ونەر • 06 ماۋسىم, 2023

ءيمانجۇسىپتىڭ ارمانى

816 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل حالقىمىزدىڭ ارداقتى پەرزەنتتەرىنىڭ ءبىرى, اقىن, ءانشى, كومپوزيتور ءيمانجۇسىپ قۇتپان ۇلىنىڭ تۋعانىنا 160 جىل تولدى. سوعان وراي ەلورداداعى ەركەعالي راحماديەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونياسىندا ء«يمانجۇسىپتىڭ ءانى» اتتى ادەبي-سازدى كەش ءوتتى.

مازمۇندى كەش شى­مىلدىعى استاناداعى مۋزى­كالىق جاس كورەرمەن تەاترى ارتىستەرىنىڭ ايتۋلى تۇلعانىڭ ءومىر جولىن بەينەلەگەن قويىلىممەن اشىلدى. ودان كەيىن ءيمانجۇسىپتىڭ نەمەرەسى بەلگىلى عالىم, پروفەسسور راۋشان كوشەنوۆا اتاسى تۋرالى جۇرتشىلىققا بەيمالىم دەرەكتەردى اڭگى­مەلەدى.

– اكەم ماعان كوزى تىرىسىندە: «اتاڭنىڭ سۇيەگى جاتقان جەر مەن سۋرەتىن تاۋىپ ال», دەپ امانات ايتىپ ەدى. بۇگىندە سونىڭ ەكەۋىن دە ورىندادىم. اتام اقتالعاننان بەرى ارتىندا قالعان مۇراسىن جيناپ كەلەمىن. ءبىزدىڭ اۋلەتىمىز كوپ قۋعىن كوردى. اكەم ون جاسىندا جەتىم قالىپ, باس ساۋعالاپ وزبەكستانعا كەتتى. ەلگە 1946 جىلى ورالعاننان كەيىن تۋىستارىن ىزدەپ تابادى. سودان سوڭ اكەسىنىڭ جازىقسىز قۇربان بولعانىن ايتىپ, جوعارى بيلىككە نەشە مارتە حات جازعان. ونىڭ ءبارى مەندە ساقتاۋلى تۇر, – دەدى اسىلدىڭ سىنىعى.

قازىر ەلوردا ىرگەسىندەگى جىبەك جولى اۋىلىنداعى ورتا مەك­تەپ ءيمانجۇسىپتىڭ ەسىمىمەن اتا­­لادى. وندا دارابوزعا ارنال­عان­ مۋزەي بار. سوندا وعان قاتىس­تى كوپتەگەن جادىگەر ساقتال­عان. بۇل مۇراجاي راۋشان كوشە­نو­ۆانىڭ باس بولۋىمەن اشىلعان.

ءبىر جاعىنان ءور مىنەزدى ازا­ماتتىڭ ءومىرى كۇرەسكە تولى بول­عانى بەلگىلى. بۇل قاسيەت وعان تەكپەن دارىعان سەكىلدى. اكەسى قۇتپان مەن اتاسى تۇرعانباي داتقا دا وتارشىلدىق ساياساتقا قارسى شىعىپ, سول جولدا باستارىن بايگەگە تىكتى. ءيمانجۇسىپ تە ۇستەم ەلدىڭ ەزگىسىنە كونبەدى. سول ءۇشىن پاتشا زامانى مەن كەڭەس داۋىرىندە ءبىراز قۋعىن كوردى. اقىرى جازىقسىز جالانىڭ قۇربانى بولدى. ونىڭ ارقالى اقىن, ءدۇلدۇل ءانشى بولۋى­نا ءبىرجان سال, اقان سەرى, ۇكىلى ىبىراي, بالۋان شولاقتىڭ تۋىن­دىلارى ەرەكشە اسەر ەتتى. ءوزى دە اۋەلەتىپ ءان شىرقادى. قۇس سالىپ, يت جۇگىرتتى. جاۋىرىنى جەرگە تيمەگەن بالۋان اتاندى. ءيمانجۇسىپتىڭ اندەرى رۋحتى, ەركىن سازدى, قۇلاشى كەڭ بولىپ كەلەدى. كورنەكتى عالىم قانىش ساتباەۆ ونىڭ شىعارماشىلىعىن جوعارى باعالاعان.

وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى ۇر­پاققا اقىننىڭ بارلىق مۇراسى جەتكەن جوق. كەڭەس زامانىندا ونىڭ اندەرىن ورىنداۋ عانا ەمەس, اتىن ايتۋعا تىيىم سالىندى. سوندا دا بەلگىلى ونەر زەرتتەۋشىسى ا.زاتاەۆيچ بىرقاتار ءانىن نوتا­عا­ ءتۇسىرىپ, «قازاقتىڭ 1000 ءانى»­­­ اتتى جيناعىنا ەنگىزگەن. ما­سە­لەن, «سارىمويىن» ءانىن ە.برۋسيلوۆسكي «قىز جىبەك» وپەراسىندا بەكەجاننىڭ ارياسىنا پايدالانعان.

ادەبي-سازدى كەشتە ءانشى-سازگەردىڭ نەگىزىنەن ەل جادىنان ۇمىت قالعان تۋىندىلارى ورىندالدى. ايتالىق, «سارىارقا» ءانىن حالىقارالىق جانە رەس­پۋب­ليكالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋ­رەاتى جاقسىگەلدى ماياساروۆ ناقىشىنا كەلتىرىپ شىرقاسا, «ەل قايدا» شىعارماسىن تالانتتى ونەرپاز ايدوس وڭعارباي قوبىزبەن جەتكىزدى. اقىننىڭ جاس كەزىندە شىعارعان «سەيفىل-مالىك» ءانىن بەلگىلى ءانشى نۇراي تاناباەۆ ورىندادى. ال وزگەرىس شەرىكباي جوعارىدا اي­تقان «سارىمويىندى» اۋە­لەتتى. سونداي-اق ەلوردا فيلار­مو­نياسىنداعى «حالىق ءانى» ءبولى­مى­نىڭ بەرىك وماروۆ, دانيار مۇ­قان, جاندوس يمانباي, سى­رىم­ مۇحامەتجانوۆ سەكىلدى تالانت­تى ونەرپازدارى ءبىرتۋار تۇلعا­نىڭ تۋىندىلارىن شىر­قاپ, كورەرمەننىڭ ىستىق ىقى­لا­سىنا بولەندى. مادەنيەت قاي­رات­كەرى شولپان قورعانبەك جە­تەكشىلىك ەتەتىن «قورقىت» ەتنو-ءانسامبلى بىرنەشە كۇيدى تار­تۋ ەتتى. سونىمەن قاتار كەشكە ارنايى قوناق بولىپ كەلگەن­ كوك­شەتاۋداعى «ادەبيەت جانە ونەر» مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى نۇر­بەك نۇرالين باستاعان ازامات­تار­ داڭقتى ەردىڭ نەمەرەسى راۋ­شان­ كوشەنوۆاعا سىي-قۇرمەت كورسەتتى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار