اۋىز سۋ ماسەلەسىن شەشۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر دەپ كەۋدە كەرەتىن تۇسىمىز كوپ. الايدا جىلدا جارامدى سۋعا جارىماعان اۋىل حالقى جانايقايىن ءباسپاسوز ارقىلى جەرگىلىكتى بيلىككە جەتكىزىپ جاتادى. ءتىپتى كەيبىر اۋىلدىڭ تۇرعىندارى «ماسەلەمىز پرەزيدەنتتىڭ نازارىنا ىلىكپەسە, وڭىنان شەشىلە قويمايتىن شىعار» دەپ شاراسىزدىق كەيىپ تە تانىتادى. راسىندا وتكىر پروبلەمانى وڭىنان شەشەتىن جۇمىستار مولىنان اتقارىلىپ جاتسا, اۋىل حالقى نەگە جىل سايىن شۋ شىعارا بەرەدى؟ الدە بۇل ماسەلە اۋدان اكىمدەرىنىڭ السىزدىگىنەن تۋىنداپ وتىر ما؟ كىم ءبىلسىن؟ پرەزيدەنت ايتقانداي اكىمدەر اۋىلداردى جاياۋ ارالاعاندا ءبىراز ماسەلە باياعىدا شەشىمىن تابار ما ەدى دەيمىز امالسىز.
ءابىلحايىر اۋىلىنداعى اعايىننىڭ جالعىز قۇدىققا تەلمىرگەنىنە ونداعان جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. الىستان باجايلاعان ادام اۋىل حالقىنىڭ ارسالاڭداپ اربا سۇيرەتىپ كەلە جاتقانىن اڭعارادى. جاقسىلاپ زەر سالعان كىسى جەرگىلىكتى تۇرعىندار قىردان اسىپ, قىرقادان تۇسكەندەي كورىنەتىنىن بايقايدى. جاستىڭ دا, جاسامىستىڭ دا كورگەن كۇنى – وسى. بوشكەسى مەن فلياگاسىن كوتەرگەن جۇرت كەزەككە تۇرادى. وسىلايشا, جۇيكەسى جۇقارعان تۇرعىندار جالعىز قۇدىقتى قاۋعالاپ جان باعىپ وتىر. ولار ءۇشىن اۋىز سۋدىڭ ازابىنان قۇتىلۋ ەرتەگىگە اينالىپ كەتكەن سەكىلدى.
تۇرعىندار بۇگىندە سىرت ادامدارعا اۋىلىنىڭ اتىن ايتۋعا ىڭعايسىزداناتىن جاعدايعا دەيىن جەتكەن. «اقيقاتىن ايتساق, سىرتتاعى اعايىندارعا اۋىلىمىزدى اتاۋىن ايتۋعا ۇيالامىز. ءبىز قونىس اۋدارعان ۋاقىتتا مۇندا 52 وتباسى تۇراتىن. ال قازىر جاعداي باسقاشا», دەيدى ەلدى مەكەن تۇرعىنى سىدىقا ءنادىروۆا جاعدايدى ءتۇسىندىرىپ.
تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىنا قاراستى بىرقاتار اۋىل تۇرعىنى بۇعان دەيىن دە اۋىز سۋ ماسەلەسىن كوتەرگەن ەدى. جارلىسۋ مەن سوگەتى, ماماي اۋىلدارىنداعى وتكىر ماسەلە وتكەن جىلى گازەتىمىزدە جاريالانعان. ەندى, مىنە, ابىلحايىرلىق اعايىن دا جارامدى سۋعا قول جەتكىزسەك دەگەن جالاڭ ارماننىڭ قۇشاعىندا وتىر.
«اۋىلىمىزدىڭ حالقى ەلدى مەكەننەن ىرگەسىن الىستاتىپ كوشىپ جاتىر. ونىڭ سەبەبى دە تۇسىنىكتى عوي. مۇندا اۋىز سۋ ماسەلەسىنىڭ ءازىر شەشىلەتىن ءتۇرى جوق. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وتىز جىل بويى اۋىلىمىزعا تازا سۋ جەتكىزە الماي قويدى. قىسقاشا ايتساق, بۇل ماسەلەنىڭ وڭىنان شەشىلۋى ءبىز ءۇشىن قول جەتپەس ارمانعا اينالىپ بارادى», دەيدى اۋىل تۇرعىنى نۇرجان ەراليەۆ.
تۇرعىنداردىڭ سوزىنە سەنسەك, ەلدى مەكەندە بۇگىندە بار بولعانى 20 وتباسى قالعان ەكەن. اۋىز سۋدىڭ زاردابىن تارتىپ جاتقان حالىق تەرەڭدىگى 200 مەتردەن شىعاتىن ارتەزيان قۇدىعىن پايدالانىپ, امالداپ كۇن كەشىپ جاتىر. ال شىلىڭگىر شىلدەدە جۇرت تامشى سۋ تاپپاي قينالاتىن كەزدەر دە بولادى ەكەن.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتەن ابدەن كوڭىلى قالعان اۋىلداعى اعايىن قول قۋسىرىپ وتىرماي, اۋلادان قۇدىق قازىپ تا كورگەن. قارا جەردى تەرەڭدەتىپ قازىپ, جەتپىس مەترگە جەتكىزسە دە تۇششى سۋدى تاپپاي سىلىكپەسى شىققان. تەحنيكالىق سۋ شىعاتىن بولعاندىقتان باسپا قۇدىققا بايلانعان ءۇمىتتىڭ ءجىبى دە شورت ۇزىلگەن. كوكتايعاق پەن نوسەر جاڭبىردا ابدەن الەك بولاتىن حالىق «جىلى ورىندا وتىرعان شەندىلەر سول كەزدە اۋىلىمىزعا كەلىپ, شەلەك كوتەرىپ, اربا سۇيرەسىن», دەپ وتىر.
ءابىلحايىر اۋىلىنداعى الەۋمەت كوتەرگەن ماسەلەنى شەشۋگە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك قانشالىقتى قاۋقارلى؟ تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانى اكىمدەگىلەردىڭ ايتۋىنشا, پروبلەمانى شەشۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما جاسالىپ, بيۋدجەتتىك ءوتىنىم تاپسىرىلعان. ەندى 56 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلسا, اۋىل حالقىنىڭ جانايقايى شەشىمىن تاباتىن كورىنەدى. اۋداندا حالىق سانى 200 ادامنان از 6 ەلدى مەكەن بار ەكەن. سول اۋىلدارداعى اۋىز سۋ پروبلەماسىن شەشۋگە وسى جىلى جەرگىلىكتى بيلىك نيەت ءبىلدىرىپ وتىر.
ءابىلحايىر حالقى اۋىز سۋ ماسەلەسىنىڭ جەدەل شەشىلگەنىن قالايدى. جەرگىلىكتى جۇرت اۋىلدا ءاۋ باستا 52 وتباسى بولعانىن ايتىپ قالدى. ال قازىر جوعارىدا تىلگە تيەك ەتكەنىمىزدەي, ەلدى مەكەندە بار بولعانى 20 وتباسى تۇرىپ جاتىر. ءتاتتى سۋدىڭ اششى شۋى شۇعىل شەشىمىن تاپپاسا, ەندى بىرەر جىلدا ابىلحايىرداعى وتباسىنىڭ تاعى ءبىر جارتىسى قالاعا قونىس اۋداراتىن شىعار...
وتىز جىلدا اۋداندى ءارتۇرلى اكىم باسقارعانىمەن, ولار ءابىلحايىردىڭ ماسەلەسىنە ءبىرتۇرلى قاراعان سەكىلدى. بۇگىندە اۋدان تىزگىنىن جەرگىلىكتى ازامات ەرنار ەسىركەپوۆ ۇستاپ وتىر. وتىز جىل بويى ەرتەگىگە سەنگەن تۇرعىنداردىڭ ارمانىن جەرگىلىكتى اكىم اقيقاتقا اينالدىرا الا ما؟ ەرنار ەسىركەپوۆ اۋىز سۋدىڭ ازابىن تارتقان حالىقتىڭ ماسەلەسىن شۇعىل شەشىپ, العىسىن ارقالار كۇن تۋار ما ەكەن؟ كىم ءبىلسىن... بيۋدجەتتىك ءوتىنىم قاناعاتتاندىرىلسا, كەنەزەسى كەپكەن ابىلحايىرلىقتاردىڭ دا كوپتەن كۇتكەن اۋىز سۋى اۋلالارىنا كەلىپ, اسىل ارماندارى ورىندالاتىن شىعار... ەڭسەسى تۇسكەن جۇرت ەندى وتىز جىل كۇتپەيتىنى انىق.
جامبىل وبلىسى,
تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانى
