جاقىندا تالاپتىعا باردىق. ءشىلىڭگىر شىلدەنىڭ ىستىعىندا ادام جايدان-جاي جۇرە مە, شەراعاڭنىڭ – جازۋشى شەرحان مۇرتازانىڭ «41-ءشى جىلعى كەلىنشەك» اتتى كوركەم اڭگىمەسىندەگى كەيىپكەر حاديشا, ال مىنا بەس كۇندىك جالعان دۇنيەدەگى جەڭگەسى بولدىقىز انا 96-عا كەلگەن جاسىندا ومىردەن ءوتىپ, اعايىن-تۋىستارىنا كوڭىل ايتتىق. بىزدەر «اپامايلاپ», اۋىلداعى جەتپىستەن اسقان قاينىلارى «جەڭگەمايلاپ» كورىسكەننەن سوڭ, داستارقان باسىندا اڭگىمەلەسىپ وتىردىق.
– جارىقتىق, ەشكىمگە اۋىرتپالىق سالماي ءبىر اپتا جاتتى دا كوز جۇمدى.
– وسى ۋاقىتقا دەيىن ءوزى تۇرىپ, ءوزى ءجۇرىپ كەتتى عوي.
– اللاعا دا جاقسى ادام كەرەك. ورازا كەزىندە كوز جۇمعانىن قاراشى.
– قۇداي قالاسا ەرتەڭ, جۇما كۇنى «100-گە كەلدى» دەپ جەرلەگەلى وتىرمىز.
– «جامبىلدىڭ جاسىن بەرسىن», دەگەن وسى دا...
مەن جۇمىسقا كەلە سالىپ شەراعاڭنىڭ «41-ءشى جىلعى كەلىنشەك» دەگەن اڭگىمەسى ەنگەن كىتاپتى تاۋىپ الىپ, اسىعا ءۇڭىلدىم.
« – سەن مەنى تانىماي قالدىڭ با, نەگە ۇندەمەيسىڭ, ماقسۇت؟
ول ءتىل قاتپادى. بوساعادا تۇردى دا قويدى.
– ءبىر-ءبىرىمىزدى كورمەگەلى وتىز جىلعا جۋىق بولدى, ماقسۇت. سەن سوعىسقا كەتكەندە مەن جيىرما سەگىزدە ەدىم عوي.
ول ۇندەمەدى.
– قارتايدىم, ماقسۇت. ال سەن ءدال وسىدان وتىز جىل بۇرىنعى قالپىڭدا قالىپسىڭ.
ول ۇندەمەدى.
– تانىمادىڭ با, ماقسۇت! مەن حاديشامىن عوي! سەنى انە كەلەدى, مىنە كەلەدى دەپ وتىر ەدىم. جۇرت كورسە, سەنى مەنىڭ بالام دەر. سەن, ءسىرا, سول سوزدەن قورقىپ تۇرسىڭ عوي.
ول ۇندەمەدى.
– بوساعادا تۇرعانىڭ قالاي, ماقسۇت! تورگە شىق, ءوز ءۇيىڭ عوي.
حاديشا ماقسۇتتى قولىنان ۇستاپ تورگە الىپ شىقپاق بولىپ, ىلگەرى اتتايىن دەپ ەدى, ورنىنان قوزعالا المادى...».
ءتىرى ادام تىرشىلىگىن جاسايدى. كۇيەۋى وقا سوعىستان ورالماعان حاديشا-بولدىقىزدى اۋىلداعى اعايىندارى امەڭگەرلىك جولمەن قاينىسى قورعانبايعا قوسادى. وقادان ايمان اتتى قىز تۋعان حاديشا-بولدىقىز قاينىسى قورعانبايدان دا ءتورت بالا كوتەرەدى. بۇگىندە ولاردىڭ ءبارى ءوسىپ-ونگەن, جەتىلگەن.
مازمۇنى مەن ءستيلىن بىلاي قويعاندا, ەستى ەلدىڭ ەسىندە ەرەكشە اتىمەن-اق قالاتىن اڭگىمە باسپادان 1972 جىلى جارىق كوردى. سول كەزدە شەراعاڭنىڭ حاديشا-بولدىقىزى شامامەن قىرىقتاردىڭ ۇستىندە بولسا كەرەك. ودان بەرى دە قانشاما سۋ اقتى. «41-ءشى جىلعى كەلىنشەك» اتانعان اپامىزعا قارا ورمان قازاعىنىڭ تاۋەلسىز ەل بولعانىن كورىپ, ونىڭ ءتاپ-ءتاتتى نانىن جەپ, تىلەۋىن تىلەۋ باقىتى دا بۇيىردى.
***
تالاپتى اۋىلىنىڭ ءوڭتۇستىگىندە الاتاۋدىڭ اقباس شىڭدارى كوز اربايدى. سولتۇستىگىندە تەرىس-اششىبۇلاق كولى قول بۇلعايدى. ودان ارىدە قارت قاراتاۋ سىلەمدەرى بۇلدىرايدى. نەبىر تاريحقا كۋا بولعان ولار قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنىڭ التىن قورىنا ەنگەن «41-ءشى جىلعى كەلىنشەك» – حاديشا-بولدىقىزدىڭ دا قازاسىنا كۋا بولىپ, تىم-تىرىس تىنا قالعان. بىراق بۇل ولاردىڭ تىم-تىرىس تىنا قالعانى ما, الدە جۇما كۇنگى جانازا نامازىنان كەيىن حاديشا-بولدىقىز انانىڭ قۇداي قوسقان قوساعى وقامەن و دۇنيەدە قايتا تابىساتىن ءساتىن دەمىن ىشىنە تارتىپ كۇتىپ تۇرعاندارى ما؟
بۇل جاعى, ارينە, جۇمىر باستى پەندەلەرگە بەيمالىم.
جامبىل وبلىسى,
جۋالى اۋدانى,
تالاپتى اۋىلى.
سۋرەتتە: بولدىقىز اپا مەن شەرحان مۇرتازانىڭ «جازۋشى» باسپاسىنان 1977 جىلى جارىق كورگەن «مىلتىقسىز مايدان» اتتى كىتابىنداعى «41-ءشى جىلعى كەلىنشەك» اتتى اڭگىمەسىنىڭ العاشقى بەتتەرىنىڭ كوشىرمەسى.
