كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل «EQ»
ەلوردا ەم ورداسىنا اينالىپ كەلەدى
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ بىزگە بەرگەن مالىمەتى بويىنشا, وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىندا شەت مەملەكەتتەردەن 3 884 پاتسيەنت كەلىپ ەمدەلدى. ولاردىڭ 85%-نا, ياعني 3 303 ادامعا شۇعىل تۇردە مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلسە, 15%-ى – 581 ادام جوسپارلى تۇردە ەم قابىلداعان. بۇل بۇرناعى جىلدارعا قاراعاندا, باسقا جاقتان كەلىپ ەمدەلۋشىلەردىڭ سانى ارتىپ جاتقانىن كورسەتەدى.
جالپى, قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە مەديتسينالىق تۋريزم سەكتورىنىڭ ءوسۋ قارقىنى باسقا تۋريستىك سەگمەنتتەرمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر جوعارى. بۇگىندە مەديتسينالىق تۋريزم قازىرگى زامانعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسىن قالىپتاستىردى جانە جاھاندىق ەكونوميكالىق باسەكەلەستىك جاعدايىندا مەديتسينانى نەعۇرلىم جىلدام قارقىنمەن دامىتۋعا ىقپال ەتىپ وتىر. وسى ورايدا 2017 جىلى 50-دەن اسا ەل مەديتسينالىق ءتۋريزمدى مەملەكەتتىك ساياسات دەڭگەيىندە دامىتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل باعىتتا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە كەشەندى جۇمىستار قولعا الىنا باستادى. اتاپ ايتقاندا, «مەديتسينالىق تۋريزم مەن يمپورتتى الماستىرۋدى دامىتۋ» جوباسى اياسىندا مەديتسينالىق تۋريستەردى الەۋەتتى جەتكىزۋشى – ماقساتتى ەلدەر انىقتالدى, ساناتورلىق-كۋرورتتىق ۇيىمداردىڭ 5 كلاستەرى, 10 نەگىزگى ساناتورلىق-كۋرورتتىق ۇيىم بەلگىلەندى, كلاستەرلەر بويىنشا جاۋاپتىلار – ساناتوريلەردىڭ ديرەكتورلارى تاعايىندالدى, سونداي-اق شەتەلدىك پاتسيەنتتەردى تارتۋ بويىنشا ماركەتينگتىك جوسپار – كوممۋنيكاتسيا باعدارلاماسى ازىرلەندى.
ەمدەلۋشى تۋريستەردى تارتاتىن ەڭ نەگىزگى تەتىكتىڭ ءبىرى – مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ Joint Commission International (JCI) اككرەديتاتسياسىن يەلەنۋى. بۇل دەگەنىمىز – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ەڭ ءادىل, اشىق جانە سەنىم مەن بەدەلگە يە حالىقارالىق سەرتيفيكاتسيا. مۇنى مەديتسينا ساپاسىنىڭ «التىن ستاندارتى» دەپ اتاۋعا دا بولادى. اتالعان اككرەديتاتسيا ناۋقاستاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ حالىقارالىق تالاپتارىن ورىنداي وتىرىپ, مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ بىرەگەي ستاندارتتارعا سايكەسۋىن كورسەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا دۇنيە جۇزىندە JCI ستاندارتىنا ساي 800-دەن اسا اۋرۋحانا بار ەكەن. بۇل ستاندارت بويىنشا ەلىمىز الەمدە وتىزدىققا كىرەدى, ال تمد ەلدەرى بويىنشا الدىڭعى قاتاردامىز. ويتكەنى وسى تالاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعاتىن, ياعني JCI ستاندارتىنا ساي تمد-داعى 9 مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ التاۋى قازاقستاندا, اسىرەسە استانا قالاسىندا ورنالاسقان. وسىعان قاراپ ەل وركەندەۋىنىڭ ءبىر ولشەمى بولىپ سانالاتىن استانا مەديتسينامىزدىڭ دا الەۋەتىن ايشىقتايتىن ماڭىزدى كورسەتكىش ەكەنىن اڭعارامىز.
