1989 جىلى بەلگىلى پسيحولينگۆيست جانە مادەنيەتتانۋشى دميتري سپيۆاكتىڭ «پوليگلوت بولۋدىڭ جولدارى» دەگەن كىتابى جارىق كوردى. ەڭبەكتە بۇرىنعى كسرو-داعى پوليگلوتتاردان الىنعان بىرنەشە سۇحبات بار. رەسپوندەنتتەردىڭ كوپشىلىگى جەتى ۇلتتىڭ تىلىندە ەركىن سويلەيدى. اۆتور بۇل قۇبىلىستى «جەتى زاڭ» دەپ اتادى. بۇل زاڭدا ادامداردىڭ كوپشىلىگى كەمىندە بەستەن توعىز تىلگە دەيىن ۇيرەنە الادى دەلىنگەن. بۇل ءبىر ءتىلدى ۇيرەنۋدىڭ ءوزىن قيىندىق كورىپ جۇرگەندەردىڭ ءۋاجى جاي عانا سىلتاۋ ەكەنىن تۇسىنۋگە بولادى.
ال ءبىز بۇگىنگى ماقالامىزدا ءتىل ۇيرەنۋدى جەڭىلدەتەتىن ءتيىمدى جولداردى ۇسىنامىز. ەڭ ءبىرىنشى ءادىس – از-ازدان, بىراق ۇزدىكسىز. ءتىلدى ۇنەمى جاتتىقتىرىپ وتىرۋ ماڭىزدى. كۇن سايىن از مولشەردە, بىراق تۇراقتى تۇردە, ءجيى ۇيرەنۋگە ارەكەت جاساساڭىز, تىلدىك داعدى دا تەزىرەك قالىپتاسادى. ۇلكەن ماقساتتارعا كىشكەنتاي قادامدارمەن جەتۋگە بولاتىنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك.
ەكىنشى ءادىس – تىلدىك ورتاعا ەنۋ. اينالانى ۇيرەنىپ جۇرگەن تىلىڭىزبەن جان-جاقتى قورشاي باستاعان ابزال. ماسەلەن, كورەتىن ءفيلمىڭىز بەن تىڭدايتىن مۋزىكاڭىز, وقيتىن كىتاپ پەن ماقالالاردىڭ بارلىعى سول تىلدە بولۋى شارت. بۇل ءىس-ارەكەتتەر ارقىلى جاڭا ءتىلدى بويعا ءسىڭىرۋ وڭاي بولادى.
ءۇشىنشى ءادىس – تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ. تىلدەردى وقىتۋعا كومەكتەسەتىن كوپتەگەن قولدانبالار مەن ونلاين رەسۋرستارمەن جۇمىس ىستەۋ ماڭىزدى. ينتەراكتيۆتى ساباقتاردى كورۋ, تىلدىك ويىندار مەن اۋديو جانە بەينەماتەريالداردى پايدالانۋ كەرەك. وقۋ ۇدەرىسىن قىزىقتى ءارى ءتيىمدى ەتۋ ءۇشىن كۇندەلىكتى جۇمىستا وسى تەحنولوگيالاردىڭ بولعانى دۇرىس. بۇلار ءتىل ۇيرەنۋ بارىسىندا جۇمىستى ءبىراز جەڭىلدەتەتىنى انىق.
ءتورتىنشى ءادىس – وقۋ ۇدەرىسىنەن ءلاززات الۋ. جوعارىدا ايتقانداي, ءتىل ۇيرەنۋ جالىقتىراتىن دۇنيەگە اينالماۋى قاجەت. ۇيرەنىپ جاتقان ءتىلدىڭ ۇلتىمەن, مادەنيەتىمەن, وركەنيەتىمەن جاقىنىراق تانىسۋ ماڭىزدى. بىرقالىپتى ۇيدە وتىرىپ وقي بەرمەي, ورىن اۋىستىرىپ تابيعات اياسىنا شىعىپ, كىتاپحانالارعا, كوۆوركينگتەرگە بارىپ ۇدەرىستى بارىنشا قىزىقتى ەتۋ قاجەت.
بەسىنشى ءادىس – ءتۇرلى تەحنيكامەن جۇمىس ىستەۋ. قازىر نەبىر ءتيىمدى تەحنولوگيالار بار. اركىم وزىنە قايسىسىنىڭ ىڭعايلى ەكەنىن ءبىلۋ ءۇشىن تاجىريبە جاساپ تەكسەرىپ كورۋىنە بولادى. ماسەلەن, «shadowing» تەحنيكاسى بار. بۇل اۋديو تىڭداۋ كەزىندە ەستىگەنىڭىزدى ۇزدىكسىز قايتالاپ, جاتتاپ العانعا دەيىن جۇمىس ىستەۋدى بىلدىرەدى.
التىنشى ءادىس – ءتارتىپ. ءتىلدى تۇراقتى تۇردە ۇيرەنىپ وتىرۋ ءۇشىن تەمىردەي ءتارتىپ كەرەك. ەگەر جۇيەلى تۇردە ۇيرەنە الماساڭىز, كۋرستارعا جازىلۋ كەرەك. سوندا ۋاقىت وتە كەلە ءوز بەتىڭىزبەن وقي الاتىن دەڭگەيگە دە جەتەسىز. بۇل دا بەلگىلى ءبىر تاجىريبەلەر ارقىلى كەلەتىن ءۇردىس .
جەتىنشى ءادىس – ماقسات قويۋ. ءتىل ۇيرەنۋدەگى ەڭ ماڭىزدى تەتىكتىڭ ءبىرى – دۇرىس ءارى ناقتى ماقسات قويا ءبىلۋ. ويتكەنى مايدانعا ماقساتسىز شىققان جاۋىنگەردىڭ اداسۋى ءاپ ساتتە. ءتىلدى نە ءۇشىن ۇيرەنەمىن؟ وعان قانشا ۋاقىت بولە الامىن؟ بۇل ءتىلدىڭ قانداي ماڭىزدىلىعى بار؟ وسىنداي سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەپ بارىپ جاۋاپتى جۇمىسقا كىرىسكەن ابزال.
كۇننۇر بولاتبەك,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى
ەۇۋ ستۋدەنتى
