قوعام • 07 ماۋسىم, 2023

يەسىنە زيارات ەتكەن جىلقى

541 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇعان دەيىن ءبىزدىڭ بىلگەنىمىز... جالپى, ءبىز نەنى بىلگەندەيمىز, وسى؟ و باستاعى كيەلى كىتاپتا ولگەندەردى توپىراققا كومۋدىڭ ءوزىن قارعادان ۇيرەنگەنىمىز ايتىلادى. دەسەك تە, اللا تاعالا ادام بالاسىنا سانا-سەزىم بەرىپ, ونى كۇللى تىرشىلىك اتاۋلىعا يە قىلىپ قويعانىن جاريالاۋدان تانباي كەلەمىز-اۋ. كەۋدەمسوقپىز, ءا! قازىرگىلەر قاتىگەزدەنگەن سايىن, پەندە بالاسى پارىقسىزدانعان سايىن جان-جانۋارلار ادامنان زيات ايۋانعا اينالىپ بارا جاتقان جوق پا دەگەن سۇراق تۋادى. سولاي سياقتى سەزىلەدى كەيدە. كەيىنگى ءبىر ايدا كەزدەسكەن قۇبىلىستار وسىنداي ويلارعا جەتەلەيدى.

يەسىنە زيارات ەتكەن جىلقى

بۇرىن جىلقىنىڭ جىلايتىنىن ءبىلۋشى ەدىك. اۋىلدا مىنگەن اتىمىزدىڭ كوزىنەن جاس اققانىن كورىپ, شاراسىز كۇيگە ۇشىراپ, جانىمىز اۋىرعانى بار. كوزى ءمولت-ءمولت ەتىپ جىلقىنىڭ ءۇنسىز جىلاعانى جۇرەكتى ورنىنان قوزعاپ جىبەرەدى. «ساۋىربەك اعا, عافۋ ەت سۇراعانىما, ارعىماقتاردىڭ دا ادامشا جىلاعانى ما؟» دەپ باستالاتىن سەرىك اقسۇڭقار ۇلىنىڭ «ارعىماقتار» جىرىن بىلەتىن شىعارسىز. قاسيەتتەر تارك ەتىلە باستاعان حح عاسىردىڭ شىندىعىن ايتىپ سۇمدىعىنا كۇيىنەدى. ميراس مۇقاشتىڭ جىلقى تۋرالى مىنا جىرى تىپتەن بولەك. قازىر ءبىزدىڭ ۇلت باستان كەشىپ جاتقان كەيبىر كەلەڭسىزدىكتەر – ۇلتتىڭ مىڭجىلدىق تاريحىندا دالەلدەنىپ بولعان تانىمداردى جوققا شىعارۋعا تىرىسۋشىلار شىققان زاماندا مۇنداي وقيعا تۋىپ, ول ولەڭگە اينالعانى, ارينە تەگىن دەيسىز بە؟ ءتۇسىنۋ ءۇشىن جىردى تولىق ۇسىنايىق: «قاراعاندى وبلىسى شەت اۋدانى جارىلعاپ باتىر اۋىلىندا تايتولەۋ مۇقاش ەسىمدى اكەمىز وتكەن. ءوزى سەرى, ات قۇلاعىندا وينايتىن شاباندوز ازامات ەدى. بۇل ولەڭ سول اكەمىزدىڭ بەيىتىنىڭ باسىندا تۇرعان جىلقىسىن كورگەندە تۋدى.

بويىندا سەرىلەردىڭ عۇرپى قالعان,

بولساڭ دا ءبىرتۋار جان,

ءبىر كۇنى وتە شىعار

جالىنان سيپاتپايتىن جىلقى جالعان.

دەسەك تە ءومىر – شاتتىق, ءولىم – قايعى,

ادام تۇگىل اتى دا قايعىراتىن,

مۇنداي ءولىم تالايعا مۇمكىن ارمان؟!.

ت ۇلىگىڭ ماڭايلاسا بۇل الاپتى,

اكە, ساعان زور باقىت ۇيالاپتى.

قامىس قۇلاق بۇل جەرگە كەلىپ تۇر-اۋ

يەم دەپ: «كورسەتپەگەن قياناتتى».

ەستى دەۋشى ەدى ەسكى كوز جانۋاردى,

بۇلار دا بىلە مە الدە زياراتتى؟!»

بۇل وقيعانىڭ ءوزى ولەڭ. مىنا شۋماقتار سودان جان تارتىپ تۋعان سەزىم مەن ويدىڭ شاشىراندىسى. جانىنا جۋىتقانىمەن, جالىنان ۇستاتپايتىن جىلقى جالعان ولگەن يەسىنىڭ باسىنا بارىپ, توپىراعىن يىسكەپ تەبىرەنىپ تۇرعانى – ءبىز بىلمەيتىن باسقا ءبىر الەمنىڭ حابارشىسىنداي, مۇلدە توسىن جايت. ارۋاق بارىن, قاسيەتسىز ءومىردىڭ قۇنى جوق ەكەندىگىن ادامنان گورى جىلقى تۇسىنەتىن سياقتى. اسا سەزىمتال, تۇيسىگى وياۋ, جۇرەكتى جانۋار عوي. «جىلقى جارىقتىقتا جالعىز-اق ءتىل جوق» دەپ وتىراتىن ۇلكەندەر. سوناۋ ەرتە زامانداردا داڭقتى تۇلعالاردى تۇلپارىمەن قوسا نەگە جەرلەدى دەيسىز؟ «ەر قاناتى – ات» دەيدى. يەسىنىڭ باسىنا بارىپ, قۇلپىتاسىنا سۇيەنگەن مىنا جانۋاردان سوڭ قالاي ءومىر سۇرمەك كەرەك؟ كوكىرەك كوزى بىتەلىپ بارا جاتقان جۇمىر باستى تىرشىلىك يەلەرىنىڭ تۇيسىگىن وسىنداي جايت وياتپاسا, بىلمەيمىن.

«بۇلاردىڭ دا سىيىنا العانى ما,

بۇلاردىڭ دا سەنىمى بولعانى ما؟

يەمە شاراپاتىڭ تيسە ەكەن دەپ

جالىنىپ تۇر ما ءپىرى قامبارىنا؟

جانۋار, قۇدىرەتىڭە اللا كۋا,

مەن سولاي توپشىلادىم بۇل ءىسىڭدى,

ادامدىق اقىل جەتپەس قالعانىنا...

ءبارىن تاستاپ قالالىق دابىرانىڭ,

اۋىلعا بارامىن-اۋ, ساعىنامىن...

اۋىل بارسام قارايمىن بەيىت جاققا,

كۇتكەندەي ءتىرى جاننىڭ تابىلارىن,

قادىرلەپ يەسىنىڭ ارۋاعىن

جىلاپ تۇرعان جوق پا دەپ جانۋارى...»

باس-اياعى ءتورت شۋماق ولەڭدى ءتۇسىندىرىپ جاتۋدىڭ ءوزى ارتىق. جىلقى تۋرالى بىرنەشە شىعارمامەن بايلانىستىرىپ, استارىن قازا بەرسە تاۋسىلمايتىن اڭگىمە. سويتە تۇرا, ءبىز بۇعان دەيىن پروزالىق شىعارمالارىمەن تانىلىپ كەلگەن جازۋشى ميراس مۇقاشتىڭ بۇل ولەڭى مۇحتار ماعاۋيننىڭ «تازىنىڭ ءولىمى» شىعارماسىن ەسكە تۇسىرەرىن قاپەرلەگىمىز كەلەدى. حح عاسىرداعى ۇلتتىڭ تراگەدياسى مەن مىنا شۋماقتارداعى ويلار دا الىستان بايلانىسادى, تامىرلاس. ال تۇيسىكتى جانۋاردىڭ الگىندەي ارەكەتىنە اۆتور ايتقانداي, ادام اقىلى جەتە بەرمەيدى. انىعى, ءسىز بەن ءبىز اينالىپ وتۋگە بولمايتىن ءبىر سۇمدىقتى مەڭزەپ تۇرسا كەرەك.

 

سوڭعى جاڭالىقتار