قۇقىق • 05 ماۋسىم, 2023

زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەر قايتارىلادى

290 رەت
كورسەتىلدى
10 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى – ەلىمىزدىڭ اگرارلىق سالاسىنا بىلىكتى ماماندار دايارلاۋدا كوشباسشى جوعارى وقۋ ورنى. وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن ۋنيۆەرسيتەتكە قاراستى م ۇلىكتەردىڭ جەكەمەنشىككە ءوتىپ كەتكەنىنە ءتيىستى ورىندار نازار اۋدارىپ, تەكسەرۋ جۇمىستارى قولعا الىنعانى بەلگىلى. اگرارلىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ قارا شاڭىراعىندا تۋىنداعان ءبىراز بىلىق پەن زاڭسىزدىق ءبىلىم ساپاسى مەن ينفراقۇرىلىمدىق دامۋىنا كەرى اسەر ەتىپ قانا قويماي, كوپتەگەن ماسەلەنىڭ قوردالانۋىنا الىپ كەلدى.

زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەر قايتارىلادى

جاقىندا ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن عىلىمي كەڭەسىنىڭ كەڭەي­تىلگەن وتىرىسىندا وقۋ ورنىنىڭ مەنشىك قۇقىعىنداعى بىرقاتار نىساندى قايتارۋ ماسەلەسى قا­رالدى. جوو باسشىلىعى, قۇرى­لىم جەتەكشىلەرى, فاكۋلتەت دەكان­دارى مەن پروفەسسور-وقىتۋ­شىلار قۇرامى قاتىسقان جيىن­دا 30 جىل ىشىندە ۋنيۆەرسيتەت بالانسىنان شىعارىلعان اكتيۆ­تەردىڭ زاڭدىلىقتارىن انىق­تاۋ جۇمىستارىنىڭ العاشقى قورىتىندىلارى جاريالاندى.

وتىرىستا قازۇازۋ باسقار­ما توراعاسى – رەكتوردىڭ ينفرا­قۇرىلىمدى دامىتۋ جانە الەۋ­مەت­تىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىن­­­­­باسارى قۋات سۇلتانعازيەۆ «ينفرا­­­قۇرىلىمنىڭ دامۋ ماسە­لەلەرى مەن ولاردى شەشۋ جولدارى» تۋرالى بايانداما جاساپ, عالىمدار ۋنيۆەرسيتەت بالانسىنان شىعىپ كەتكەن ءىرى كولەمدى اكتيۆتەردى قايتارۋ ماسەلەسىن كوتەردى. وتىرىستا عالىمدار دا وسى ماسەلەگە الاڭداۋشىلىق ءبىل­دىرىپ, ۇسىنىستارىن جەتكىزگەن ەدى.

وقۋ ورداسىنىڭ نىسانىنداعى مەنشىكتەرگە قاتىستى تۋىنداعان ماسەلەلەرگە وراي قويعان ساۋالدا­رىمىزعا قازۇازۋ ءبىرىنشى پرورەكتورى پىرىمقۇل يبراگيموۆ «اتال­عان وقۋ ورنىنا تيەسىلى م ۇلىك­تى قايتارۋ جۇمىستارى وت­كەن جىلدان بەرى قولعا الىنىپ كەلەدى», دەپ جاۋاپ بەردى. پرو­رەكتور اتاپ وتكەندەي, باس پرو­كۋراتۋرانىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قازىرگى كەزدە تەكسەرۋ ءجۇرىپ جاتىر. وسى ورايدا الماتى قالا­سى سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى ءىس-ارەكەت اگەنتتىگىنە ءتيىس­­­تى اقپاراتتار مەن قۇجاتتار بە­رىل­گەن. ەندىگى كەزەكتە تەكسەرۋ قو­رى­­تىندىسىنا وراي وقۋ ور­نى مەنشىگىندەگى اكتيۆتەردى قاي­تارۋ بارىسى انىقتالماق. سونى­مەن بىرگە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ينفرا­قۇ­رىلىمدىق دامۋىن جەدەلدەتە وتىرىپ, ستۋدەنتتەرگە جاعداي جاساۋ ماقساتىنداعى شارالار دا جۇيەلەنۋدە. وسى ماقساتتا وقۋ ورنىندا ەنداۋمەنت قور اشىلىپ, ۇزدىك جوبالاردى قولداۋ, اۋديتوريالار مەن زەرتحانالاردى زاماناۋي جاراقتاۋ ىسىنە دە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر.

