عىلىم • 01 تامىز, 2023

جاپون عالىمىن قىزىقتىرعان تارى

470 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى اق تارى وسىرۋدەن الەمدىك رەكورد ورناتقان شىعاناق بەر­سيەۆتىڭ تۋعان جەرى ويىل اۋدانىنا وساكا گاكۋين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, ەتنوبوتانيك ەميكو تاكەي كەلدى. قازاقتىڭ تارىسىن 40 جىل زەرتتەپ كەلە جاتقان جاپون عالىمىنىڭ ۇزاق جىلدان بەرگى ارمانى شىعاناقتىڭ ەلىن كورۋ ەكەن.

جاپون عالىمىن قىزىقتىرعان تارى

ول قاراتال اۋىلىنا تاياۋ جەردەگى سوعىس جىلدا­رىن­داعى تارى ەگىستىگى ورنىنا باردى. عالىم وسى جەر­دە شى­عاناق تارىسىنىڭ تۇقىمىن ساقتاپ قالعان شارۋا­شى­لىقتار بار ما دەپ سۇرادى. وكىنىشتىسى, اشتىق جىلدارى, ودان ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە مايدان دالا­سىنداعى كەڭەس جاۋىنگەرلەرىنە ازىق بولعان اق تارىنىڭ تۇقىمى بۇگىندە ۇمىت بولعان. قازىر اقتوبە وبلىسىنىڭ كەي اۋداندارىندا عانا سيرەك قىزىل تارى وسىرىلەدى.

ەميكو تاكەي ويىلداعى كوكجار جارمەڭكەسىنىڭ ­ساۋ­دا ورىندارىن كوردى. بۇل ء–حىح عاسىردا قازاق جە­رىن­دە سالىنعان ءىرى جارمەڭكەلەردىڭ ءبىرى. عالىم ۇلى جى­­بەك جولىنىڭ ءبىر تارماعىندا ورنالاسقان كوكجار جارمەڭ­كەسىنە قاي مەملەكەتتەن كەرۋەندەر كەلىپ, ساۋداگەرلەردىڭ قاي تىلدە سويلەسكەندەرىن سۇرادى. ايتا كەتۋ كەرەك, اقتوبە وبلىسىندا ءحىح عاسىردىڭ تاريحي عيماراتتارى ويىل اۋدانىندا عانا جاقسى ساقتالعان. ەميكو تاكەي كەتەرىندە ويىل ەلدى مەكەنىندەگى بازاردان قۋىرىلعان تارى مەن مايقۇرت ساتىپ الدى. ەستە جوق ەسكى زاماننان ادامدار مەكەندەگەن ويىل اۋدانىنىڭ تاريحى باي ەكەندىگىنە كوز جەتكىزگەن عالىم اتاقتى تارىشىنىڭ ەسىمىن يەلەنگەن اۋداندىق مۋزەيدە شىعاناق اتىنداعى زالدىڭ بولۋىنا ەرەكشە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, جاپون تىلىندە قولتاڭبا قالدىردى. شىعاناق اتىنداعى زالدا قۇرۋلى تۇرعان قازاقتىڭ قازان-وشاعىنا, كەلى مەن كەلساپقا, بىلعاۋىشقا قىزىعۋشىلىق تانىتتى. «قوناق بۇل جەردە تارىنىڭ قالاي ازىرلەنەتىندىگىن ەگجەي-تەگجەيلى سۇرادى. ءبىز ەگىستىكتە ورىلعان تارى ماساعىنىڭ كەپتىرىلىپ, ۇگىتىلىپ, قابىعى ۇشىرىلىپ, قازاندا سۋعا قايناتىلىپ, ءسۇزىلىپ, تاعى قايناتىلىپ, قۋىرىلىپ, كەلىگە سالىپ قالاي تۇيىلەتىنىن كورسەتتىك. ەميكو تاكەيگە ەگىستىكتە ورىلعان تارى ماساق­تارىنىڭ تاسپەن باستىرىلىپ, ودان ۇشىرىلۋى وتە قىزىق بولىپ كورىندى», دەيدى شىعاناق بەرسيەۆ اتىنداعى ويىل اۋداندىق ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى دۋلات يساباەۆ.

ايتا كەتۋ كەرەك, سىرتتان كەلگەن كوپ قوناقتى ويىل­­دىڭ تارىسى قىزىقتىرادى. بيىلعى جىلى وڭىرگە گەرمانيادان كەلگەن تۋريستەر ويىل اۋدانىنا ارنايى بارىپ, تارى مەن مايقۇرت ساتىپ الىپ كەتكەن ەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ادام قۇقىعى – باستى نازاردا

اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026