جاقىندا ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن عىلىمي كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا وقۋ ورنىنىڭ مەنشىك قۇقىعىنداعى بىرقاتار نىساندى قايتارۋ ماسەلەسى قارالدى. جوو باسشىلىعى, قۇرىلىم جەتەكشىلەرى, فاكۋلتەت دەكاندارى مەن پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى قاتىسقان جيىندا 30 جىل ىشىندە ۋنيۆەرسيتەت بالانسىنان شىعارىلعان اكتيۆتەردىڭ زاڭدىلىقتارىن انىقتاۋ جۇمىستارىنىڭ العاشقى قورىتىندىلارى جاريالاندى.
وتىرىستا قازۇازۋ باسقارما توراعاسى – رەكتوردىڭ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى قۋات سۇلتانعازيەۆ «ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋ ماسەلەلەرى مەن ولاردى شەشۋ جولدارى» تۋرالى بايانداما جاساپ, عالىمدار ۋنيۆەرسيتەت بالانسىنان شىعىپ كەتكەن ءىرى كولەمدى اكتيۆتەردى قايتارۋ ماسەلەسىن كوتەردى. وتىرىستا عالىمدار دا وسى ماسەلەگە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, ۇسىنىستارىن جەتكىزگەن ەدى.
وقۋ ورداسىنىڭ نىسانىنداعى مەنشىكتەرگە قاتىستى تۋىنداعان ماسەلەلەرگە وراي قويعان ساۋالدارىمىزعا قازۇازۋ ءبىرىنشى پرورەكتورى پىرىمقۇل يبراگيموۆ «اتالعان وقۋ ورنىنا تيەسىلى م ۇلىكتى قايتارۋ جۇمىستارى وتكەن جىلدان بەرى قولعا الىنىپ كەلەدى», دەپ جاۋاپ بەردى. پرورەكتور اتاپ وتكەندەي, باس پروكۋراتۋرانىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قازىرگى كەزدە تەكسەرۋ ءجۇرىپ جاتىر. وسى ورايدا الماتى قالاسى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-ارەكەت اگەنتتىگىنە ءتيىستى اقپاراتتار مەن قۇجاتتار بەرىلگەن. ەندىگى كەزەكتە تەكسەرۋ قورىتىندىسىنا وراي وقۋ ورنى مەنشىگىندەگى اكتيۆتەردى قايتارۋ بارىسى انىقتالماق. سونىمەن بىرگە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ينفراقۇرىلىمدىق دامۋىن جەدەلدەتە وتىرىپ, ستۋدەنتتەرگە جاعداي جاساۋ ماقساتىنداعى شارالار دا جۇيەلەنۋدە. وسى ماقساتتا وقۋ ورنىندا ەنداۋمەنت قور اشىلىپ, ۇزدىك جوبالاردى قولداۋ, اۋديتوريالار مەن زەرتحانالاردى زاماناۋي جاراقتاۋ ىسىنە دە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر.
قازىرگى كەزدە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مۇلكىنە قاتىستى ماسەلەنى «Amanat» پارتياسى دا ءجىتى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ە.سايروۆ پارتيا جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى كەڭەس ءتيىستى ورىندارمەن بىرلەسىپ تەكسەرۋ جۇرگىزىپ جاتقاندىعىن ءارى ونىڭ ناتيجەسىنىڭ الداعى ۋاقىتتا حابارلاناتىندىعىن جەتكىزگەن بولاتىن.
رەكتوردىڭ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى قۋات سۇلتانعازيەۆ ۇسىنعان مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتە 12 وقۋ عيماراتى, 7 ستۋدەنتتىك جانە 2 وتباسىلىق جاتاقحانا, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتار ءۇيى بار. الماتى وبلىسى اۋماعىندا «سايماساي» جانە «بايبۇلاق» اتتى ەكى وقۋ-تاجىريبە شارۋاشىلىعى جۇمىس ىستەيدى. بىراق وقۋ ورنىنىڭ بۇگىنگى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق نەگىزىن دامىتۋ جاعى وزگە جوعارى وقۋ ورىندارىنان ارتتا قالىپ قويعان. شەشىلمەگەن ماسەلەلەر جەتكىلىكتى. دەسەك تە رەكتور اقىلبەك كۇرىشباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن وقىتۋشىلاردىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ, ستۋدەنتتەردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ مەن ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر.
«كەيبىر قىزمەتكەرلەردىڭ قىزمەت بابىن اسىرا پايدالانۋىنان جاتاقحانالار بەيتانىس ادامدارعا بەرىلىپ, جەكە كاسىپكە اينالىپ كەتكەن. وسى ورايدا 65 جەكەمەنشىك كوللەدج ستۋدەنتى مەن تۇرۋعا مۇلدە قۇقىعى جوق 100-دەن استام بەيتانىس ادام ۋنيۆەرسيتەت جاتاقحاناسىنان شىعارىلعان. باسقارما جاتاقحاناداعى تۇرۋ قۇنىن نارىققا ساي قايتا قاراستىرىپ, بەلگىلەگەن. بۇگىندە ستۋدەنتتەردى جايلى, ىڭعايلى جاتاقحانادا تۇرادى دەپ ايتۋ وتە قيىن. وسى ورايدا كەلەسى جىلدان باستاپ جاتاقحانالار مەن وقۋ كورپۋستارىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى ق.سۇلتانعازيەۆ.
