ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, قازىر كاسپي يتبالىقتارىنىڭ سانى – شامامەن 311 مىڭداي عانا. تۇران جولبارىسىنىڭ اياعىن قۇشۋدىڭ از-اق الدىندا تۇر. وسىعان وراي, كاسپي يتبالىعى پوپۋلياتسياسىن ساقتاۋ ماقساتىندا قازىر بىرقاتار ءىس-شارا قولعا الىندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «كاسپي يتبالىعى پوپۋلياتسياسىن ساقتاۋ ماقساتىندا تابيعي رەزەرۆات قۇرۋ» تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە رەزەرۆات قۇرۋدىڭ جاراتىلىستانۋ-عىلىمي نەگىزدەمەسىنىڭ جوباسى ازىرلەندى. جاراتىلىستانۋ-عىلىمي جانە تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە بويىنشا 2024 جىلدىڭ شىلدەسىنە دەيىن كاسپي تەڭىزىنىڭ اكۆاتورياسىندا مەملەكەتتىك تابيعي رەزەرۆات قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«يتبالىقتار قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگىزىلگەن. بۇل ءتۇردىڭ كوپتىگىن ساقتاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسى – مەنىڭ جەكە باقىلاۋىمدا. جازدا يتبالىقتار سانىنىڭ ازايۋ سەبەپتەرىن زەرتتەۋمەن بەلسەندى اينالىساتىن ورتالىق ازيا ەكولوگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىندا بولدىم. بۇل ماڭىزدى ماسەلە جان-جاقتى عىلىمي كوزقاراستى قاجەت ەتەدى. بۇعان دەيىن كاسپي يتبالىعىنىڭ پوپۋلياتسياسىن ساقتاۋ ءۇشىن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا مەملەكەتتىك تابيعي قورىقتار قۇرۋ جوسپارلانعان بولاتىن. ەكولوگيا مينيسترلىگى بۇل جۇمىستى جەدەلدەتىپ, بارلىق قاجەتتى شەشىمدەردى قابىلداۋى قاجەت», دەپ تاپسىرعان مەملەكەت باسشىسى.
تاپسىرمانى ورىنداۋ ماقساتىندا يتبالىقتاردى قورعاۋ ورتالىعى تەڭىز بيوالۋانتۇرلىلىگى سالاسىنداعى جەتەكشى الەمدىك عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. ماسەلەن, 8-9 تامىز كۇندەرى «كاسپي يتبالىعى پوپۋلياتسياسىنىڭ جاعدايى: بۇگىنى جانە بولاشاعى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق جيىن بولدى. وعان كاسپي ماڭى ەلدەرىنىڭ عىلىمي ۇيىمدارى مەن قۇزىرلى ورىنداردىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق اقش-تىڭ عالىمدارى قاتىستى.
«جيىننىڭ ماقساتى – كاسپي يتبالىقتارىنىڭ پوپۋلياتسياسىن زەرتتەۋ جانە ساقتاۋ تاسىلدەرىن جەتىلدىرۋ, سول ءۇشىن شەتەلدەرمەن تاجىريبە الماسۋ. وسىنداي ءىس-شارالاردى وتكىزۋ بىرەگەي سۋ جانۋارلارىن ساقتاۋ ماسەلەلەرىندە بىرلەسكەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كۇشەيتۋگە ىقپال ەتەدى», دەيدى ۇيىمداستىرۋشىلار.
كاسپي يتبالىعى – كاسپي تەڭىزى فاۋناسىنداعى سۇتقورەكتىلەردىڭ جالعىز وكىلى جانە ەندەميگى. ول تروفيكالىق جىرتقىش جانۋارعا جاتادى. ونىڭ نەگىزگى قورەگى – مايشاباقتار, بۇزاۋباس, اتەرينالار, سونداي-اق مولليۋسكالار مەن اسشاياندار.
ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, كاسپي يتبالىعىنىڭ مەكەندەيتىن جەرلەرى سولتۇستىك كاسپي اكۆاتورياسى جانە ورتا كاسپيدىڭ جاعالاۋ سۋلارىن قۇرايدى. سولتۇستىككە (وڭتۇستىككە) ميگراتسيالاعان كەزدە يتبالىقتار تۇرىكمەنستانداعى شەكارادان باستاپ قازاقستان جاعالاۋى بويىنداعى جايىق وزەنىنىڭ ساعاسىنا دەيىن «ميگراتسيا ءدالىزىن» پايدالانادى.
وسىلايشا, الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن بولعان جيىندا كاسپي يتبالىقتارىنىڭ جاعدايى ەگجەي-تەگجەي تالقىلاندى. دانيەل كوستا, كارلوس دۋارتە, توممي نايمان اتتى پروفەسسورلار جۇرگىزەتىن زەرتتەۋلەردىڭ بارىسى باياندالدى. عالىمدار الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەلەر ءوز شەشىمىن تاۋىپ, جانۋارلار ءولىمىن ازايتۋعا ارەكەت جاسايمىز دەگەن نيەتتە.
