قارجى • 06 ماۋسىم, 2023

جاڭا سالىق كودەكسى: باي-باعلاننان الىناتىن ءتۇسىم ارتادى

2605 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

جاڭا سالىق كودەكسى حالىقتىڭ داۋلەتتى توپتارىنان تۇسەتىن تابىستى كۇشەيتۋگە باعىتتالاتىن بولادى. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى وسىنداي پايىم جاساپ وتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل سالىق جۇكتەمەسىنىڭ ءادىل ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتەدى.

جاڭا سالىق كودەكسى: باي-باعلاننان الىناتىن ءتۇسىم ارتادى

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆتىڭ ايتۋىن­شا, ۇكىمەت ازىرلەپ جاتقان تاسىل­دەر بيزنەستىڭ سالىق سالۋ بازا­سىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. سا­لىق جەڭىل­­دىكتەرى ناقتى مۋل­تيپ­ليكا­تيۆتى اسەر الۋعا سەپتى­گىن تيگىزەدى. مى­سا­­لى, كومپانيادا سالىق تولەۋ بويىن­­شا جەڭىل­دەتىلگەن رەجىم بولسا, وندا ول مەكەمە جۇمىس ورنىن قۇرىپ, جاڭا ينۆەستيتسيانى جۇزەگە اسىرىپ, جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن كوبەيتۋى ءتيىس.

ەكىنشى ءتاسىل جۇكتەمەنىڭ باسىم بولىگىن تابىسى جوعارى سالالارعا ىعىستىرىپ, حالىقتىڭ اۋقاتتى تو­بى­نان تۇسەتىن سالىق ءتۇسىمىن ارت­­تىرۋعا باعىتتالعان. ءۇشىنشىسى – حا­­لىق­ارالىق تاجىريبەگە ساي بو­لۋ جايى. كىرىستەرگە, ونىڭ ىشىن­­دە بەي­رەزي­دەنتتەرگە سالىق سالۋ­دىڭ حا­لىق­­ارالىق تاجىري­بەسىن, سون­داي-اق سا­لالار بويىنشا جۇكتە­مە­نى ءبولۋدى يمپلە­مەنتاتسيالاۋ ۇسىنىلادى.

«سالىق ىنتالاندىرۋ تيىم­­دىلىگىن ارتتىرۋ ماقسا­تىن­­­دا ەكونوميكانىڭ ءار­تۇر­لى سەك­تورىن­داعى سالىق مول­شەر­­لەمە­لەرىن ارتاراپتان­دىرۋعا كوشۋ جايى ايتىلىپ ءجۇر. اتاپ ايت­قاندا, ققس مولشەرلەمەلەرىن تەك جەكەلەگەن سالالار بويىنشا عانا سارالاۋ نەمەسە  قولدانىستاعى سالىق مولشەرلەمەسىن ساقتاي وتىرىپ, سالىق سوماسىن تومەندەتۋگە ماقساتتى ىنتالاندىرۋلار بەرۋ. كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى (كتس) بويىنشا شيكىزات جانە قارجى سەكتورىنىڭ سالىق مولشەرلەمەسىن جوعارىلاتۋ قاراستىرىلىپ وتىر. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋعا جانە عىلىمدى دامىتۋعا باعىت­تالعان كتس پايداسىن ازايتۋ نەمەسە بوساتۋ تەتىگىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. قولدانىستاعى زاڭنا­مادا پايدانى قايتا ينۆەستيتسيالاۋ كەزىندە كتس-تەن بوساتۋ قاراستىرىلعان. بۇل نورما تەك وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە عانا قاتىستى. بۇگىندە اتالعان نورمانى ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە دە قا­تىستى ەتۋ تالقىلانىپ جاتىر», دە­لىن­گەن ۆەدومستۆو حابارلاماسىندا.

ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولجاس تولەۋوۆتىڭ ايتۋىنشا, سالىق ساياساتىنىڭ تۇراق­تى, مۇمكىندىگىنشە قارا­پايىم, تۇ­سىنىكتى, سونداي-اق ءادىل بولۋى وتە ماڭىزدى.

«سالىق كودەكسىنىڭ الدىڭعى نۇسقالارى, ادەتتە, بيۋدجەتتىك تۇ­راق­تىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە ونىڭ كىرىس بولىگىن كەڭەيتۋ تۇرعىسىنان جازىلعانىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى. وسىلايشا, سالىق سايا­ساتىنىڭ نە­گىزگى ماقساتى ەكو­­نو­­ميكانىڭ ساپالى ءوسۋى مەن ونى ءارتاراپتاندىرۋ ەمەس, سالىق تۇسىمدەرىن ءوسىرۋ بولدى. الاي­دا نومينالدى ىشكى جالپى ءونىم­نىڭ ء(ىجو) تۇراقتى وسۋىنە قاراماس­تان, ءىجو-گە سالىق تۇسىمدەرى تومەن­دەدى جانە ولاردىڭ ديناميكاسى وتە قۇبىلمالى. قازىردىڭ وزىندە قازاقستاندا جان باسىنا شاققانداعى تابىس دەڭگەيىنىڭ كورسەت­كىشتەرى دەڭگەيلەس باسقا ەلدەر­مەن سالىستىرعاندا ءىجو-گە تۇسەتىن سالىق تۇسىمدەرىنىڭ كولەمى تومەن ەكەنى بايقالادى. نەگىزىندە سالىق اۋىرتپالىعىنىڭ تومەندەۋى سالىق بازاسىن كەڭەي­­تۋگە وڭ اسەر ەتە وتىرىپ, ەكونو­ميكالىق بەلسەندىلىك پەن تۇتى­نۋدى ىنتالاندىرۋعا اكەلۋى كەرەك. ال بۇل ءوز كەزەگىندە سالىق تۇسىم­دەرىن ءوسىرۋى ءتيىس. الايدا ءبىزدىڭ تاجىريبەمىزدە مۇنداي وزگەرىس بولعان جوق», دەيدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر مەم­لەكەت­تىك ورگانداردىڭ, نارىققا قاتى­سۋ­­شىلاردىڭ, «اتامەكەن» ۇكپ جا­نە باسقا دا مۇددەلى تاراپ­تاردىڭ قا­تى­سۋىمەن ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيس­ترلىگىنىڭ بازاسىندا ارنايى جۇ­مىس توبى جۇمىس ىستەپ جاتىر. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى­نا سايكەس, سالىق كودەكسىنىڭ جوباسى وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ۇسى­نىلۋى ءتيىس.

«اتامەكەن» ۇكپ توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر جاركەنوۆتىڭ پىكىرىنشە, جاڭا كودەكستە مەملەكەت پەن بيزنەس ءرولى قايتا قارالۋى قاجەت. ناتيجەسىندە, سالىق سالۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ رەتتەۋشى جۇيەسىن جانە قىزمەت كورسەتۋگە باعىتتالعان سالىق قىزمەتىن قۇرۋ ارقىلى سالىق تولەۋشىلەردىڭ مۇد­دەلەرى مەن مەم­لەكەتتىك بيۋدجەت اراسىنداعى تەڭ­گەرىم قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس. 

سوڭعى جاڭالىقتار