وقۋ ورنىنىڭ ينفرقۇرىلىمدىق ماسەلەلەرىن تالقىلاي كەلىپ, عالىمدار بالانستان شىعىپ كەتكەن ءىرى كولەمدى اكتيۆتەرگە توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, 1000 توسەكتىك ورىن, 3 ستۋدەنتتىك جاتاقحانا, جالپى اۋدانى 18828,5 شارشى مەتر 5 وقۋ-زەرتحانالىق عيماراتتار, جالپى اۋدانى 1,8 گا 1 ستاديون, وقۋ سپورت كەشەنىمەن, جالپى اۋدانى 700 شارشى مەتر اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق عيماراتتارى مەن وزگە دە جىلجىمايتىن م ۇلىك نىساندارى, ۋنيۆەرسيتەت عيماراتتارىنا ىرگەلەس – جالپى اۋدانى 5 گەكتارعا جۋىق جەر تەلىمدەرى, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ الماتى وبلىسىنداعى تالعار جانە ەڭبەكشىقازاق اۋداندارىندا ورنالاسقان وقۋ-تاجىريبەلىك شارۋاشىلىقتارىنداعى 12 گا جەر تەلىمدەرى بار.
ال وقۋ ورنى بالانسىنان ەرتەرەكتە جەكەگە شىعىپ كەتكەن جىلجىمايتىن م ۇلىكتەر قاتارىندا الماتى قالاسى نازارباەۆ داڭعىلى, 176 مەكەنجايىندا ورنالاسقان «اگرونوميا» فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتىك جاتاقحانا تۇرعىن ۇيگە اينالسا, اباي داڭعىلى, 30 مەكەن جايىنداعى «زووينجەنەريا» فاكۋلتەتىنىڭ جالپى اۋماعى 4047 شارشى مەتر ستۋدەنتتىك جاتاقحانا, سونىمەن قاتار اباي داڭعىلى, 26ا مەكەنجايىنداعى جالپى كولەمى 10431 شارشى مەتر اۋماقتاعى «زووينجەنەريا» جانە «ۆەتەريناريا» فاكۋلتەتتەرىنىڭ لابوراتوريالىق وقۋ عيماراتتارى, بوستاندىق اۋدانى, ساتباەۆ كوشەسى, 7ا مەكەنجايىنداعى «زووينجەنەريا» فاكۋلتەتىنىڭ جالپى كولەمى 1684,6 شارشى مەتر جاتاقحاناسىنىڭ ءبىر بولىگى, 0,3076 گا جەر تەلىمى دە بار كورىنەدى.
بۇل ءتىزىمدى جەر تەلىمىمەن قوسا 2001 جىلعى 14 جەلتوقسانداعى №2032 ساتۋ-ساتىپ الۋ كەلىسىم شارتى بويىنشا «حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتىنە» جەكەمەنشىككە ءوتىپ اباي داڭعىلى, 8ا مەكەن جايىنداعى «اۋىل شارۋاشىلىعىن ەلەكتروفيكاتسيالاۋ» فاكۋلتەتىنىڭ وقۋ عيماراتى تولىقتىرادى. سونىمەن قاتار اباي داڭعىلى, 8-8 مەكەنجايىنداعى «اۋىل شارۋاشىلىعىن مەحانيزاتسيالاۋ» فاكۋلتەتى وقۋ عيماراتىنىڭ ءبىر بولىگى, جالپى اۋماعى 997,5 شارشى مەتر, (0,0388 گا) جەر تەلىمىمەن قوسا 2001 جىلعى 6 ماۋسىمداعى «ۇستەل تەننيسى فەدەراتسياسى» قب-ىنە №1963 مەملەكەتتىك مەنشىكتى ساتۋ-ساتىپ الۋ كەلىسىم شارتى بويىنشا جەكەمەنشىككە بەرىلگەن. اباي داڭعىلى, 28 مەكەنجايىنداعى جالپى اۋماعى 1206,0 شارشى مەتر ستاديون (سپورت زالىمەن) جانە 1,8051 گا جەر تەلىمى 2007 جىلى, ال اباي داڭعىلى, 8 مەكەن جايىنداعى اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق عيماراتتارى (0,3083 گا) جەر تەلىمىمەن قوسا 2006 جىلعى 20 قاراشادا, سونداي-اق اباي داڭعىلى, 28 مەكەن جايىنداعى وقۋ جانە اكىمشىلىك عيماراتتارى, قۇرىلىسى بىتپەگەن نىسان مەن (0,9051 گا) جەر تەلىمى «يريدا ينۆەست» جشس-نىڭ جەكەمەنشىگىنە ءوتىپ كەتكەن.
