باعدارىن نىعايتۋ ءۇشىن ءداستۇرلى مادەنيەتتى دامىتۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. قازاقتىڭ ءداستۇرلى ونەرىن ساقتاۋ جانە ناسيحاتتاۋ جاستاردىڭ ءوزىن-ءوزى تانىپ, ەلگە دەگەن وتانشىلدىق سەزىمىن دامىتا وتىرىپ, ءوز ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن ارتتىرا تۇسەتىنى ءسوزسىز, – دەدى ا.بەكقۇلوۆا.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنا سۇيەنسەك, قازاق قولونەرى ۇلگىلەرىنىڭ 70 پايىزعا جۋىعى جويىلىپ كەتكەن. ال بۇگىنگە دەيىن ءبىردى-ەكىلى ۇلگىلەرى ساقتالىپ كەلگەن تۇكتى جانە تۇكسىز كىلەم توقۋ, شي, الاشا, سىرماق جانە تەكەمەت دايىنداۋ سىندى توقىمانىڭ, تۇسكيىزدەردى, كيىمدەردى, اياقكيىمدەر مەن باسكيىمدەردى كەستەلەۋدىڭ كوپتەگەن ءادىسىنىڭ, كيىز ءۇيدىڭ ىشكى جابدىقتارىنىڭ جوعالىپ كەتۋ قاۋپى بار.
ايجان بەكقۇلوۆا اتاپ وتكەندەي, ەلىمىزدە بىردە-ءبىر قولدانبالى ونەر مۇراجايى جوق, ال ماتەريالدىق ەمەس مۇرامىزدىڭ 80 پايىزى ەكسپوزيتسيالاۋعا ورىننىڭ جەتىسپەگەندىگىنەن مۇراجايلار قويمالارىندا جاتىر. ال ۇلتتىق جانە ايماقتىق مۇراجايلاردىڭ نەگىزگى قورلارىندا ءداستۇرلى ونەردىڭ جەكە تۇرلەرى بويىنشا شەكتەۋلى عانا كوللەكتسيالار ساقتالعان.
وسىعان بايلانىستى بىلتىردان باستاپ ءداستۇرلى توقىما ونەرىن تانىمال ەتۋ ءۇشىن ءداستۇرلى ونەر يەلەرى ارنايى جوبانى ىسكە اسىردى. ولار: اقتاۋ, ورال, قوستاناي, قىزىلوردا, تاراز, اقتوبە, تۇركىستان, شىمكەنت, پاۆلودار قالالارى. سونىمەن قاتار قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, جامبىل, اقتوبە, تۇركىستان وبلىستارىن ارالاپ, جەرگىلىكتى شەبەرلەرمەن كەزدەسىپ, زەرتتەۋ ەكسپەديتسيالارىن جۇرگىزگەن بولاتىن.
جوبانىڭ العاشقى ءبولىمى نەگىزىنەن توقىما بۇيىمدارىندا قولدانىلاتىن ءداستۇرلى ويۋلاردى قازاقتاردىڭ ماتەريالدىق ەمەس مۇرانىڭ بولشەگى رەتىندە قۇجاتتاۋعا ارنالعان. قىسقاشا تۇسىنىكتەمەلەرى جانە سەمانتيكاسى بار ويۋلار بازاسىنا جينالعان اقپارات ساندىق فورماتتا قازاقستان قولونەرشىلەر وداعىنىڭ سايتىنا www.crafts.kz ورنالاستىرىلدى. اتالعان رەسۋرستى وسى جىلدىڭ 1 تامىزىنان باستاپ تەگىن پايدالانۋعا بولادى.