قازىرگى كەزدە ۋنيۆەرسيتەت­تىڭ مۇلكىنە قاتىستى ماسەلەنى «Amanat» پارتياسى دا ءجىتى باقى­لاۋ­دا ۇستاپ وتىر. پارلامەنت ءما­­­جى­لىسىنىڭ دەپۋتاتى ە.سايروۆ پار­تيا جانىنداعى سىبايلاس جەم­قور­لىقپەن كۇرەس جونىندەگى كەڭەس ءتيىستى ورىندارمەن بىرلەسىپ تەكسەرۋ جۇرگىزىپ جاتقاندىعىن ءارى ونىڭ ناتيجەسىنىڭ الداعى ۋاقىتتا حابارلاناتىندىعىن جەتكىزگەن بولاتىن.

رەكتوردىڭ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جانە الەۋمەتتىك ماسەلە­لەر جونىندەگى ورىنباسارى قۋات سۇلتانعازيەۆ ۇسىنعان مالىمەت­تەرگە سۇيەنسەك, بۇگىندە ۋنيۆەر­سيتەتتە 12 وقۋ عيماراتى, 7 ستۋ­دەنت­تىك جانە 2 وتباسىلىق جاتاق­حانا, ماگيسترانتتار مەن دوك­تورانتتار ءۇيى بار. الماتى وبلىسى اۋماعىندا «سايماساي» جانە «بايبۇلاق» اتتى ەكى وقۋ-تاجىريبە شارۋاشىلىعى جۇمىس ىستەيدى. بىراق وقۋ ورنىنىڭ بۇ­گىنگى ما­تەريالدىق-تەحنيكالىق نەگىزىن دامىتۋ جاعى وزگە جوعا­رى وقۋ ورىندارىنان ارتتا قا­لىپ قويعان. شەشىلمەگەن ماسە­لە­لەر جەتكىلىكتى. دەسەك تە رەكتور اقىلبەك كۇ­رىش­باەۆ­تىڭ باسشىلىعىمەن وقى­تۋشىلار­دىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ, ستۋ­دەنتتەردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋى­نا قولايلى جاعداي جاساۋ مەن ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر.

«كەيبىر قىزمەتكەرلەردىڭ قىزمەت بابىن اسىرا پايدالانۋىنان جاتاقحانالار بەيتانىس ادامدارعا بەرىلىپ, جەكە كاسىپكە اينالىپ كەتكەن. وسى ورايدا 65 جەكەمەنشىك كوللەدج ستۋدەنتى مەن تۇرۋعا مۇلدە قۇقىعى جوق 100-دەن استام بەيتانىس ادام ۋنيۆەرسيتەت جاتاقحاناسىنان شىعارىلعان. باسقارما جاتاقحاناداعى تۇرۋ قۇنىن نارىققا ساي قايتا قاراس­­تىرىپ, بەلگىلەگەن. بۇگىندە ستۋ­دەنتتەردى جايلى, ىڭعايلى جاتاق­حانادا تۇرادى دەپ ايتۋ وتە قيىن. وسى ورايدا كەلەسى جىلدان باستاپ جاتاقحانالار مەن وقۋ كورپۋستارىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى ق.سۇلتانعازيەۆ.

وقۋ ورنىنىڭ ينفرقۇرىلىم­دىق ماسەلەلەرىن تالقىلاي كەلىپ, عالىمدار بالانستان شىعىپ كەت­كەن ءىرى كولەمدى اكتيۆتەرگە توق­تال­دى. اتاپ ايتقاندا, 1000 توسەكتىك ورىن, 3 ستۋدەنتتىك جاتاق­حانا, جالپى اۋدانى 18828,5 شار­شى مەتر 5 وقۋ-زەرتحانالىق عي­ماراتتار, جالپى اۋدانى 1,8 گا 1 ستاديون, وقۋ سپورت كەشەنىمەن, جالپى اۋدانى 700 شارشى مەتر اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق عيما­راتتارى مەن وزگە دە جىلجىماي­تىن م ۇلىك نىساندارى, ۋنيۆەرسيتەت عيماراتتارىنا ىرگەلەس – جالپى اۋدانى 5 گەكتارعا جۋىق جەر تەلىمدەرى, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ال­ماتى وبلىسىنداعى تالعار جانە ەڭبەكشىقازاق اۋداندارىندا ورنالاسقان وقۋ-تاجىريبەلىك شارۋا­شىلىقتارىنداعى 12 گا جەر تەلىمدەرى بار.