ەلوردا – ەلدىڭ عانا ەمەس, ەمنىڭ دە ورداسى بولاتىنداي مەديتسينالىق كلاستەر رەتىندە قالىپتاسىپ كەلە جاتقان الەۋەتتى قالا. استانادا ورنالاسقان ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيا جانە ترانcپلانتولوگيا ورتالىعى, «انا مەن بالا» ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى, ۇلتتىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى, رەسپۋبليكالىق دياگنوستيكا ورتالىعى, رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى, رەسپۋبليكالىق شۇعىل مەديتسينالىق كومەك عىلىمي ورتالىعى, ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى سياقتى ىرگەلى كلينيكالار شەت جاقتان كەلگەن ناۋقاستارعا جوعارى دەڭگەيدە مەديتسينالىق كومەك كورسەتە الادى. بۇل مەديتسينا ۇيىمدارىنىڭ بارلىعى زاماناۋي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان, سونداي-اق مۇندا كۇردەلى وپەراتسيالاردى ءساتتى جاساپ, قانشاما جاننىڭ ومىرىنە اراشا بولىپ جۇرگەن التىن قولدى دارىگەرلەر قىزمەت ەتەدى. بۇل ورتالىقتاردىڭ مۇمكىندىكتەرى جىلدان-جىلعا كۇشەيىپ كەلەدى. مىسالى, بيىل ورتالىق ازيا ەلدەرىندە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ەلىمىزدەگى ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ بازاسىندا ورتالىق نەرۆ جۇيەسى اۋرۋلارىن راديوحيرۋرگيالىق ەمدەۋدىڭ «التىن ستاندارتى» بولىپ سانالاتىن گامما-پىشاق ورتالىعى اشىلدى. جالپى, گامما-پىشاق راديوحيرۋرگيالىق قوندىرعىسى ىسكە قوسىلعان ءسات – 2021 جىلدىڭ 27 مامىرىنان باستاپ قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن وسى تەحنولوگيانىڭ كۇشىمەن 242-دەن اسا كۇردەلى وپەراتسيا جاسالدى. سونىمەن قاتار استانادا ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر, وندا پروتون, راديونۋكليد, لازەرلىك تەراپيا ورتالىقتارىن اشۋ جوسپاردا تۇر.
وسى ورايدا اتالعان ورتالىقتاردا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ باعاسى, ونىڭ ىشىندە قىمبات وپەراتسيالاردىڭ قۇنى باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعان ەداۋىر تومەن ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. دالىرەك ايتساق, 71 حالىقارالىق كلينيكانىڭ مالىمەتتەرى قامتىلعان ۆookimed.com رەيتينگىندە كەيبىر وپەراتسيالاردىڭ تۇرلەرى استانا قالاسىنىڭ كلينيكالارىندا تۇركياعا قاراعاندا – 4,3 ەسە, گەرمانياعا قاراعاندا – 5,2 ەسە, يزرايلگە قاراعاندا – 5,4 ەسە ارزان ەكەن. مۇنداي ەم-دوم قۇنى مەديتسينالىق تۋريستەردى كوپتەپ تارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. بىراق بۇل ورتالىقتاردىڭ ناسيحاتى, ءتيىمدى تۇستارى تۋرالى اقپاراتتاردىڭ كەڭىنەن تارالۋى كەمشىن تارتىپ تۇر. ءتىپتى اتالعان ۇيىمداردىڭ مەديتسينالىق مۇمكىندىكتەرى جونىندەگى ماعلۇماتقا ءوزىمىزدىڭ حالقىمىز دا تولىق قانىقپاعان. بۇل دا بولسا, باسقا جاقتان كەلەتىن ەمدەلۋشىلەردىڭ كوبەيۋىنە كەدەرگىسىن كەلتىرىپ وتىر.
مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋداعى وسى ولقىلىقتاردى جويۋ ءۇشىن بىرقاتار جۇمىس قولعا الىنىپ جاتىر ەكەن. سونىڭ ءبىرى – «ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى» اق-نىڭ مەديتسينالىق باعىت سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ەلىمىزدىڭ بارلىق اسسيستانستارىمەن جانە ساقتاندىرۋ كومپانيالارىمەن جاساسقان كەلىسىمشارتى. ورتالىق 20 ساقتاندىرۋ جانە اسسيستانس كومپانيالارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتىپ جاتىر, ونىڭ ىشىندە ۇشەۋى – شەتەلدىك. سونداي-اق پاتسيەنتتەردى تارتۋ بويىنشا 8 اگەنتپەن شارتتار جاسالدى. اگەنتتەردىڭ جالپى سانى 46 دارىگەردى قۇرايدى, ونىڭ 9-ى – شەتەلدىك دارىگەرلەر. اگەنتتەر ورتالىق تۋرالى ۇلەستىرمە ماتەريالداردى (ليفلەتتەر, جۋرنالدار, بەينەروليكتەر, پرەزەنتاتسيالار جانە ت.ب.) پايدالانا وتىرىپ, ورتالىقتىڭ قىزمەتتەرىن جارنامالايدى, ورتالىق تۋرالى اقپاراتتى كەڭىنەن تاراتۋ ماقساتىندا جارنامالىق جانە يميدجدىك ءىس-شارالار وتكىزەدى.
