راسىمەن, جول تالعامايتىن جۇيرىك كولىكتەرىمەن تاۋ ىشىنە دەندەي ەنىپ, بالاپان باسىپ جاتقان قۇستارىن شوشىتىپ, اڭدارىن بەزدىرىپ جىبەرىپ, توكپەن بالىق ۇستايتىن براكونەرلەر سانى ازايماي تۇر. ولار «ورمان شارۋاشىلىعى» جانە «ەكولوگيالىق كودەكستەگى» وسال تۇستارىن جاقسى بىلەدى. ورمانشىلار مەن قورىقشىلاردىڭ قازىرگى تاڭدا قولىندا قارۋى دا جوعىن, كۇدىكتى ماشينانىڭ ءىشىن اقتارىپ تەكسەرۋگە دە قۇقىعى جوعىن, ەسكەرتۋ جاساپ, تەك قانا تۇسىندىرمە پاراقشالارىن تاراتۋمەن عانا شەكتەلەتىنىن بەس ساۋساعىنداي بىلەدى. ماسەلەن, ەلەكتر توگىمەن بالىق اۋلاپ جاتقان جاندى سول مەزەتتە تاپ باسىپ ۇستاپ الماسا, ورمانشى امالسىز كەرى شەگىنەدى.
قازىرگى تاڭدا وسى «وتىرار ورمان جانە جانۋارلار الەمىن قورعاۋ جونىندەگى» كمم قاراتاۋ بولىمشەسىندەگى ورمان القابىنىڭ اۋماعى 66 مىڭ 145 گەكتار جەر. ونى بار جوعى 17 ورمانشى كۇزەتەدى. قالىڭ جىنىستى ورمانى 3 817 گەكتار. ەڭ قاۋىپتىسى دە وسى ماڭاي. استارىندا رەسەي زاۋىتىنان شىققان «پاتريوت» جول تالعامايتىن كولىگى بار قورىقشىلار كۇندىز-ءتۇنى كوز ىلمەي, قوريدى. ورمان القابىندا ءتورت ءجۇز باسقا جۋىق تاۋ تاعىسى – ارقارلار جوڭكىلىپ جۇرەدى. براكونەرلەردىڭ كوزىنىڭ قۇرتىنا اينالعاندار دا وسىلار. قاراتاۋدى جاعالاپ, جاڭاقورعان, شيەلىنىڭ تۇسىنا دەيىن بارىپ قالعاندارىن قاسقىرلار مەن ادامنىڭ كوكجالدارى قىناداي قىرىپ سالادى. وعان سالىناتىن ايىپپۇل دا بەس مرپ, ياعني 17 250 تەڭگە كولەمىندە عانا. ول قالتالىلارعا تۇسكى استى ىشكەنمەن بىردەي سوما.
ورمان ىشىندە دەمالىپ جاتقانداردىڭ قايتار ۋاقىتى بولدى-اۋ دەگەن شامادا, كەشكى 8-دەر كەزىندە «ارتىنىپ–تارتىنىپ» تاۋ-تاسقا جارامدى كولىكپەن جولعا شىقتىق. ءتورت ورمانشى. رۋلدە ورمان شەبەرى تورەحان ورازباقوۆ, ورمان كۇتۋشىلەر – نۇرلان سارسەنبەكوۆ پەن باعدات بەكتاسوۆ. ورمان باسشىسىنىڭ كومەكشىسى قايىپبەرگەن ءابدۋاپوۆ. «ارتىنىپ-تارتىنىپتى» تىرناقشاعا الۋىمنىڭ سەبەبى ەشقايسىسىندا قارۋ جوق. ەڭ ارعىسى ەلەكتروشوكەر, دۋبينكا اتاۋلىدان جۇرداي. پاپكىلەرىندە «ورماندى قورعاۋ شارالارى» تۋرالى تۇسىندىرمە پاراقشا مەن اكت جاساۋعا ارنالعان قىزمەتتىك بلوكنوتتارى بار. كونەلەۋ بينوكلى مەن جارىق بەرەتىن قىتاي فوناريگى قولدارىندا. بۇلاردى جول تالعامايتىن «دجيپ» كولىكتەرى بار, باقايشاعىنا دەيىن قارۋلانعان, اق-قۇستى وزدەرىنىڭ جەكە يەلىگىندەگى مالدارى سەكىلدى كورەتىن دوكەيلەردىڭ تۋىستارى نە وزدەرىنەن قۇتقاراتىن ەكى-اق نارسەسى بار. ول ورمانشىنىڭ ارنايى كيىمى مەن قالتاسىنداعى ورمانشى ەكەنىن راستايتىن جۇمىس كۋالىگى عانا...
