وسى ءاننىڭ شىعۋ تاريحى تۋرالى «Egemen Qazastan» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى باتىرحان سارسەنحاننىڭ «بالۋان شولاقتىڭ عالياسى» ماقالاسىنا كوز جۇگىرتىپ وتسەك.
«بەس عاسىر جىرلايدى» اتتى جيناققا توپتاسقان اتاقتى بالۋان, اقىن, سازگەر جىرلارى از دا بولسا كوپشىلىكتىڭ ەسىندە. كەبەجە تۇبىندەگى قۇرت دامىندەي قۇنارلى شۋماقتار ەلىتەدى. سونىڭ ىشىندە عالياعا ارنالعان شۋماقتارىنىڭ سارىنى ەرەكشە.
«ايىم دا سەن, عاليا-اۋ, كۇنىم دە سەن,
وڭ قاباعىم تارتادى ك ۇلىمدەسەڭ.
مەنىڭ كوڭىلىم, عاليا, داۋالانسىن,
اۋعان تۇيە سەكىلدى بەيىمدەسەڭ.
ايدىڭ كوزىن, عاليا, ب ۇلىت السىن,
بۇيتە بەرسەڭ, جۇيكەمدى قۇرىتارسىڭ.
قارشىعا ءتوس, قاز مويىن عالياجان,
قاي قىلىعىن قالقانىڭ ۇمىتارسىڭ؟»
عاليا جايىندا اكادەميك-زەرتتەۋشى احمەت جۇبانوۆ دەرەكتەر جيناعان. ونىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك عاليا قارا سۇرلاۋ كەلگەن, ات جاقتى, ۇزىن بويلى, بەتىندە ازداعان شەشەك داعى بار, وتكىر, سوزگە شەشەن, ون ساۋساعىنان ونەر تامعان شەبەر. سالت-جورالعى بويىنشا عاليانى جاستاي ءبىرجان دەگەنگە اتاستىرىپ, بويجەتكەن سوڭ ۇزاتىپ جىبەرەدى. الايدا ءسۇيىپ قوسىلماعاننان كەيىن, ءدام-تۇزدارى جاراسپاي عاليا توركىنىنە قايتىپ كەتەدى. تالدىرماش ءمۇسىن, سۇلۋ ايەل اقىرى بالۋان شولاقتىڭ كوزىنە ءتۇسىپ, ونىڭ جۇرەگىن بىردەن جاۋلاپ الادى.
بۇرىڭعى ايەلىنىڭ باقىتتى بولعانىنا قارسى بولسا كەرەك, ءبىرجان قالىڭ مالىن داۋلايدى. ونى تولەۋگە عاليانىڭ اكەسى تىلەۋدىڭ جاعدايى جوق. ءىس بيلەر سوتىندا قارالىپ, وقيعادان حاباردار بالۋان شولاق نە دە بولسا مال تاۋىپ كەلۋ ءۇشىن كوكشەتاۋعا جول جۇرەدى. وندا بالۋاندى باسقا تاعدىر كۇتىپ تۇرعان ەدى. بالۋاندى ۇستاپ, تۇرمەگە جابادى. عاليا بولسا, بيلەر سوتىندا ءبىرجاندى جەڭىپ, باسىنا تولىق ازاتتىق الادى. ال شوكەڭە جوعالعان سەكسەن وگىزدىڭ جالاسىنا سەمەيدەن ۇرلانعان ءبىر توپ جىلقى قوسىلىپ, ءىسى قيىندايدى. عاليا كۇتۋمەن كۇندەرىن وتكىزەدى. ونىڭ ۇستىنە سوتتا جەڭىلگەن جاقتىڭ قىسپاعىنان نە ىستەرىن بىلمەي قينالىپ جۇرگەندە «شولاق پالەن جىلعا سوتتالىپ, جەر اۋدارىلىپتى» دەگەن حاباردى ەستيدى. بىراق بۇل قارسى جاقتىڭ تاراتقان جالعان مالىمەتى ەدى.
وسىلايشا ارادا ءبىراز ۋاقىت وتەدى. بالۋان تەمىر تورعا توعىتىلادى. اباقتىدا ايدان-كۇننەن جاڭىلعان دارا تالانت عالياسىن ساعىنعاندا شىعارعان اڭسارلى ءانىن شىرقايدى.