اكادەميك ن.د.باتپەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي ورتالىعى دا – مەديتسينالىق ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەسىن قوسىپ جاتقان ۇيىم. بىلتىر بۇل ورتالىق تۇركىستان قالاسىندا 16 ەلدىڭ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن «قازىرگى زامانعى تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا كوكجيەكتەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا بىرقاتار مەملەكەتتىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتتى. بۇل, ارينە, مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدى كوزدەيتىن ماقساتتى قادام ەكەنى تۇسىنىكتى.
بۇعان قوسا «UMC» كق جانە «ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىق» كەاق 2022 جىلدىڭ 22-23 قىركۇيەگىندە «تransplantation in Central Asia: Innovation, Cooperation,Compassion» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىن وتكىزدى. بۇل كونفەرەنتسياعا ەل مەديتسيناسىنىڭ وڭ ءيميدجى مەن بەدەلىنە اسەر ەتەتىن 500-دەن اسا جەتەكشى حيرۋرگتەر, ترانسپلانتاتسيا جونىندەگى ۇيلەستىرۋشىلەر, دارىگەرلەر قاتىستى.
مەديتسينالىق تۋريزم بويىنشا الەمدىك كورسەتكىشكە زەر سالساق, شەت مەملەكەتتەردەن ونكولوگيالىق اۋرۋلارعا داۋا ىزدەۋشىلەردىڭ سانى كوپ. بۇل رەتتە وسى دياگنوز بويىنشا كومەك كورسەتە الاتىن استاناداعى كلينيكالاردىڭ الەۋەتىن كورسەتۋدىڭ ماڭىزى زور. سوندىقتان ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىعى «مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ 2022-2024 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن» بەكىتتى.
جالپى, ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىنا جۇگىنگەن شەتەلدىك پاتسيەنتتەردىڭ نەگىزگى باعىتى كارديوحيرۋرگيا, نەيروحيرۋرگيا, تراۆماتولوگيا ەكەنى انىقتالدى. سونداي-اق جىلجىمالى مەديتسينالىق ءتۋريزمدى ەنگىزۋ اياسىندا ساناتوريلىق-كۋرورتتىق ەمدەۋگە شەتەل ازاماتتارىن تارتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن.
«تۇتىكشەدەگى بالا» مەديتسينالىق تۋريستەردى تارتادى
باسقا جاقتان ەم ىزدەپ كەلۋشىلەردى قىزىقتىراتىن ەڭ ءبىرىنشى فاكتور – ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت, ەكىنشىسى – ارزان باعا. بۇل رەتتە دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ رەسپۋبليكالىق ورتالىعىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, مەديتسينالىق تۋريستەر اراسىندا وتاندىق ستوماتولوگتەردىڭ قىزمەتى اسا سۇرانىسقا يە ەكەن. ويتكەنى ەلىمىزدە ءتىس ەمدەۋ سالىستىرمالى تۇردە ەۋروپادان 10-15 ەسە ارزانعا تۇسەدى.
ءدال سول سياقتى كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزگە كوزگە لازەرلىك تۇزەتۋ جاساتۋ ماقساتىندا كەلەتىن شەتەلدىكتەردىڭ دە قاتارى ارتىپ جاتقان كورىنەدى. بۇگىندە سۇرانىسقا سايكەس وسى وپەراتسيا تۇرىنە ماماندانعان ارناۋلى كلينيكالار ەلىمىزدىڭ بىرنەشە قالاسىندا كوپتەپ اشىلىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار شەتەلدىك ازاماتتاردى ەلىمىزدەگى ەكستراكورپورالدىق ۇرىقتاندىرۋ (ەكۇ) قىزمەتى دە قاتتى قىزىقتىرا باستادى. جالپى, مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ بۇل تۇرىنە بۇكىل الەمدە سۇرانىس ۇلعايىپ كەلەدى. كەيىنگى جىلدارى وتاندىق رەپرودۋكتولوگتەر مەديتسينالىق ءتۋريزمدى وسى باعىت ارقىلى دامىتۋ تۋرالى كەڭىنەن ايتا باستادى. وسى ورايدا سالىستىرىپ قاراعاندا, قىزمەت ساپاسى كەم تۇسپەيتىن, بىراق قۇنى ەداۋىر ارزان ءبىزدىڭ كلينيكالاردىڭ تانىمالدىلىعى ارتىپ جاتىر.
