پرەزيدەنت • 04 شىلدە, 2023

پرەزيدەنتتىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن ءسوزى

291 رەت
كورسەتىلدى
14 مين
وقۋ ءۇشىن

اقوردا ءباسپاسوز قىزمەتى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن ءسوزىن جاريالادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

پرەزيدەنتتىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن ءسوزى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى. سامميت بەينەكونفەرەنتسيا فورماتىندا ءوتتى.

مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە ءۇندىستاننىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا تابىستى توراعالىق ەتكەنى ءۇشىن وسى ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا موديگە العىس ايتتى.

سونداي-اق قاسىم-جومارت توقاەۆ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يبراحيم ءرايسيدى شىۇ-عا تولىققاندى مۇشە مەملەكەت مارتەبەسىن يەلەنۋىمەن قۇتتىقتاپ, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ دا ۇيىمعا مۇشە بولۋ پروتسەسى اياقتالۋعا جاقىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حالىقارالىق بەدەلى جوعارى. بۇگىندە تابىستى ءارى كوپجاقتى ۇيىمعا اينالدى. جەر شارى حالقىنىڭ شامامەن جارتىسىن قامتيتىن شىۇ – كۇن تارتىبىندە اۋقىمدى ماسەلەلەردى قاراستىراتىن بىرەگەي ەۋرازيالىق ۇيىم. الەمدىك ءجىو-ءنىڭ تورتتەن ءبىر, دۇنيەجۇزىلىك ساۋدانىڭ 15 پايىزى ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. ساياسي ىقپالى زور, ەكونوميكالىق مۇمكىندىگى مول جانە وراسان زور ادام رەسۋرسىنا يە شىۇ ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋگە جانە ادامزاتتىڭ زاماناۋي سىن-قاتەرلەرىن ەڭسەرۋگە ەلەۋلى قوسا الاتىنىنا سەنىمدىمىن. جاھاندىق ءتارتىپتى تۇبەگەيلى ترانسفورماتسيالاۋ جاعدايىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان گەوساياسي شيەلەنىستىڭ, ساۋدا جانە سانكتسيالىق سوعىستاردىڭ, سونداي-اق باسقا دا زاماناۋي سىن-قاتەرلەردىڭ كۇشەيە تۇسكەنىنە كۋا بولىپ وتىرمىز. حالىقارالىق قۇقىق نەگىزدەرى مەن ونىڭ ماڭىزدى قاعيداتىنىڭ, ياعني تەڭدەي, بىرلەسكەن, بولىنبەيتىن, كەشەندى جانە تۇراقتى قاۋىپسىزدىكتىڭ بۇزىلۋى قالىپتى جاعدايعا اينالدى. وسىعان بايلانىستى ءبىز بۇۇ-نىڭ ورتالىق جانە ۇيلەستىرۋشى رولىنە ارقا سۇيەپ, اناعۇرلىم بايسالدى, دەموكراتيالىق جانە كوپپوليارلى الەمدى قالىپتاستىرۋ باعىتىنان اينىماۋىمىز قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت شىۇ-نى قۇرۋعا اۋەل باستان اتسالىسقان مەملەكەت رەتىندە قازاقستاننىڭ وسى بەدەلدى ۇيىمعا الداعى توراعالىعى اياسىندا شىۇ كەڭىستىگىندەگى دوستىق پەن تاتۋ كورشىلىك قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا ۇلەس قوسىپ, ونىڭ جاھاندىق ءرولىن ارتتىرۋدى جالعاستىراتىنىن ايتتى.

مەملەكەت باسشىسى ۇيىمعا مۇشە بارلىق مەملەكەت ءۇشىن ستراتەگيالىق ءمانى بار باسىمدىقتارعا توقتالدى.