سونىمەن اباي سۋ قويماسىنان شىعا بەرىستە قىزىلوردالىق «دجيپ» كولىگىنە مىنگەن دەمالۋشىلار جولىقتى. كولىگىنىڭ ءنومىرى «لەكسۋس 470 ماركالى, نومەرى «KZ 352 XDZ 11». بەتەگەدەن بيىك, قويدان جۋاس, «موماقان» جاندار. تاۋعا بارىپ, توكپەن بالىق اۋلاپ جاتقانداردىڭ ءبىرى وسىلار بولسا كەرەك. الايدا كۇدىكتى رەتىندە كولىكتەرىن تەكسەرۋگە ورمانشىلاردىڭ قۇزىرەتى جوق. وتكىزىپ جىبەرگەن بويدا, ۋچاسكەلىك ينسپەكتورعا حابارلاسىپ, جولدان ۇستاپ تەكسەرۋىن وتىندىك. سەبەبى ۋچاسكەلىك ينسپەكتوردىڭ كۇدىكتى كولىكتى تەكسەرۋگە قۇزىرەتى بار ەكەن.
ءارى قاراي اسىپ, تاۋ ىشىندەگى وزەننىڭ بويىمەن جوعارى قاراي سۋ ساعاسىن ورلەي تۇستىك. ۇشوزەننىڭ تۇسىنان شوقپارلى اتانىڭ ماڭىن اينالىپ شوپانداردىڭ جايلاۋلارىن جاعالاي جۇرگەنىمىزدە, تۇنگى 12-لەر شاماسىندا الدىمىزدان امانتاي ەسىمدى مالشىنىڭ تۇراعى مەن ماشينا كورىندى. ماڭىندا قاراڭداعان جاندارعا جولىقتىق. فورماداعى ورمانشىلاردى كورگەندە, باستاپقىدا ءۇرپيىسىپ قالعانىمەن, تەز ەستەرىن جيناپ, قارسى شابۋىلعا كوشتى. ولاردىڭ ءىس-ارەكەتىنە قاراعاندا, ورمان ىشىندە بەيمارال دەمالىپ, قالىڭ ۇيقى قۇشاعىندا جاتقان كىسىلەردىڭ شىرت ۇيقىلارىن بۇزىپ جىبەرگەن قورىقشىلار كىنالى سەكىلدى. كولىكتەرى ەسىك الدىندا قاڭتارۋلى. بۇل دا «لەكسۋس -300» ماركالى, نومەرى «KZ858 AAC13». ماشينا ىشىنەن شىققان كىسىنىڭ قولىندا قوراپسىز قارۋى بولىپ شىقتى. ايتۋىنا قاراعاندا, سىر بويىنداعى ورمان, سۋ شارۋاشىلىقتارىنىڭ ءبارىن اداقتاپ شىققان جان بولسا كەرەك. ماشينا ءىشىن تەكسەرۋگە ورمانشىلاردى جىبەرمەدى. جازدىڭ كۇنى ماساسى مازا بەرمەيتىن ورمان ىشىندەگى ۆاگون تۇراقتا ءتۇننىڭ جارىمىندا دەنى ساۋ ادام تۇنەمەيدى. ۆاگوننان شىققان ۇزىن بويلى, ەگدە تارتقان كىسى ءوزىن ابي, تولىق اتىم ابيدوللا دەپ ورمانشىلاردى ىقتىرىپ العىسى كەلگەن بولسا كەرەك. «مەن وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدىنىڭ كورشىسىمىن. مپس-تان زەينەتكە شىققانمىن. ماعان ەشتەڭە ىستەي المايسىڭدار. وزدەرىڭە پروبلەما تاۋىپ الاسىڭدار», دەگەن كۇيى سۋرەتكە دە, بەينەتاسپاعا دا تۇسىرۋگە رۇقسات ەتپەدى.
