جايىق بەكتۇروۆ - قازاق ادەبيەتىنىڭ زيالى قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى, قازاقتىڭ ۇلتتىق ادەبيەتىنىڭ كەرەگەسىن كوتەرىپ, شاڭىراعىنا ۋىق شانىشقان جازۋشى, اقىن, جۋرناليست, اۋدارماشى, دارىندى زەرتتەۋشى. جاسىنان قازاقتىڭ ۇلتتىق فولكلورىنا سۋسىنداپ, ودان كەيىن اباي مەن ماعجاننىڭ, شاكارىم, ءسابيت, يسالاردىڭ ولەڭدەرىن جاتتاپ وسكەن. بەس جاسىندا اۋىل مولداسىنان ساۋاتىن اشسا, زامان كۇرت وزگەرىپ, كەڭەس ۇكىمەتى قۇرىلعاننان كەيىن اۋىلدا اشىلعان جاڭا مەكتەپكە وقۋعا تۇسەدى. كەيىن اتباسارداعى حالىق اعارتۋ كوميسسارياتىنىڭ 2 جىلدىق مۇعالىمدەر كۋرسىن وقىپ شىعادى.
ەڭبەك جولى 1930-1931 جىلدارى قازىرگى نۇرا اۋدانىنداعى «ەنتۋزياست» كەڭشارىندا, كەزىندە ساكەن اشقان مەكتەپتە مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەۋدەن باستالادى. بالا جايىق ومىرگە ەرتە ارالاسىپ, كەلەشەگىن باعدارلاي بىلگەن زەرەك بالا ەدى. التى جاسىندا اكەسىنەن, توعىز جاسىندا اناسىنان ايىرىلدى. 1929 جىلى زوبالاڭ اشتىق باستالىپ, تاعى ءبىر ۇلكەن اۋىرتپالىققا كەزىگەدى. سوندا دا جارقىن بولاشاعىنا دەگەن ءۇمىتىن ۇزبەي, بىلىمگە قۇمار بولىپ, ىزدەنگىش قاسيەتىنەن تانبايدى. 1932 جىلى الماتى كوممۋنيستىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ, كەيىن 1937 جىلى «لەنينشىل جاس», «سوتسياليستىك قازاقستان», 1939 جىلى جامبىل وبلىستىق گازەتتەرىندە قىزمەت ەتەدى.
1939 جىلى اياق استىنان سوعىس باستالىپ, 1942 جىلى 105-ءشى ۇلتتىق ديۆيزياعا شاقىرتۋ الادى. سوعىستا ءجۇرىپ ديۆيزيالىق گازەتتىڭ رەداكتورى بولادى. الايدا سول جىلدىڭ 22 مامىرىندا «حالىق جاۋى» دەگەن جالامەن تۇتقىندالدى. وعان «ۇلتشىل» دەگەن كىنا تاعىلىپ, ءولىم جازاسىنا كەسىلگەندەردىڭ كامەراسىندا جالعىز قاماپ ۇستايدى. تەرگەۋشىلەر قايتكەن كۇندە «قىلمىسىن» مويىنداتۋ ءۇشىن تىكەسىنەن تىك تۇرعان قالپىندا كەزەك-كەزەك باقىلاۋعا الىپ, ۇيقتاتپاي, بىرنەشە تاۋلىك بويى ۇيقىدان قالجىراتىپ ازاپتايدى. اقىر سوڭىندا ويدان قۇراستىرىلعان جاساندى, جالعان قۇجاتتار بويىنشا كسرو نكۆد-سىنىڭ ايرىقشا كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن رسفسر قىلمىستىق ىستەر كودەكسىنىڭ 58-بابىمەن 10 جىلعا سوتتاپ, سولتۇستىك تەرىسكەي ورالداعى «يۆدەللاگ» لاگەرىنە ايداپ جىبەرەدى. لاگەردە جازۋىن تاستاماي, قايىڭنىڭ قابىعىنا, تسەمەنت ورايتىن قاتىرعى قارا قاعازعا, قولعا تۇسكەن گازەت-كىتاپتاردىڭ قيىندىلارىنا جازىپ جۇرەدى. وسىلايشا سول كەزەڭدەردىڭ تاريحي شىندىعىن كورسەتەتىن, قازاق ادەبيەتىنە قۇندى, دەرەكتى تۋىندى «تاڭبا» رومانى دۇنيەگە كەلگەن ەدى.
1993 جىلعى 14 ساۋىردەگى «ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ نەگىزىندە جايىق كاگەن ۇلى بەكتۇروۆ اقتالادى. بەس جىلدان كەيىن اقتالىپ شىققانىمەن, كورگەن زارداپتارىنىڭ ناتيجەسىندە دەنساۋلىعى وتە قيىن جاعدايدا بولىپ, II-ءشى توپتاعى مۇگەدەك بولىپ ەلگە ورالادى. ج.بەكتۇروۆ د.دەفونىڭ «روبينزون كرۋزو», ا.چاپىگيننىڭ «ستەپان رازين» روماندارىن, ل.پانتەلەەۆتىڭ اڭگىمەلەر جيناعىن, د.لۆوۆيچ, ش.پەتەفي, گ.سەرەبرياكوۆا, يا.گاشەك شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارىپ, «تۇنگى سارىن», «جۇرەكتە قالعان ءبىر بەينە», «سوۆەتتىك قاراعاندى», «جول جورالعىسى» تۋىندىلارىن جازدى. گ.پوتانين, ش.ءۋاليحانوۆ, ى.التىنسارين, ءا.بوكەيحانوۆ, ا.بايتۇرسىن ۇلى, ءا.مارعۇلان سىندى باسقا دا الاش زيالىلارى تۋرالى ەستەلىكتەر, ادەبي پورترەتتەر جيناعىن جاساپ, وراسان زور ەڭبەك قالدىردى. بۇگىندە قالامگەردىڭ جەكە مۇراسى مۇراعات قورىنا الىنعان.
تۇمار قايراتقىزى,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى
