ماسەلەن, بۇگىندە ترەند قۋعان ۇل-قىزداردىڭ كوبى الەۋمەتتىك جەلىلەر, باسقا دا اقپاراتتىق قۇرالداردا ءجيى جارنامالانىپ كورسەتىلەتىن ەلەكتروندى تەمەكىنى تۇتىناتىن ادامداردى بۇگىنگىنىڭ ناعىز تۇلعالارىنداي, باتىرلارىنداي كورەتىن بولىپ ءجۇر. بالالار ونى ادام اعزاسىنا زياندى تەمەكى ەمەس, كادىمگى ويىنشىق دەپ قابىلدايتىن دا كورىنەدى. بالامىسىڭ دەگەن. جارايدى, ولاردى بالا دەيىك, بىراق قاسىندا اتا-اناسى بار ەمەس پە؟..
كەيىنگى كەزدەرى ەلەكتروندى تەمەكەنىڭ زيانى جونىندە از ايتىلىپ, جازىلىپ جۇرگەن جوق. تەك ونى ۇعاتىن سانا بولسىن دەڭىز. شىن مانىندە, اتالعان ەلەكتروندى تۇتىكشە كادىمگى تەمەكى سەكىلدى وكپەگە تىنىس الۋ جولدارى ارقىلى نيكوتين جەتكىزەدى. ىشىندە ارنايى سۇيىقتىعى, اۋىستىرىلىپ تۇراتىن كارتريدجى بولادى ەكەن. ەگەر الگىنى ءجيى پايدالانار بولساڭىز, اعزاڭىز وعان تەز ارادا تاۋەلدى بولىپ قالادى. ونىڭ قۇرامىندا نيكوتين, كومىر قىشقىل گازى, كومىرتەك توتىعى, كوگەرەتىن قىشقىل, اممياك, شايىرلى زاتتار, ورگانيكالىق قىشقىلدار بار.
ونى ساتىپ پايدا تابۋشىلار, وندىرۋشىلەر ءوز ونىمدەرىنە شاڭ جۋىتپاسى بەلگىلى. ولارعا كەرەگى پايدا. حالىقتىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ دەنساۋلىعى ولار ءۇشىن قۇنى جوق سەكىلدى. وكىنىشكە قاراي, ءونىمدى ۇسىنۋشىلار «نيكوتينى از, زيانى جوق» دەپ ونى جارنامالاۋدىڭ ءتۇرلى جولدارىن مەڭگەرىپ-اق العان. نارىقتا ءبىر ۆەيپتىڭ باعاسى 2 مىڭ تەڭگە تۇرادى. وسىلايشا, تاۋاردىڭ قولجەتىمدىلىگى جاپپاي تۇتىنۋعا وڭاي جول اشىپ وتىر.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ەلەكتروندى تەمەكىلەر زيانسىز دەگەن تۇجىرىممەن كەلىسپەيدى. اتالعان ۇيىم شىلىمنىڭ بۇل ءتۇرى, اسىرەسە يممۋنيتەتى قۇبىلمالى, ءالسىز بالالار اعزاسىنا قاتتى تەرىس اسەرىن تيگىزەتىنىن, تۇتىنۋشىلاردىڭ 70-80 پايىزى جۇرە پايدا بولاتىن كوپتەگەن اۋرۋعا شالدىعاتىنىن راستادى. توكسيكولوگ مامان گالينا نيكولاەۆا: «تەمەكىنىڭ قاي ءتۇرىن قولدانسىن, ولاردىڭ نەگىزگى كومپونەنتى تاۋەلدىلىك تۋدىراتىن كۇشتى پسيحوبەلسەندى سيپاتقا يە. ال نيكوتيننىڭ ادام اعزاسىن قانشالىقتى ۋلايتىنى بەلگىلى. قوسىمشا فورمالدەگيد, سمولا, ۋلى گاز, كۇشالا (مىشياك), سيونيد, پولوني, قورعاسىن مەن ۆيسمۋت سىندى قوسپالار نيكوتين زيانىن كۇشەيتكەن ۇستىنە كۇشەيتە بەرەدى», دەيدى.
ءيا, بۇل ءونىمنىڭ تيىگىزەتىن زاردابى وڭاي ەمەس. بىراق ونى ەسكەرىپ, وعان قارسى كۇرەسىپ جاتقاندار كەمدە-كەم. سودان اتالعان «دەرت» كۇندەلىكتى ومىردە كەڭىنەن تارالىپ بارادى. اتا-انا قاۋىمى ەلەكتروندى تەمەكىنى «وتىرىك تەمەكى» دەپ ءتۇسىنىپ قالعان بالالارعا باس-كوز بولىپ, جامان ادەتكە بوي ۇيرەتۋدەن ساقتاسا دەيمىز. تەك اتا-انالار عانا ەمەس, ازاماتتىق قوعام, اتقارۋشى بيلىك حالىق اراسىنا كەڭىنەن جايىلىپ بارا جاتقان ەلەكتروندى تەمەكىگە قارسى كۇش بىرىكتىرسە, قانەكي. حالقىمىزدىڭ دەنساۋلىعى – ەل بولاشاعىنىڭ كەپىلى. ەندەشە, قامسىز قالمايىق, اعايىن.
تۇمار قايراتقىزى,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى
ەۇۋ ستۋدەنتى
