قازاقستان تاەكۆوندوسىنىڭ ىرگەتاسىن تۇركيادا دۇنيەگە كەلىپ, گەرمانيادا تۇرعان قانداسىمىز مۇستافا وزتۇرىكتىڭ قالاعانىن بارشا جۇرت جاقسى بىلەدى. ول ءبىرتۋار تۇلعا بەكسەيىت تۇلكيەۆپەن بىرگە وسى ونەردىڭ قۇلاشىن كەڭىنەن جايىپ, كوسەگەسىن كوگەرتۋگە سۇبەلى ۇلەس قوستى. بىراق ۇلاعاتتى ۇستازداردىڭ ومىرلەرى كەلتە بولدى. مۇستافا قابەن ۇلى 1995 جىلى 40 جاسىندا, بەكسەيىت ابدەز ۇلى 1998 جىلى 43 جاسىندا فانيدەن باقيعا اتتاندى. الاشتىڭ ارىستاي ازاماتتارى قاپيادا قازا تاپقاننان كەيىن رەسپۋبليكالىق فەدەراتسياسىنىڭ تىزگىنىن شامسات يسابەكوۆ ۇستادى. ىسكەر باسشى وسى قىزمەتتە وتىرعان 13 جىلعا جۋىق ۋاقىت ارالىعىندا اۋقىمدى شارۋالار اتقارىپ, سپورتتىڭ بۇل ءتۇرىنىڭ وركەندەۋىنە بارىنشا اتسالىستى.
وتكەنگە زەر سالساق, الەم چەمپيوناتىنىڭ العاشقى جۇلدەسىنە جەرلەستەرىمىز 1999 جىلى قول جەتكىزگەن ەكەن. كانادانىڭ ەدمونتون قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستا 84 كيلو سالماق دارەجەسىندە ونەر كورسەتكەن 20 جاستاعى شىمكەنتتىڭ شىمىر جىگىتى ءادىلحان ساعىندىقوۆ قولا مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. وعان دەيىن بانگكوكتا الاۋى تۇتانعان ازيا ويىندارىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن سۇلتانماحمۇت شوقپىتوۆتىڭ شاكىرتى ۇيەڭكى جاپىراقتار ەلىندە يراندىق مادجيد افلاكي مەن تۇركيالىق ياسين ياگيزدەن عانا قالىپ قويدى.
2003 جىلى گەرمانيانىڭ گارميش-پارتەنكيرحەن قالاسىندا اتىراۋلىق ليا نۇركينانىڭ باعى جاندى. 67 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسكەن ول كورەيالىق لي حون حي مەن حورۆاتيالىق ساندرا ءشاريچتى العا جىبەرىپ, ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. كەيىننەن ليا دۇنيەجۇزىلىك ۋنيۆەرسيادا مەن ازيا چەمپيوناتىندا ءدال سول مەجەدەن كورىندى.
2007 جىلى بەيجىڭدە ۇيىمداستىرىلعان ءدۇبىرلى دودادا ماقسۇت نارباەۆ جاتتىقتىرعان قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراماسى ءوز تاريحىنداعى ەڭ زور تابىسىنا قول جەتكىزدى. قىتايعا اتتانعان ءۇش دايان شەبەرلەرى ولجاعا كەنەلدى. بۇل جارىستا اسلان باتىقۇلوۆ (54 كيلو), ارمان شىلمانوۆ (84 كيلو) جانە نازگۇل تاجىگۇلوۆا (51 كيلو) قولا مەدالداردى قورجىنعا سالدى. 2009 جىلى قايتا سول شىلمانوۆ دانيانىڭ كوپەنگاگەنىندە ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى. جالپى, اۋىر جانە اسا اۋىر سالماق دارەجەلەرىندە ونەر كورسەتكەن بۇل جىگىتتىڭ ەل سپورتىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى زور. ول – بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتانىپ, ازيا ويىندارىندا ءۇش رەت ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى, قۇرلىق چەمپيوناتىندا 1 التىن, 2 كۇمىس جانە 2 قولا مەدال ەنشىلەدى. تەمىرتاۋدا تۋىپ-ءوسىپ, كەيىننەن اتىراۋعا قونىس اۋدارعان ارماننىڭ بۇل جەتىستىگىن ءالى كۇنگە دەيىن ەلىمىزدىڭ بىردە-ءبىر تاەكۆوندوشىسى قايتالاي العان جوق.