ء«بىرىنشى. شىۇ كەڭىستىگىندەگى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ. ۇيىمدى قۇرعان كەزدە ءبىز XXI عاسىردا تۋىندايتىن پروبلەمالاردىڭ شەشىمىن بىرلەسىپ ىزدەۋ جونىندە ۋاعدالاستىق. قازىرگى كەزەڭدە شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى گەوساياسي قايشىلىققا جول بەرمەۋ ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ەڭ باستى مىندەتىنە اينالۋعا ءتيىس. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى الەمدىك قوعامداستىققا قاۋىپسىز الەم تۋرالى ءوز ۇستانىمىن ۇسىنا الادى ءارى ۇسىنۋعا ءتيىس. سوندىقتان قازاقستان ءوزىنىڭ توراعالىعى بارىسىندا «ادىلەتتى الەم مەن كەلىسىمدى جاقتايتىن دۇنيەجۇزىلىك بىرلىك تۋرالى» باستاما كوتەرەدى. بۇل اۋقىمدى قۇجاتتا سەنىم شارالارىن نىعايتۋ, تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ قاعيداتتارىنىڭ نەگىزى قالانادى. بۇل باستامانى قولداۋ ءبىزدىڭ ورتاق مۇددەمىزگە ساي ەكەنىنە سەنىمدىمىن. سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ توراعالىعىمىز كەزىندە ء«ۇش ز ۇلىم كۇشكە», ترانسۇلتتىق ۇيىمداسقان قىلمىسقا, زاڭسىز ەسىرتكى اينالىمىنا جانە كيبەرقىلمىسقا قارسى كۇرەسكە باسا ءمان بەرىلەدى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت تەرروريزمگە, سەپاراتيزمگە جانە ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى 2025-2027 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن جاڭارتۋعا كۇش سالۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. بۇدان بولەك, قازاقستان شىۇ-نىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگياسى مەن ونى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-قيمىل باعدارلاماسىن قابىلداۋدى ۇسىنادى. سونداي-اق اۋعانستانداعى داعدارىستى ەڭسەرۋگە ارنايى نازار اۋدارعان ءجون. قازاقستان تاراپى الماتى قالاسىندا ورتالىق ازيا مەن اۋعانستان ءۇشىن تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى جونىندەگى بۇۇ-نىڭ اۋماقتىق ورتالىعىن اشۋ جونىندەگى باستاماعا تاعى دا ءتيىستى دەڭگەيدە ءمان بەرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى.

مەملەكەت باسشىسى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋدى ەكىنشى باسىمدىق رەتىندە اتادى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, گەوگرافيالىق تۇرعىدا مەملەكەتتەردىڭ بايلانىسى, كولىك-ترانزيت الەۋەتى, نارىقتىڭ اۋقىمدىلىعى مەن ەكونوميكالاردىڭ ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرۋى شىۇ-نىڭ باسىمدىعى سانالادى.

«وسىعان قاراماستان, شىۇ اياسىندا 20 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى بىردە-ءبىر ءىرى ەكونوميكالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن بولمادى. جوبانى قارجىلىق قولداۋ مەحانيزمدەرىنىڭ بولماۋى – مۇنىڭ ايقىن فاكتورى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەتتەر باسشىلارىنىڭ كەڭەسىنە بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق قور قۇرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى تاپسىرۋدى جانە وسى ماڭىزدى جوبا بويىنشا ۇسىنىستار ايتۋدى ۇسىنامىن. الەمدەگى قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرىن مەڭگەرگەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى شىۇ-نىڭ ايماقتىق جوبالارىنا تىكەلەي جانە پورتفەلدى ينۆەستيتسيا قۇيۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ءتيىمدى پلاتفورما بولا الادى. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ەكونوميكالىق كۇن تارتىبىندە ءوزارا ساۋدا اينالىمىن ارتتىرۋ, ساۋدا كەدەرگىلەرىن جويۋ, بىرلەسكەن كاسىپورىندار اشۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ سەكىلدى مىندەتتەرگە باسا ءمان بەرىلۋى قاجەت دەپ سانايمىز. ۇيىمنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن «شىۇ-نىڭ ەكونوميكالىق پرەفەرەنتسيالارى» بازاسىن بىرلەسىپ جاساقتاۋعا بولار ەدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ كولىك-ترانزيت سالاسىنداعى مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى ايتا كەلىپ, زاماناۋي كولىك ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋدىڭ جانە جاڭا باسەكەلى باعىتتار اشۋدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىنا نازار اۋداردى. ول ءىس جۇزىندەگى شارا رەتىندە ءىرى ستراتەگيالىق پورتتار مەن لوگيستيكالىق ورتالىقتاردىڭ سەرىكتەستىك جەلىسىن قۇرۋدى ۇسىندى.

مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ, بۇل باعىتتاعى ءوزارا جۇيەلى ءىس-ارەكەتتەردى جولعا قويۋدىڭ وزەكتىلىگى ارتىپ كەلەدى دەپ سانايدى. ول ەنەرگەتيكانىڭ جاڭا تۇرلەرىنە كوشۋگە, ەكونوميكا مەن ونەركاسىپتى كومىرتەگىنەن ارىلتۋعا باعىتتالعان كەلىسىمدى ءىس-ارەكەتتەر كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«كەلەسى استانا سامميتىنە دەيىن شىۇ-نىڭ ەنەرگەتيكالىق ستراتەگياسىن كەلىسۋدى ۇسىنامىز. بۇل قۇجاتتىڭ قابىلدانۋى ورنىقتى دامۋ سالاسىنداعى بۇۇ كۇن ءتارتىبىنىڭ ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتەدى. ءبىز اتالعان ماسەلەنىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستاندا شىۇ-نىڭ ەنەرگەتيكالىق فورۋمىن وتكىزۋگە دايىنبىز. بۇل سالاداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارىن جان-جاقتى تالقىلاۋ ەلدەرىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگى مەن تەڭگەرىمدى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن ادىستەر ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى پرەزيدەنت.

ا

مەملەكەت باسشىسى تسيفرلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەسىن كەلەسى ءبىر باسىمدىق رەتىندە اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءتۇرلى ەلدەر مەن الەۋمەتتىك توپتار اراسىنداعى «تسيفرلىق الشاقتىق»  وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر.

«سوندىقتان تسيفرلىق تەڭسىزدىكتى بىرتە-بىرتە ازايتۋ ءبىزدىڭ ۇيىم قىزمەتىندە ناقتى باسىمدىققا اينالۋعا ءتيىس. ءۇندىستان شىۇ-عا توراعالىق ەتكەن كەزەڭدە بۇل باعىتتاعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىس اتقاردى. ەندى وسى ستراتەگيالىق ماڭىزدى سالاداعى ۇزدىك تاجىريبەلەردى الماسۋ ءىسىن ودان ءارى جالعاستىرىپ, جولعا قويىلعان بايلانىستاردى ساقتاۋ جانە نىعايتۋ  ماڭىزدى. بىلتىر قازاقستان بۇۇ-نىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەتتى دامىتۋ يندەكسى بويىنشا 28-ورىندى يەلەندى. بۇل – شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. قازاقستاندا جان-جاقتى تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جاساۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالعان. IT شەشىمدەر مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە جوسپارلى تۇردە ەنگىزىلىپ جاتىر. دامىعان بانكتىك ەكوجۇيە پايدا بولدى. قارجى تەحنولوگياسىنىڭ نارىعى كەڭەيىپ كەلەدى. ەلەكتروندى كوممەرتسيا قارقىن الدى. قازاقستان تسيفرلىق حاب رەتىندە شىۇ كەڭىستىگىندە ءوز قىزمەتىن ۇسىنادى.  سوندىقتان 2024 جىلى شىۇ-نىڭ تسيفرلىق فورۋمىن استانادا وتكىزۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىن. وسى رەتتە اتالعان جيىندى تەحنوپاركتەر مەن يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەر پۋلىنىڭ باسقارۋشى كوميسسياسىنىڭ ءبىرىنشى وتىرىسىمەن بىرىكتىرۋگە بولادى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, ەكولوگيا سالاسىنداعى ءوزارا بايلانىستاردى نىعايتۋ – ماڭىزدى باعىت. پرەزيدەنت ەكولوگيالىق كۇن ءتارتىبىن ىلگەرىلەتپەي, ورنىقتى ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزۋ جانە قوعامنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ  مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«وكىنىشكە قاراي, سۋ تاسقىنى, قۋاڭشىلىق, ءورت, سۋدىڭ جانە توپىراقتىڭ لاستانۋى سەكىلدى ءتۇرلى تابيعي كاتاكليزمدەر ايتارلىقتاي كوبەيگەنىن بايقاپ وتىرمىز. وسى رەتتە قازاقستان قورشاعان ورتانى قورعاۋ پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن كۇش بىرىكتىرۋدى كوزدەيدى. ءبىز شىۇ مەن بۇۇ-نىڭ قورشاعان ورتا جونىندەگى باعدارلاماسى اراسىندا سەرىكتەستىك بايلانىس ورناتۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى ازىرلەۋ, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى جانە ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندەگى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن قابىلداۋ سەكىلدى مىندەتتەرگە  باسا نازار اۋدارۋ قاجەت دەپ سانايمىز. بۇل شارالاردىڭ بارلىعىن بۇگىن قابىلداناتىن دەكلاراتسيادا بەكىتىلگەن شىۇ-نىڭ ەكولوگيا جىلى اياسىندا ۇيىمداستىرۋدى ۇسىنامىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى دامىتۋ ماسەلەسىنە ارنايى توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلدەرىمىز بەن حالىقتارىمىزدىڭ اراسىن جاقىنداتۋدىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى تەتىگى – تۋريزم. دۇنيەجۇزى حالقىنىڭ 45 پايىزىن قامتيتىن شىۇ  كەڭىستىگى  الەۋەتى ءالى تولىق پايدالانىلماعان الىپ تۋريستىك نارىق سانالادى. مۇنى مويىنداۋ كەرەك.