جيىن بارىسىندا سۋرەتشى, ديزاينەر, زەرتتەۋشى جانە قازاق ويۋ-ورنەكتەرىن جيناقتاۋشى, «قازاق ويۋلارى» كىتابىنىڭ اۆتورى ەرلان قوجاباەۆ كونەدەن جەتكەن بارلىق سيمۆولدىڭ فيلوسوفيالىق ماعىناسى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەرلان قوجاباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وكىنىشكە قاراي بۇگىندە ويۋلاردىڭ ءمان-ماعىناسىنا, سيپاتىنا ءمان بەرىلمەستەن كەز كەلگەن بۇيىمدا قولدانۋ ءۇردىسى بەلەڭ الىپ كەتتى. «كونە زامان تۇرعىندارى تابيعات, عارىش زاڭدىلىقتارىنا, ۇيلەسىمىنە تەرەڭ ءمان بەرگەن. ولاردىڭ فيلوسوفيالىق تانىم-نانىمىن پيحتوگراممالاردان انىق اڭعارا الامىز. الەم حالىقتارى پايدالانعان پيحتوگراممالار ءبىر-بىرىمەن ۇقساس كەلەتىندىكتەن, ونى ءتۇسىنۋ جەڭىل. ءبىز قانشالىقتى ويۋ-ورنەكتەردى تەرەڭ زەرتتەگەن سايىن الەم حالىقتارىنىڭ ءبىر-بىرىنە جاقىندىعىنا كوز جەتكىزە تۇسەمىز», دەيدى سۋرەتشى.
جيىن بارىسىندا ءداستۇرلى كيىز وڭدەۋ (سىرماق, تەكەمەت) جانە تىگىن ونەرى شەبەرى تامارا قاپقىزى سىرماق ونەرىنىڭ كەنجەلەپ قالعانىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ۇمىتىلا باستاعان سىرماقتاردىڭ كوش سىرماق, ءتور سىرماق, جاساۋ سىرماق سياقتى تۇرلەرىنە قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەرىپ وتكەن شەبەر قىزاي مادنيەتى, ياعني قىزاي انامەن تىعىز بايلانىستى دامىعان قولدانبالى ونەر تۋىندىلارىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە دە توقتالدى.
ۇلتتىق كيىمدەردىڭ تۇپنۇسقالىق ۇلگىسىن زەرتتەپ جۇرگەن ءداستۇرلى بىزكەستە شەبەرى تىلەك سۇلتان قولدانبالى ونەردىڭ ايماقتىق ەرەكشەلىكتەرى جايىندا ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ءار ونەردىڭ ساقتالۋ زاڭدىلىقتارى بۇزىلعان. سونىمەن قاتار وڭىرلەردەگى ولكەتانۋ مۋزەيلەرىندە باسقا وڭىردەن تابا الماي تۇرگەن تۇپنۇسقا ۇلگىلەرى ساقتالعان. سوندىقتان تۇپنۇسقالار سول ءوڭىردىڭ ولكەتانۋ مۋزەيلەرىندە ساقتاۋ جاعىنا باسا ءمان بەرۋ قاجەت.
قولونەرشىلەر وداعىنىڭ باستاماشىلىعىمەن ىسكە قوسىلعان ونلاين پلاتفورمادا ويۋلاردىڭ, توقىما بۇيىمداردىڭ سان ءتۇرى جيناقتالعان. بۇل رەسۋرس ۇنەمى جاڭا اقپاراتتارمەن تولىعىپ وتىرادى. بولاشاقتا اعاش جانە سۇيەك وڭدەۋ ونەرى, قىش, زەرگەرلىك ونەرى, مۋزىكالىق اسپاپتار, ات ابزەلدەرى, ءداستۇرلى قارۋ-جاراق, ىدىس-اياق, كيىز ءۇي جابدىقتارى مەن مەتالدان جاسالعان بۇيىمدار جانە تاعى دا باسقا ءداستۇرلى قولونەردىڭ ديزايندارىن دا وسى پورتالعا جۇكتەۋ جوسپاردا بار. سونىمەن قاتار بۇل رەسۋرسقا ءداستۇرلى قازاق قولونەرىن جاساۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرى, اسىرەسە جوعالۋدىڭ از الدىندا تۇرعان ونەر تۇرلەرىن ۇيرەتەتىن تاجىريبەلىك ساباقتار دا ەنگىزىلەتىن بولادى.