ال وقۋ ورنى بالانسىنان ەر­تە­رەك­تە جەكەگە شىعىپ كەتكەن جىل­­جىمايتىن م ۇلىكتەر قاتا­رىندا الماتى قالاسى نازارباەۆ داڭعىلى, 176 مەكەنجايىندا ور­نالاسقان «اگرونوميا» فاكۋل­تەتىنىڭ ستۋدەنتتىك جاتاقحانا تۇر­عىن ۇيگە اينالسا, اباي داڭ­عى­لى, 30 مەكەن جايىنداعى «زووين­جەنەريا» فاكۋلتەتىنىڭ جالپى اۋماعى 4047 شارشى مەتر ستۋ­دەنتتىك جاتاقحانا, سونى­مەن قاتار اباي داڭعىلى, 26ا مەكەن­جايىنداعى جالپى كولەمى 10431 شارشى مەتر اۋماق­تاعى «زووين­جەنەريا» جانە «ۆەتەري­نا­ريا» فاكۋلتەتتەرىنىڭ لابورا­تو­ريا­لىق وقۋ عيماراتتارى, بوستاندىق اۋدا­نى, ساتباەۆ كوشەسى, 7ا مەكەن­جايىنداعى «زووينجەنەريا» فا­كۋلتەتىنىڭ جالپى كولەمى 1684,6 شارشى مەتر جاتاقحاناسىنىڭ ءبىر بولىگى, 0,3076 گا جەر تەلىمى دە بار كورىنەدى.

بۇل ءتىزىمدى جەر تەلىمىمەن قوسا 2001 جىلعى 14 جەلتوقسانداعى №2032 ساتۋ-ساتىپ الۋ كەلىسىم شارتى بويىنشا «حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتىنە» جەكەمەن­شىككە ءوتىپ اباي داڭعىلى, 8ا مە­كەن جايىنداعى «اۋىل شا­رۋا­­شىلىعىن ەلەكتروفيكاتسيا­لاۋ» فاكۋلتەتىنىڭ وقۋ عيما­راتى تولىقتىرادى. سونىمەن قا­تار اباي داڭعىلى, 8-8 مەكەن­جايىن­داعى «اۋىل شارۋاشى­لى­عىن مەحانيزاتسيالاۋ» فاكۋل­تەتى وقۋ عيماراتىنىڭ ءبىر بولىگى, جالپى اۋماعى 997,5 شارشى مەتر, (0,0388 گا) جەر تەلىمىمەن قوسا 2001 جىلعى 6 ماۋسىمداعى «ۇستەل تەننيسى فەدەراتسياسى» قب-ىنە №1963 مەملەكەتتىك مەن­شىكتى ساتۋ-ساتىپ الۋ كەلىسىم شار­­تى بويىنشا جەكەمەنشىككە بە­رىلگەن. اباي داڭعىلى, 28 مەكەن­جايىنداعى جالپى اۋماعى 1206,0 شارشى مەتر ستاديون (سپورت زالىمەن) جانە 1,8051 گا جەر تەلىمى 2007 جىلى, ال اباي داڭعىلى, 8 مەكەن جايىنداعى اكىمشىلىك-شا­رۋاشىلىق عيماراتتارى (0,3083 گا) جەر تەلىمىمەن قوسا 2006 جىلعى 20 قاراشادا, سونداي-اق اباي داڭعىلى, 28 مەكەن جايىنداعى وقۋ جانە اكىمشىلىك عيماراتتارى, قۇرىلىسى بىتپەگەن نىسان مەن (0,9051 گا) جەر تەلىمى «يريدا ينۆەست» جشس-نىڭ جەكەمەنشىگىنە ءوتىپ كەتكەن.

ال قالالىق اكىمدىكتىڭ شە­شىمى­مەن ۋنيۆەرسيتەت اۋما­عىن­داعى «رامس قازاقستان» جشس كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى دا توقتاتىلعان.

وقۋ ورنىنىڭ باسشىلىعى قا­زىرگى كەزدە جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ەمەس جايلار مەن ال­قاپ­تاردان تۇسكەن كىرىستەردى زەرتتەۋگە دە اسا ءمان بەرىپ وتىر. جالعا الۋشى­لاردىڭ كەلىسىم شارتى بويىنشا 2021 جىلى ءبىر جىلدا ۋنيۆەرسيتەت شوتىنا 30 ميلليون تەڭگەدەن اسا قارجى اۋدارىلسا, 2022 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشا ارالىعىندا 40 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى تۇسكەن. سول مەرزىمدە جاڭا باسشىلىقتىڭ قولعا الۋىنىڭ ارقاسىندا ۋنيۆەرسيتەت شوتىنا جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اۋدارىلعان قارجى مولشەرى 68 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ, 35 جالداۋ شارتى جاسالىپ وتىر. بيىل 4 ايدا 44 جالعا الۋشىدان ۋنيۆەرسيتەت شوتىنا 62 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى تۇسكەن. بۇعان دەيىن كوممۋنالدىق تولەم مۇلدە الىنباي كەلگەن. ەندىگى كەزەكتە وتكەن جىلدىڭ تولەمى تالاپ ەتىلگەن. ال وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جال­عا الۋشىلاردان 350 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى تۇسەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. تاعى ءبىر ايتا كە­تەتىن جايت, بيىل الماتى قا­لاسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قار­جى­­لاندىراتىن اگرارلىق نەسيە كور­پوراتسياسىمەن ۋنيۆەرسيتەت تارا­پىنان كەڭسەنى جالعا بەرۋ تۋرالى كەلىسىم شارت جاسالدى.