رەپرودۋكتولوگيا سالاسىنداعى كلينيكالاردىڭ دەرەگى بويىنشا, ەلىمىزگە ەكۇ جاساتۋعا نيەتتى قىرعىزستان, وزبەكستان, رەسەي, تۇركيا, گەرمانيا, اقش, قىتاي, كانادا سياقتى ەلدەردەن ازاماتتار كوپتەپ كەلە باستاعان. بۇعان سەبەپ – جوعارىدا كورسەتكەندەي, جوعارى ساپا جانە تومەن باعا. ءىرى وتاندىق كلينيكالاردا ەكۇ-نىڭ باستاپقى ستاندارتتى حاتتاماسىنىڭ ورتاشا باعاسى 450 مىڭنان 500 مىڭ تەڭگەگە دەيىن سومانى قۇرايدى. نەگىزىندە بۇل سوما ەكى-ءۇش ەسە ءوسۋى دە مۇمكىن. سەبەبى كورسەتىلگەن سوماعا ەمبريونداردى كريوكونسەرۆاتسيالاۋ جانە ءجىبىتۋ, ەرلەردىڭ بەدەۋلىك فاكتورىندا ICSI (Intra Cytoplasmic Sperm Injection, ياعني ينتراتسيتوپلازمالىق سپەرماتوزويدتى ينەكتسيا) ارقىلى ۇرىقتاندىرۋ, سونداي-اق ءدارى-دارمەكتەر سياقتى مەديتسينالىق قىزمەتتەر كىرمەيدى جانە بۇلارعا قوسىمشا اقى تولەنەدى. بىراق سونىڭ وزىندە ەلىمىزدەگى ەكۇ قۇنى باسقا ەلدەرگە قاراعاندا 10 ەسەگە دەيىن ارزانعا تۇسەدى.
قازاقستانداعى باستاپقى ەكۇ حاتتاماسىنىڭ قۇنىن دامىعان ەلدەردەگى ءتيىستى باعدارلامالارىمەن قاتار الىپ قاراعاندا, باعا ايىرماشىلىعى ايقىن كورىنەدى. ەگەر قازاقستاندا ستاندارتتى ەكۇ ءۇشىن اقى ورتاشا ەسەپپەن 1 مىڭ دوللارعا تەڭ بولسا, يزرايل كلينيكاسىندا 5,3 مىڭ دوللار تۇرادى. ال گەرمانيانىڭ نەمەسە ۇلىبريتانيانىڭ تانىمال كلينيكالارىندا قولدان ۇرىقتاندىرۋ ءۇشىن 8 مىڭ دوللاردان اسا اقشا تولەۋ قاجەت بولادى. اقش-تا – 9,5 مىڭ دوللار.
جالپى, ەلىمىزدە مەديتسينالىق تۋريستەردى كوپتەپ تارتاتىن نەگىزگى الەۋەتىمىز بارشىلىق. ياعني مەديتسينالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ ساپاسى اسا الاڭداتارلىق جاعدايدا ەمەس. يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارمەن جەتكىلىكتى جابدىقتالعان. دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگى – جوعارى دەڭگەيدە. باستىسى – وسىنشا قىزمەتتىڭ قۇنى باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا اجەپتاۋىر تومەن. ەندى ەل مەديتسيناسىنىڭ وسى ارتىقشىلىقتارىن شەتەلدىكتەرگە بارىنشا تانىستىرۋ ءۇشىن, كەڭ كولەمدە حاباردار ەتۋ ءۇشىن جان-جاقتى ويلاستىرىلعان جۇمىستار قولعا الىنۋى كەرەك. وسى باعىتتاعى جوبانىڭ ءبىرى – «Mtour» ونلاين پلاتفورماسى. بۇل ماركەتپلەيس ارقىلى قازاقستاننىڭ قاي تۇسىندا قانداي ەم الۋعا بولادى, قانداي شيپاجايلار بار, ولاردىڭ باعاسى قانداي, كەلۋشىلەردىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا كوڭىلى تولا ما دەگەن سياقتى سۇراقتاردىڭ توڭىرەگىندە تولىمدى اقپارات الۋعا بولادى. جوبا ءار ءوڭىردىڭ مەديتسينالىق جانە ساۋىقتىرۋ باعىتىنداعى الەۋەتىن ەل ىشىنە عانا ەمەس, شەتەلدىكتەرگە دە تانىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى باستامانى كومانداسىمەن بىرگە ەكى جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان الماس ءادىلجان ۇلى ءوز جۇمىسىمەن قاتار مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋداعى قولايسىزدىقتاردى دا اتاپ ءوتتى.
