ەلوردا • 20 شىلدە, 2023

رۋحاني كەلىسىمنىڭ ايناسى

231 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

شيرەك عاسىر شەڭبەرىندە ەلوردادا بوي كوتەرگەن تاريحي-مادەني ماڭىزى بار نىساندار كوپ. وسى قاتارعا ادامزاتتى ىزگىلىككە شاقىراتىن الەمدىك دىندەر عيماراتتارىن قوسساق بولدى. استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى قالانىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا سول عيمارتتاردى تۇگەندەپ, وسىنداعى ءدىني قىزمەتتىڭ تاريحى تۋرالى دەرەكتەردى دە جيناقتاپ كورسەتىپتى.

رۋحاني كەلىسىمنىڭ ايناسى

تۇساۋكەسەرگە ەلورداداعى ءدىني بىر­لەس­تىكتەردىڭ باسشىلارى, عىلىمي-سا­راپ­تامالىق قوعامداستىق وكىل­دەرى, مەملەكەتتىك ورگان­دار­دىڭ قىزمەتشىلەرى كەلدى. سالتاناتتى شارادا استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ تاپسىرى­سىمەن شىعارىلعان 5 ءدىني ادەبيەتتىڭ تۇساۋى كەسىل­دى. نەگىزى ەلدە جىل سايىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس­پەن ءارتۇرلى ءدىني كىتاپتار جا­رىق كورەدى. بۇل قادام قوعام­دا رۋحاني, ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى نىعايتۋعا, ءدىن, مادەنيەت اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك پەن كەلىسىمگە قول جەتكىزۋدە ماڭىزدى ءرول ات­قارادى دەپ بىلەمىز.

ءىس-شارادا قالالىق ءماسلي­حاتتىڭ تور­اعاسى ەرلان كانا­ليموۆ تا ءدىن مەن ءداستۇر ساباقتاستىعى جايىندا تاعى­لىمدى وي قوزعادى.

– ءدىن حالقىمىزدىڭ الەۋ­مەتتىك جانە رۋحاني ءومى­رىنىڭ ءبىر بولىگى ىسپەتتى. قا­زاق حالقى ەجەلدەن سالت-ءداس­تۇر, ادەت-عۇرپىن دىنمەن ۇش­تاستىرعانىن بى­لەسىز­دەر. ءيا, ءدىن مەن ءداستۇر ەگىز ۇعىم سە­كىلدى. ۇرپاق تاربيەسىندە دە ءدىن مەن داس­تۇردەگى قۇندى­لىقتار قاتار جۇ­رەدى. ەلور­داداعى ءدىني نىسانداردى جانە ونىڭ شىعۋ تاريحىن تۇ­گەندەپ, ەنتسي­كلو­پەديا شى­عارۋ – ۇلكەن ەڭبەكتى قاجەت ەتە­تىن ءىس. ەندى كەلەشەكتە وسى كىتاپ­تار ەلوردالىقتارعا, قو­ناق­تارعا, ءدىن سالا­سىنىڭ زەرت­تەۋشىلەرىنە سالماقتى نۇس­­قاۋلىق بولادى دەپ ويلاي­مىن. وسىنداي ىزگىلىككە ۇندەيتىن ەڭبەكتەر كوپ بولسىن. اۆتورلارعا العىس ايتامىز, – دەدى قايراتكەر.

بىلسەڭىزدەر, «ەلوردانىڭ ءدىني نىساندارى» دەگەن اتاۋ­مەن جارىق كورگەن ەنتسي­كلو­پەديا استانا قالاسىنداعى ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ تاريحى مەن كۋلتتىك تاجىريبەسى تۋرالى ماعلۇمات قامتىلعان ەڭ العاشقى بىرىگەي ەڭبەك سانالادى. سوندىقتان استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەسەت بايكەن دە وسى جيناقتىڭ مازمۇنىنا از-كەم توقتالدى.

– جىل باسىندا ءدىن ىستەرى باسقار­ماسى­مەن كەڭەسىپ, ەلور­دانىڭ شيرەك عاسى­رىن­دا استانالىقتارعا قانداي دۇنيە ۇسى­نامىز دەپ ويلادىق. اقىلداسا كەلە وسى ەنتسيكلوپەديانى جارىققا شى­عارۋدى قولعا الدىق. ەلوردادا 14 ءدىني كونفەسسيا مەن 57 ءدىني بىرلەستىك ەل ەگە­مەندىگىن العان تۇس­تان بەرىگە دەيىن ءوزىنىڭ دارا جولىن قالىپتاستىردى. وسى جە­تىستىكتەردى بۇگىن تۇ­ساۋىن كەسىپ وتىر­عان جيناق­تا كورسەتۋگە تىرىستىق. «ەل­ور­دانىڭ ءدىني نىساندارى» ەنتسيكلوپە­دياسى جانە ءدىني ساۋات اشاتىن كىتاپتار ەلوردالىقتارعا ولجا بولسىن, – دەدى ە.بايكەن.

جيناق 16 تاراۋدان تۇرا­دى. اربىرىندە ەلوردانىڭ ءدىني كونفەسسيالارى تۋرالى ماعلۇمات تۇگەندەلگەن. تۇساۋى كەسىلگەن كىتاپتاردىڭ ءمان-ماڭىزى تۋرالى «قازاق گازەتتەرى» جشس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى بىلاي دەدى:

– بۇگىن تاعىلىمدى كى­تاپتار بارشاعا وي سالىپ وتىر. ءبىرىن­شى – تاريحقا بارلاۋ, ەكىن­شى – بۇگى­نىمىزدى ايقىنداپ الۋ, ءۇشىنشى – وسى كىتاپتىڭ شەڭ­­بەرىندە قوعاممەن باي­لا­نىستى قالاي نىعايتامىز دەگەن ماسەلە توڭىرەگەنىدەگى پايىم. قا­لانىڭ تاريحىنا زەر سالساق, اۋەلى ءبىزدىڭ مىڭ جىلدىق جولىمىز, بوزوق قالاشىعى, ەسىلدىڭ بويىن­داعى قالا, قونىستاردان باس­تاۋ الادى. بۇل – دالانىڭ تاريحى. ال بۇگىن تۇساۋى كە­سىلىپ جاتقان جي­ناقتا اق­مولا استانا بولعان تۇستان بە­رگى ىزدەنىستەر, عيماراتتار قام­تىلعانىن مازمۇنىنان اڭعاردىق. ەنتسيكلوپەديامەن قاتار ءدىنتانۋ­شى­لاردىڭ ءتورت ەڭبەگى دە ماڭىزدى. ءبىز ءدىن تۋرالى ۇعىمىمىزدى ناق­تىلايتىن, جۇيە­لەيتىن كە­زەڭدە تۇرمىز. لايىم, بۇ­گىنگى كىتاپ­تاردىڭ وقىرمانى كوپ بولسىن.

سالتاناتتى جيىنعا كەلگەن قوناقتار تاريحي كەزەڭدە تۇساۋى كەسىلىپ جاتقان كىتاپ­تار ەلگە كەڭ تاراپ, زەردەلى وقىر­مانىن تاپسىن دەگەن جىلى لەبىزىن ءبىلدىرىپ, قۇتتى بولسىن دەستى.

سوڭعى جاڭالىقتار