«سايماساي» جانە «باي­بۇ­لاق» وقۋ-تاجىريبە شارۋاشى­لىق­تارىنداعى ستۋدەنتتەر ۇي­لەرى اپاتتى جاعدايدا تۇر. قا­زىر­گى تاڭدا جالپى سوماسى 51 ملن تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋگە جو­­­با­­لىق-سمەتالىق قۇ­جات­تاما ازىر­­­­لەنىپ, «بايبۇلاق» وقۋ-تاجى­ريبە شارۋاشىلىعىندا اكىم­­شى­لىك عي­ماراتتار مەن ەكى جا­تاق­­حا­نا­نىڭ ماڭىندا ورنالاسقان جەر تەلىمىن زاڭداستىرۋ جۇ­مىس­تا­رى جۇرگىزىلۋدە. وقۋ ورنى باسشى­لىعىنىڭ جوسپارى­نا سايكەس اكىم­شىلىك عيماراتتار, جاتاقحانالار زاما­ناۋي رەڭككە ەنەتىن بولادى. ال بيىل «ايدارباەۆ» شارۋا قو­جا­لىعىمەن «سايماساي» ۋچاس­كەسىندە جالپى كولەمى 380 گەكتارعا قاتىستى بىرلەسكەن قىزمەت تۋرالى كەلىسىم جاسالعان. «ايدارباەۆ» شارۋا قوجالىعى – ەگىن جانە مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن, سونىمەن قاتار 1000 باسقا ارنال­عان ءسۇت-تاۋارلى فەرماسى بار, 350 گەكتار اۋماقتا باۋ-باق­شا وسىرەتىن ءىرى شارۋاشىلىق. شا­رۋاشىلىق ءوز زاۋىتىندا كو­ك­و­نىس ونىمدەرىن وڭدەۋمەن اينا­­لى­سادى. ۋنيۆەرسيتەت باس­شى­لىعى بۇل كومپانيامەن ىنتى­ماق­تاستىق, عالىمدارعا سەلەك­تسيا­­لىق جانە تەحنولوگيالىق جەتىس­­تىكتەردى سىناۋعا, بەيىمدەۋگە جا­نە تيراجداۋعا, سونداي-اق ەگىن­شى­لىك, اۋىل شارۋاشىلىعى, وسىم­دىك شارۋاشىلىعى, مال شارۋا­شىلىعى, تۇقىم شارۋاشى­لىعى, سەلەكتسيا, مال ازىعىن ءوندىرۋ ون­دىرىسكە ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرە­دى دەگەن سەنىمدە. بۇگىندە وسىن­داي بىرلەسكەن كەلىسىم شارتتار ناتيجەسىندە ۋنيۆەرسيتەت شوتى­نا جىلىنا 50 ملن تەڭگە قارا­جات اۋدارىپ وتىراتىن بولادى. قازىرگى كەزدە ستۋدەنتتەردىڭ وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتۋىنە وراي اتالعان شارۋاشىلىق ۋنيۆەرسيتەت جاتاق­حاناسىن جوندەۋدەن وتكىزدى. بۇ­گىندە 300 گەكتارعا جۇگەرى دا­قىلى سەبىلگەن. ال بايبۇلاق اۋى­لىندا ورنالاسقان ۋنيۆەرسيتەت بالانسىنان شىعارىلعان 1,2 گەكتار جەردى قايتارۋ جۇ­مىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سو­نىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سپورت­تىق-ساۋىق­تىرۋ جۇمىستارىن جاق­سارتۋ ماقساتىندا 200 ورىن­عا ارنالعان ستاديوندى جاڭ­عىر­تۋ جوسپارلانعان. ستۋدەنت­تەر­دى جازعى دەمالىس كەزىندە جۇ­مىس­­قا ورنالاسۋىن ءتيىمدى ۇيىم­داس­تىرۋ ءۇشىن «جاسىل ەل» جاساعى جۇمىسىن باستاپ كەتتى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار