ايتىس • 16 مامىر, 2023

ايتىسكەرىن ارداقتادى

474 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىزدىك الدىندا قايتا جاڭعىرعان ايتىس تاريحىندا «قازاقتىڭ سارى تەنتەگى» – اقىن قۋانىش ماقسۇتوۆتىڭ ەسىمى ەرەكشە اتالادى. ونىڭ «سارى تەنتەك» اتالۋىنىڭ تاريحى دا بار. بۇل اتاۋدى 1990 جى­لى تاشكەنتتە وتكەن حالىقارالىق ايتىستا «قازاق ايتىسىنىڭ, قازاق ەلىنىڭ ابىرويىن ساقتاپ قالدىڭ, اينالايىن سارى تەنتەگىم!» دەپ حالىق اقىنى قونىسباي ءابىلوۆ ريزا بولىپ بەرگەن ەكەن.

ايتىسكەرىن ارداقتادى

كوپشىلىك اقىننىڭ ايتىستاعى وزىن­دىك مانەر-ماقامىن ءالى ۇمىتا قوي­عان جوق. شىندىقتى بۇرا تارت­پاي, بەتكە تۋرا ايتاتىن اقى­نىن­ ايتىسسۇيەر قاۋىم ءاردايىم ارداق تۇتادى.

جاقىندا قاراعاندىدا ق.ماق­سۇ­­توۆتىڭ 60 جاسقا تولۋى­نا وراي «قازاقتىڭ جوعىن جوقتادىم...» ات­تى كەزدەسۋ كەشى ءوتتى. جيىن­عا­ كەلگەندەر­ اقىننىڭ ­انى­­نە سۋسىنداپ, مەرەيتوي يەسىنە سارقىلماس شابىت پەن قۋات­ تىل­ەستى. كەزدەسۋدى جايىق بەك­تۇ­روۆ اتىن­داعى جاسوسپىرىمدەر كىتاپ­حانا­سى ۇيىمداستىردى.

كەزىندە ايتىس ونەرىندە كورەر­مەن كوزايىمىنا اينالعان قۋا­نىش­ ماقسۇتوۆ بۇگىندە اقىن, ساز­گەر, بارد. ول بارد ونەرىن بىر­دەن-ءبىر ناسيحاتتاۋشىعا اي­نال­­عان. قاراعاندى ايماعىندا قازاق­تىڭ­ ۇلتتىق ادەت-عۇرىپ, داس­تۇ­رىنە قاتىس­تى كوپتەگەن تاعى­لىم­دى جوباعا مۇرىندىق بوپ كەلەدى.

«بۇل كەزەڭدە حالقىمنىڭ سەنى­مىن اقتاي الدىم با, ەندى حال­قى­ما نە بەرەمىن, مەنەن حالقىم نە كۇتە­دى؟» دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ, ءالى دە بارىمدى جۇرتىممەن بولىسۋگە ۇمتىلامىن. فيلوسوفتار ء«ومىردىڭ ءمانى – قوزعالىس» دەيدى. مەنىڭشە, ءومىردىڭ ءمانى – توقتاپ, جان-جاعىڭا زەر سالىپ, بارار باعىتىڭ مەن جۇرگەن جولىڭدى ءبىر ساراپتاپ الۋدا», دەيدى اقىن.

كەزدەسۋدە وبلىستىق ىشكى سايا­سات باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان بي­كە­نوۆ, قاراعاندى قالاسى ىشكى­ ساياسات ءبولىمىنىڭ باسشى­سى نۇرجان يلياشەۆ, قاراعاندى ۋني­ۆەر­سيتەتى فيلولوگيا فاكۋل­تە­تىنىڭ دەكانى ەلدوس تۇيتە, رۋحا­ني­ اعاسى, اقتوعاي اۋدانىنىڭ قۇر­مەتتى ازاماتى تۇڭعىشباي مۇ­قان, اقىندار مەن جىرشى-تەرمە­شى­­­لەر­دىڭ حالىقارالىق وداعى اتىنان­ اقىن ايتباي جۇماعۇل جى­لى لەبىزدەرىن ءبىلدىردى. قۋا­نىش­ ماقسۇتوۆتىڭ قازاق ونەرى مەن­ مادەنيەتىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىن تىلگە تيەك ەتتى.

بۇگىندە اقىننىڭ زياتكەرلىك باعىت­تاعى ونعا جۋىق جوباسى­ ءسات­تى ىسكە استى. «زامانداس-سوۆ­رە­مەننيك» گازەتىنىڭ نەگىزىندە جا­سا­عان «قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق ين­دۋسترياسى» اتتى جوباسى كەزىن­دە جوعارى باعالانعان ەدى. جاس­تاردىڭ رۋحاني, مادەني, ساياسي بەل­سەندىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان «با­لاۋسا» ادەبي-شىعارماشىلىق بىر­لەستىگىن» باسقاردى. بۇدان بو­لەك, بۇۇ مەن يۋنەسكو-نىڭ­ باعدارلامالارى اياسىندا بىر­قا­تار جوبانى جۇزەگە اسىردى. «ماڭ­گى­لىك­ مۇڭنىڭ اۋەنى» باردتىق اندەر جي­نا­عى, «تاكاپپار مۇڭنىڭ كەربەز تامشىلارى» جىر جيناعى جا­رىق­ كورگەن.

 

قاراعاندى

 

سوڭعى جاڭالىقتار