«الىپپەنىڭ» ادىستەمەسى

اۆتور بۇل ەڭبەكتى جازۋعا با­لا­لاردىڭ ويلاۋ قابىلەتىن ارتتىرىپ, سويلەۋ داعدىسىن دامىتاتىن ساپالى كورنەكى قۇرالدار­دىڭ ازدىعى, سونداي-اق مەكتەپ باعدارلاماسىنا «الىپپەنىڭ» ورنىنا «ساۋات اشۋ» ءپانىنىڭ ەن­گىزىلگەنى تۇرتكى بولعانىن ايتتى. جەتى جىلعا جۋىق ۋاقىتىن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالىن جازۋ ىسىنە ارناعان اۆتور ۇلتتىق پەداگوگيكا مەن ادامگەرشىلىك ەتيكالارىن ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىمەن ۇش­تاستىرۋدىڭ كەمشىن تۇستارى بار ەكەنىنە قىنجىلىس ءبىلدىردى. وسى ورايدا ءىرى قالالارداعى كىتاپ دۇكەندەرىندەگى بالالارعا ارنالعان ونىمدەرگە ساراپتاما جاساي ءجۇرىپ, اسىرەسە باستاۋىش سىنىپتارعا ارنالعان كورنەكى قۇرالداردىڭ ازدىعىنا كوز جەت­كىزدىم دەيدى اۆتور.

– ەلىمىزدە وقۋلىق شىعارا­تىن باسپالار وقۋ ادەبيەتىن شى­عارۋمەن شەكتەلىپ, پانگە ارنالعان كورنەكى قۇرالدارعا جەتكىلىكتى كو­ڭىل بولمەي كەلەدى. مەكتەپ مۇ­عا­لىمدەرىمەن اڭگىمە بارىسىن­دا كورنەكى قۇرالداردىڭ جەتىس­پەۋشىلىگىنەن ادىستەمەلىك قۇرال­داردى وزدەرى قولمەن جاساۋىنا تۋرا كەلەتىنىنەن حاباردار بولدىم. نارىقتى زەرتتەپ, زەردەلەي كەلە «الىپپەنى» وقىتۋعا ارنال­عان ادىستەمەلىك حرەستوماتيالىق كومەكشى وقۋ قۇرالىن جازۋ قا­جەت­تىگىنە كوزىم جەتتى. ارينە, وقۋ قۇرالىن جازاردان بۇرىن بالا­لار ادەبيەتى نارىعىن كوپ زەرتتەۋگە, ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ باعدارلامالارىمەن تانىسۋعا تۋرا كەلدى. باستاۋىش سىنىپ مە­تو­ديكاسىن زەردەلەگەننەن كە­يىن كورنەكى قۇرالدىڭ جوبا­سى جاسالدى. الايدا ايتۋعا وڭاي بول­عانمەن, بالالاردىڭ سۇرانىسىن, ولاردىڭ تانىم-تۇسىنىگىن مەڭگەرۋ قيىن­عا سوقتى, – دەيدى دىلداگۇل نۇرماحانبەت.

بۇعان دەيىن جارىق كورگەن «الىپپە» وقۋلىق­تا­رىن, ادە­بيەت­تەردى, سوزدىكتەردى, ادىستەمەلىك كىتاپ­تار­دى زەرتتەۋگە ءبىرشاما ۋاقىتىن ارناعان اۆتور بۇل ادىس­تەمەلىك قۇرالداعى تاپسىرمالاردى بالالار­دىڭ مەيلىنشە ەركىن ءارى جىلدام مەڭگەرۋىنە باعىت­تاپ وتىر.

كورنەكى قۇرالدا بالالارعا ارىپ­تەردى تانىتۋ, وقۋعا, جازۋعا ۇيرەتۋ, ياعني ساۋاتىن اشۋدا ۇلت­تىق سالت-ءداستۇر ارقىلى تاربيە بەرۋ ۇلگىسىمەن ورنەكتەلگەن سۋرەتتەر مەن ماتىندەر ءبىلىم بەرۋ­دىڭ ءداستۇرلى ادىستەرىمەن بە­رىلگەن. باستاۋىش سىنىپتاعى ادىس­تەمەلەردىڭ بارلىق تالاپتا­رىنا ءمان بەرە وتىرىپ, اۆتور كور­نەكى قۇرالدىڭ مۇعالىمگە پلا­كات جانە بالالارعا جۇمىس كىتابى فورماسىندا دايىنداۋعا باسىمدىق بەرىپ وتىر. ءبىلىم بەرۋ داعدىلارىنىڭ ءداستۇرلى ادىستەمەسىن قامتاماسىز ەتەتىن ادىس­تەمەلىك قۇرال ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتەرمەن بەزەندەندىرىلگەن.

دىلداگۇل نۇرماحانبەتتىڭ ايتۋىن­شا, 5-7 جاس­تاعى بالا­لار­دىڭ ويلاۋ, سويلەۋ جانە جازۋ قابى­لەتىن دامىتاتىن ادىستەمەلىك-حرەستوماتيالىق قۇ­­رال­دى پايدالانۋ مۇعالىم مەن وقۋشى اراسىندا ءتۇسىنىسۋ مەن ىز­دەنۋ فورمالارىنا جول اشادى. ءبىلىم ەسىگىن جاڭا اشقان بالانىڭ سويلەۋ, ويلاۋ, جازۋ داعدىلارىن دامىتۋدا جانە جەكە تۇلعاسىن قالىپتاستىرۋدا كورنەكى قۇرال ۇستاز بەن وقۋشى اراسىندا ما­ڭىزدى قارىم-قاتىناس قۇرالى ىسپەتتى. ساباقتا وسىنداي كور­نەكى قۇرالداردى قولدانۋ بالانىڭ دۇنيە تانىمىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. بۇل كومەكشى وقۋ قۇرال­دا بالالارعا ارىپتەردى تانىتۋ, سوز­دەردى, ماتىندەردى وقىتۋ, ويلاۋ قابىلەتىن دامىتۋ, سوزدىك قو­رىن ۇلعايتۋ جانە ادامدارمەن, قورشاعان ورتامەن دۇرىس قارىم-قاتىناس جاساۋ­عا داعدىلاندى­رۋ سياقتى تاسىلدەرگە باسىمدىق بەرىلگەن. وقۋ قۇرالىندا باستاۋىش سىنىپتاردا قول­دانىلاتىن ايتىلىم, تىڭدالىم, وقىلىم, جازىلىم قاعيدالارى ساقتالعان.

اۆتور حرەستوماتيانى جازۋ ىسىن­دە مەكتەپ مۇعا­­لىمدەرىنىڭ, وقۋ­شىلاردىڭ ۇسىنىستارى مەن قا­جەت­تىلىكتەرىن باسشىلىققا ال­عانىن جەتكىزدى. قازىرگى كەزدە «الىپ­پەنىڭ» ادىستەمەسىنە قىزىعۋشى­لىق تانىتۋشىلار مەكتەپكە دەيىنگى دايىندىق كەزەڭىندە دە بالالاردىڭ ءبىلىم بەرۋ داعدىسىن ارتتىرۋدا تيىمدىلىگى جوعارى بولادى دەگەن سەنىمدە.