2013 جىلى وتاندىق فەدەراتسيانىڭ باسشىلىعىنا وليگارحتار كەلدى. سول كەزدە ولار «قاراجاتتى ءۇيىپ-توگەدى, دايان شەبەرلەرىنىڭ ەش الاڭسىز دايارلانۋىنا بارىنشا جاعداي جاسالادى, سونىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ سپورتشىلار ءتۇرلى-ءتۇستى مەدالداردى ءۇيىپ-توگىپ الادى» دەپ پايىمدادىق. بىراق مۇنىمىز بەكەر ەكەن. سوڭعى 10 جىل ۋاقىت ارالىعىندا جەرلەستەرىمىزدىڭ شاماسى ەكى جۇلدە الۋعا عانا جەتتى. اتاپ ايتساق, 2017 جىلى وڭتۇستىك كورەيانىڭ مۋدجۋ قالاسىندا شىمىلدىعى تۇرىلگەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا قايرات سارىمساقوۆتىڭ ونەرىنە ءتانتى بولدىق. 74 كيلو سالماقتا كۇش سىناسقان قانداسىمىز رەسەيلىك ماكسيم حرامتسوۆ پەن وزبەكستاندىق نيكيتا رافالوۆيچتەن كەيىنگى ءۇشىنشى ورىنعا تۇراقتادى. ءدال سول قايرات 2019 جىلى ۇلىبريتانيانىڭ مانچەستەر قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستا قايتا قولا مەدالدى قانجىعاسىنا بايلادى. تۇماندى البيوندا يتاليالىق سيمونە الەسسيو التىن السا, يوردانيالىق احماد ابۋگاۋش كۇمىسپەن كۇپتەلدى. مىنە, 1993-2023 جىلدار ارالىعىندا 15 رەت ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىندا قازاقستاننىڭ دايان شەبەرلەرى بار-جوعى سەگىز جۇلدەگە عانا قول جەتكىزە الدى. ونىڭ بارلىعى دا قولا مەدال. ارينە, بۇل كورسەتكىشكە «كوڭىل تولادى» دەپ ايتا المايمىز.
باكۋدەگى دودادا تاەكۆوندوشىلارىمىز بارلىق 16 سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناستى. ياعني 16 سپورتشى جارىس كورىگىن قىزدىردى. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ بىردە-بىرەۋى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە العان جوق. ەڭ ءتاۋىر ناتيجەمىز – ريتا باكىشەۆا (46 كيلو) مەن جانسەل دەنيزدىڭ (73 كيلو) شيرەك فينالعا دەيىن جەتۋى. شەشۋشى تۇستا ريتا حورۆاتيالىق لەنا ستويكوۆيچكە, جانسەل رەسەيلىك پولينا حانعا ەسە جىبەردى. ال وزگە ورەندەرىمىز قالىڭ توپتىڭ اراسىندا قالىپ قويدى.
ەرلەر مەن ايەلدەردى قوسا العاندا جالپىكوماندالىق ەسەپتە وڭتۇستىك كورەيا (3 التىن+1 كۇمىس+0 قولا) مەن تۇركيانىڭ (3+0+3) قارقىنى وتە كۇشتى بولدى. ولار الدىڭعى ەكى ورىندا ءوزارا ءبولىستى. ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى ساتىعا حورۆاتيا (2+1+3) مەن فرانتسيا (2+0+0) جايعاستى. بەيتاراپ كوماندا رەتىندە جارىس جولىنا شىققان رەسەي سپورتشىلارى (1+1+5) ۇزدىك بەستىكتى تۇيىندەدى. سونداي-اق توپ-10 كوماندانىڭ قاتارىنا ۇلىبريتانيا (1+1+2), يران (1+0+2), كوت-د’يۆۋا́ر (1+0+1), ماجارستان (1+0+0) جانە يتاليا (1+0+0) قوسىلدى. ءتىپتى, ىرگەمىزدەگى وزبەكستاننىڭ ءوزى اتالعان جارىستان ءتورت جۇلدەمەن ورالدى. ونىڭ بىرەۋى كۇمىس, ۇشەۋى قولا. ال ءبىز بولساق, باكۋدەن باسىمىزدى سالبىراتىپ قايتتىق.
2023 جىلعى الەم چەمپيوندارى
ەرلەر: 54 كيلو – پارك تاي دجۋن (وڭتۇستىك كورەيا), 58 كيلو – پە دجۋن سە (وڭتۇستىك كورەيا), 63 كيلو – حاكان رەچبەر (تۇركيا), 68 كيلو – برەدلي سيندەن ( ۇلىبريتانيا), 74 كيلو – ماركو گولۋبيچ (حورۆاتيا), 80 كيلو – سيمونە الەسسيو (يتاليا), 87 كيلو – كانگ سانگ حيۋن (وڭتۇستىك كورەيا) جانە +87 كيلو – شەيك ساللاح سيسسە (كوت-د’يۆۋا́ر).
ايەلدەر: 46 كيلو – لەنا ستويكوۆيچ (حورۆاتيا), 49 كيلو – مەرۆە دەنچيل (تۇركيا), 53 كيلو – ناحيد كيانيچاندەح (يران), 57 كيلو – لۋانا مارتون (ماجارستان), 62 كيلو – ليليا حۋزينا (رەسەي), 67 كيلو – ماگدا ۆيت ەنەن (فرانتسيا), 73 كيلو – التەيا لورەن (فرانتسيا) جانە +73 كيلو – نافيا كۋش (تۇركيا).