– ەلىمىزدە قانشا شەتەل ازاماتى ەمدەلگەنىن ناقتى ايتا المايمىز. ويتكەنى, وكىنىشكە قاراي, بىزدە ونداي ستاتيستيكا جۇرگىزىلمەيدى. تەك قانا ستاتسيونار بويىنشا عانا جالپى ەسەپ جۇرگىزىلەدى. بىراق ەلىمىزدە ەمدەلۋ ءۇشىن كەلەتىن شەتەلدىكتەردىڭ سانى بۇرىنعىدان دا كوبەيدى. ولار كوبىنەسە ءتىسىن ەمدەتۋ ءۇشىن, ەكۇ قىزمەتتەرىن الۋ ءۇشىن, سودان كەيىن بوسانۋ ءۇشىن كەلىپ جاتىر. بۇعان قوسا ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى انىقتاۋ ماقساتىندا تەكسەرىستەن ءوتۋ ءۇشىن كەلەتىندەر دە كوپ. مەديتسينالىق ءتۋريزمدى جاقسىلاپ جولعا قويۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن وسى باعىتتار بويىنشا ەم ىزدەپ كەلۋشىلەردىڭ ناقتى دەرەگىن تىركەۋىمىز كەرەك. سوندا سول ستاتيستيكانىڭ ىڭعايىنا قاراي ءبىراز شارۋانى ۇيلەستىرۋگە بولادى. سونىمەن قاتار كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ باعاسىن رەتكە كەلتىرۋ كەرەك. مىسالى, ەلىمىزدە كوپتەگەن ەم-دوم تۇرلەرى تەگىن نەگىزدە, پورتال ارقىلى, ءمامس اياسىندا جاسالىپ جاتادى. ال شەتەلدىكتەر ءۇشىن بەلگىلى ءبىر ەمنىڭ اقىلارى ناقتى بەلگىلەنبەگەن. مۇنداي ماسەلەنىڭ بار ەكەنىن مەن رەسپۋبليكالىق دياگنوستيكا ورتالىعىندا جۇمىس ىستەگەن كەزىمنەن بىلەمىن. ودان بەرى بۇل جاعدايدى رەتتەۋ ءۇشىن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقان شىعار, بىراق قانداي دا ەمنىڭ, وپەراتسيالاردىڭ قۇنى كورسەتىلگەن مالىمەتتى ءالى كۇنگە دەيىن اشىق دەرەككوزدەردەن بايقامادىم. مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتامىز دەسەك, وسىنداي ماسەلەلەرگە دەيىن بارىنشا ءمان بەرۋىمىز كەرەك, ويتكەنى باسقا جاقتاردان ەمدەلۋشىلەردى بارىنشا تولىمدى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى عانا تارتا الامىز. ءبىزدىڭ قولعا العان جۇمىسىمىزدىڭ باستى ماقساتى دا – وسى. ياعني ءبىزدىڭ پلاتفورمادان قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن تۇسىندا قانداي ەمدەۋ ورىندارى, شيپاجايلار بار ەكەنىن, وندا قانداي دەرتتەرگە داۋا تابۋعا بولاتىنىن, قىزمەت ساپاسى, قۇنى تۋرالى بارلىق اقپاراتپەن قانىعۋعا بولادى. جوبانى الداعى ۋاقىتتا ودان سايىن كەڭەيتە ءتۇسۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز, – دەيدى ا.ءادىلجان ۇلى.
راسىندا, اتالعان سالانى ىلگەرىلەتۋدە جان-جاقتى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ, ناقتى ستاتيستيكا جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل رەتتە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىمەن مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندەگى 2023 جىلعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى. وندا مەديتسينالىق تۋريزم بويىنشا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءبىر باعىت رەتىندە ايقىندالىپ, تاياۋ شەتەلدەردە تالاپ ەتىلەتىن قىزمەتتەردى (مەديتسينالىق, سەرۆيستىك) كەڭەيتۋدى قوسا العاندا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ سونداي-اق «ستاتسيوناردا ەمدەلگەن شەتەلدىك ازاماتتاردىڭ سانى» (شۇعىل, جوسپارلى) «ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرىن (ساناتورلىق-كۋرورتىق ەم) العان شەتەلدىك ازاماتتاردىڭ سانى» سياقتى تيىمدىلىكتى انىقتاۋدىڭ نىسانالى ينديكاتورلارى كوزدەلگەن.