«قازاقستان بۇل باعىت بويىنشا كەشەندى شارالار قابىلداپ جاتىر. بىلتىردان باستاپ ەلىمىزدە ءۇندىستان, يران جانە قىتاي ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزاسىز رەجيم ەنگىزىلدى. بۇل شارا مەملەكەتتەرىمىز اراسىنداعى ءتۋريزمدى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. قازاقستاننىڭ شىۇ-عا توراعالىق ەتۋ كەزەڭىندە الماتى قالاسىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تۋريستىك جانە مادەني استاناسى دەپ جاريالاۋدى ۇسىنامىز. شىۇ-نىڭ كەڭ بايتاق كەڭىستىگى – ەۋرازيالىق وركەنيەتتىڭ التىن بەسىگى. ال مادەنيەتتەردىڭ بىرتۇتاستىعىن ايشىقتايتىن بىرەگەي «شانحاي رۋحى» –  ونىڭ باعا جەتپەس قۇندىلىعى. ورتاق يدەالدارىمىز بەن قۇندىلىقتارىمىزدى الەمگە دايەكتى تۇردە دارىپتەۋ ماڭىزدى. قازاق جەرى – ەجەلدەن وركەنيەتتەر توعىسقان, داستۇرلەر مەن مادەنيەتتەر بىتە قايناسقان مەكەن. ال بۇگىندە قازاقستان بارىمىزگە ورتاق, باي رۋحاني مۇرانى ساقتاۋ جانە ونى ناسيحاتتاۋ ىسىنە بارىنشا اتسالىسۋعا دايىن. وسىعان وراي «شىۇ-نىڭ كيەلى ورىندارى» جوباسىن قولعا الۋدى ۇسىنامىن. ۇلى ويشىل قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى قازاقستانداعى الەمدىك ماڭىزى بار وسىنداي كيەلى ورىن سانالادى. شىۇ-نىڭ «التىن وردا جانە ونىڭ مۇراسى» اتتى كونفەرەنتسياسى اياسىندا وسى ورتاعاسىرلىق ساۋلەت ونەرىنىڭ ۇلى ەسكەرتكىشىنىڭ تانىستىرىلىمىن قاسيەتتى تۇركىستان شاھارىندا وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. مۇنداي اۋقىمدى شارا ەلدەرىمىز اراسىندا اناعۇرلىم تىعىز گۋمانيتارلىق بايلانىستار ورناتۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن», دەدى پرەزيدەنت.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە شىۇ جاڭارۋ جولىنا باتىل قادام باسقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇيىمنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ جولىنداعى ورتاق ىستە بارلىق كۇش-جىگەردى اراداعى ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلدىرعان ءجون