ورمانشىلار ۇشوزەننىڭ وسى تۇسىندا سۋدىڭ توعان بولىپ كەلەتىن, تەرەڭدەۋ تۇسى ەكەنىن جاقسى بىلەدى ەكەن. مۇندا تەك توكپەن بالىق اۋلاۋشىلار كەلەدى. الايدا توكپەن بالىق اۋلاپ جاتقان كەزىندە ۇستىنەن تۇسپەسەڭىز, ەشكىم دە مويىندامايدى. ەكى جاق جوعارى كىشىلى دەڭگەيدەگى لاۋازىم يەلەرىنىڭ ەسىمدەرىن العا تارتىپ, تۋىستىعىن ءبىلدىرىپ, ءوزارا ءتىل تابىسا كەلە ورمانشىلار تۇسىندىرمە پاراقشالارىن تاراتۋمەن شەكتەلدى. باسقا قولدان كەلەر دارمەن جوق. وزدەرىنىڭ قۇزىرىنىڭ تىم شەكتەلىپ قالعانىنا ىزالانعان ورمان قورعاۋشىلارى, تۇنگى 1-لەر شاماسىندا ۋچاسكەلىك ينسپەكتوردان كومەك سۇرادى. ولار كەشكى ساعات 9-دان كەيىن «102» نومىرىنە حابارلاسۋى كەرەگىن ايتتى. «102» ارقىلى حابارلاسقان كەزدە ساۋران اۋدانىندا جالعىز قىزمەتتىك ماشيناسى بار ەكەنى ونداعى الەكساندر دەگەن جىگىت ويىق اۋىلىندا جۇرگەنىن ايتىپ, جول بويىنان براكونەرلەردى كۇتىپ الۋعا ۇلگەرمەيتىنىن جەتكىزدى. وسىلايشا, استىندا جۇيرىك كولىگى بار اڭ-قۇستى ءوز اۋلاسىنداعىداي كورەتىن ادامدار قۇرىقتان سىتىلىپ كەتتى.
رەيد بارىسىندا تۇيگەنىمىز, ساۋران اۋدانىنىڭ قۇقىق قورعاۋشىلارى قوستاناي وبلىسىنداعى, اباي اۋدانىنداعى ورمان ورتتەرىنەن ساباق الماعانى بايقالدى. جۇرت ءتورت كۇن قاتارىنان دەمالىسقا شىققان كەزدە ورمانشىلار عانا ەمەس, اۋداننىڭ ىشكى ىستەر ءبولىمى, توتەنشە جاعدايلار باسقارماسى ەرىكتىلەردى قوسىپ, كۇشەيتىلگەن رەجىمدە تاۋلىك بويى كەزەكشىلىكپەن قىزمەتىن بىرلەسە اتقارماسا, قىلمىسكەرلەردىڭ كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي قورعاۋعا ءتيىستى ورمان-توعايلارىمىزدا اڭ-قۇستاردى ۇركىتىپ, قولعا تۇسكەندەرىن قىناداي قىرىپ, ەركىن الاۋىن ورتەپ, تاماق قالدىقتارىن جيناماي تاستاپ, قۇرىقتان تىپ-تىنىش سىتىلىپ كەتۋىنە مۇمكىندىگى مول ەكەنىن كوزىمىزبەن كوردىك.
ەسكەندىر ەرتاي,
جۋرناليست