ال قالالىق اكىمدىكتىڭ شەشىمىمەن ۋنيۆەرسيتەت اۋماعىنداعى «رامس قازاقستان» جشس كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى دا توقتاتىلعان.
وقۋ ورنىنىڭ باسشىلىعى قازىرگى كەزدە جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ەمەس جايلار مەن القاپتاردان تۇسكەن كىرىستەردى زەرتتەۋگە دە اسا ءمان بەرىپ وتىر. جالعا الۋشىلاردىڭ كەلىسىم شارتى بويىنشا 2021 جىلى ءبىر جىلدا ۋنيۆەرسيتەت شوتىنا 30 ميلليون تەڭگەدەن اسا قارجى اۋدارىلسا, 2022 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشا ارالىعىندا 40 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى تۇسكەن. سول مەرزىمدە جاڭا باسشىلىقتىڭ قولعا الۋىنىڭ ارقاسىندا ۋنيۆەرسيتەت شوتىنا جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اۋدارىلعان قارجى مولشەرى 68 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ, 35 جالداۋ شارتى جاسالىپ وتىر. بيىل 4 ايدا 44 جالعا الۋشىدان ۋنيۆەرسيتەت شوتىنا 62 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى تۇسكەن. بۇعان دەيىن كوممۋنالدىق تولەم مۇلدە الىنباي كەلگەن. ەندىگى كەزەكتە وتكەن جىلدىڭ تولەمى تالاپ ەتىلگەن. ال وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جالعا الۋشىلاردان 350 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى تۇسەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, بيىل الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قارجىلاندىراتىن اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىمەن ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان كەڭسەنى جالعا بەرۋ تۋرالى كەلىسىم شارت جاسالدى.
«سايماساي» جانە «بايبۇلاق» وقۋ-تاجىريبە شارۋاشىلىقتارىنداعى ستۋدەنتتەر ۇيلەرى اپاتتى جاعدايدا تۇر. قازىرگى تاڭدا جالپى سوماسى 51 ملن تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋگە جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنىپ, «بايبۇلاق» وقۋ-تاجىريبە شارۋاشىلىعىندا اكىمشىلىك عيماراتتار مەن ەكى جاتاقحانانىڭ ماڭىندا ورنالاسقان جەر تەلىمىن زاڭداستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. وقۋ ورنى باسشىلىعىنىڭ جوسپارىنا سايكەس اكىمشىلىك عيماراتتار, جاتاقحانالار زاماناۋي رەڭككە ەنەتىن بولادى. ال بيىل «ايدارباەۆ» شارۋا قوجالىعىمەن «سايماساي» ۋچاسكەسىندە جالپى كولەمى 380 گەكتارعا قاتىستى بىرلەسكەن قىزمەت تۋرالى كەلىسىم جاسالعان. «ايدارباەۆ» شارۋا قوجالىعى – ەگىن جانە مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن, سونىمەن قاتار 1000 باسقا ارنالعان ءسۇت-تاۋارلى فەرماسى بار, 350 گەكتار اۋماقتا باۋ-باقشا وسىرەتىن ءىرى شارۋاشىلىق. شارۋاشىلىق ءوز زاۋىتىندا كوكونىس ونىمدەرىن وڭدەۋمەن اينالىسادى. ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى بۇل كومپانيامەن ىنتىماقتاستىق, عالىمدارعا سەلەكتسيالىق جانە تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەردى سىناۋعا, بەيىمدەۋگە جانە تيراجداۋعا, سونداي-اق ەگىنشىلىك, اۋىل شارۋاشىلىعى, وسىمدىك شارۋاشىلىعى, مال شارۋاشىلىعى, تۇقىم شارۋاشىلىعى, سەلەكتسيا, مال ازىعىن ءوندىرۋ وندىرىسكە ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەگەن سەنىمدە. بۇگىندە وسىنداي بىرلەسكەن كەلىسىم شارتتار ناتيجەسىندە ۋنيۆەرسيتەت شوتىنا جىلىنا 50 ملن تەڭگە قاراجات اۋدارىپ وتىراتىن بولادى. قازىرگى كەزدە ستۋدەنتتەردىڭ وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتۋىنە وراي اتالعان شارۋاشىلىق ۋنيۆەرسيتەت جاتاقحاناسىن جوندەۋدەن وتكىزدى. بۇگىندە 300 گەكتارعا جۇگەرى داقىلى سەبىلگەن. ال بايبۇلاق اۋىلىندا ورنالاسقان ۋنيۆەرسيتەت بالانسىنان شىعارىلعان 1,2 گەكتار جەردى قايتارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ جۇمىستارىن جاقسارتۋ ماقساتىندا 200 ورىنعا ارنالعان ستاديوندى جاڭعىرتۋ جوسپارلانعان. ستۋدەنتتەردى جازعى دەمالىس كەزىندە جۇمىسقا ورنالاسۋىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن «جاسىل ەل» جاساعى جۇمىسىن باستاپ كەتتى.
الماتى