«حالىقتارىمىزدىڭ ۇزاقمەرزىمدى مۇددەسى ءۇشىن شىۇ بۇرىنعىشا ءوزارا تۇسىنىستىك, ىنتىماقتاستىق نيەتىنە باسىمدىق بەرۋگە ءتيىس. شانحاي ىنتىماقتاستىق  ۇيىمىنىڭ جاڭا دامۋ ستراتەگياسىن قابىلدايتىن ۋاقىت كەلدى دەپ ويلايمىن. قازاقستان اتالعان قۇجاتتىڭ جوباسىن ازىرلەدى جانە ونى الداعى توراعالىق ەتۋ كەزىندە تانىستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. جاڭا ستراتەگيا ءوزارا ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ اناعۇرلىم پەرسپەكتيۆتى باعىتتارى بويىنشا شىۇ-نىڭ  كۇن ءتارتىبىن كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. ۇيىم قىزمەتىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جاڭا سىن-قاتەرلەرگە ءتيىمدى  توتەپ بەرىپ, شىۇ-نى زامان تالابىنا بەيىمدەۋ ءۇشىن ماڭىزدى قادام بولماق. وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋگە ارنالعان قازاقستاننىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, استانادا وتەتىن كەلەسى سامميتكە دەيىن شىۇ-نىڭ الەۋەتىن كۇشەيتۋ تۇجىرىمداماسىن قابىلداۋدى ۇسىنامىن. وزگە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, شىۇ جانىنان تۇراقتى وكىلدەر كەڭەسىن قۇرۋ جانە ولارعا مەملەكەتتەرىمىزدىڭ مۇددەسىن قورعاۋ قۇزىرەتىن بەرۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىن. ءادىل ءارى ۇيلەسىمدى كەلەشەك الەم تۋرالى ءبىزدىڭ ءوز كوزقاراسىمىز بولۋعا ءتيىس.  ءوزارا جاۋاپكەرشىلىك پەن تىلەۋلەستىك نەگىزىندە ينكليۋزيۆتى دامۋ مەن جاسامپاز پروگرەسس جولىندا العا قاراي باتىل قادام باسۋىمىز كەرەك. توراعالىق ەتۋ كەزەگىن قابىل الا وتىرىپ,  شىۇ كەڭىستىگىندەگى قاۋىپسىزدىك, بەيبىتشىلىك جانە وركەندەۋ ءىسىن ودان ءارى نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن  ۇيىمداعى مارتەبەسىنە قاراماستان بارلىق ەلمەن  اراداعى بەلسەندى جانە تابىستى جۇمىستى جالعاستىرامىز», دەپ ءسوزىن قورىتىندىلادى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىن كەلەسى جىلى استانادا وتەتىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سامميتىنە قاتىسۋعا شاقىردى.

سونىمەن قاتار جيىندا ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا مودي, قحر توراعاسى سي تسزينپين, قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ, پاكىستان پرەمەر-ءمينيسترى شاحباز شاريف, رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين, تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون, وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ, سونداي-اق بۇۇ باس حاتشىسى انتونيو گۋتەرريش, باقىلاۋشى مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو, يران پرەزيدەنتى يبراحيم رايسي, موڭعوليا پرەزيدەنتى ۋحنااگين حۋرەلسۋح جانە قۇرمەتتى قوناق رەتىندە تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى سەردار بەردىمۇحامەدوۆ ءسوز سويلەدى.

جيىن قورىتىندىسى بويىنشا نيۋ-دەلي دەكلاراتسياسى جانە بىرقاتار قۇجات قابىلداندى.

سوڭعى جاڭالىقتار