سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اۆتور
مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ەرتىس وزەنىندەگى بالىقتىڭ تابيعي جولمەن كوبەيۋىنە كوك ايدىننىڭ بويىندا ورنالاسقان سۋ-ەلەكتر ستانسالارى كوپ كەدەرگى كەلتىرەدى ەكەن. كوكتەم مەزگىلىندە اعىسقا قارسى ءجۇزىپ, وزەننىڭ جوعارعى بولىگىندەگى قايراڭداردا ۋىلدىرىق شاشاتىن بالىق جاساندى بوگەندەردى اينالىپ وتە المايدى. ونىڭ ۇستىنە سۋقويمالارداعى سۋ دەڭگەيىنىڭ وزگەرىپ وتىرۋىنا بايلانىستى سۋ تەمپەراتۋراسى دا بىرقالىپتى ساقتالمايدى. بۇل بەلگىلى ءبىر تەرەڭدىككە شاشىلعان ۋىلدىرىقتىڭ ءولىپ قالۋىنا اكەلىپ سوعادى. سول سەبەپتى كول بايلىعىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىگى جوق وزەن-كولدەردى بالىقتاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ مەملەكەت تاراپىنان مىقتاپ قولعا الىنا باستادى. جىل – سايىن ءداستۇرلى تۇردە مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا جۇرگىزىلەتىن جۇمىستار بيىل دا جالعاسىن تاۋىپ, جاساندى جولمەن وسىرىلگەن بالىق دەرناسىلدەرى لەك-لەگىمەن كوك ايدىندارعا جىبەرىلىپ جاتىر.
بۇگىنگى تاڭدا ەرتىس باسسەينى – ەلىمىزدەگى كولەمى بويىنشا ءۇشىنشى ورىندا تۇرعان بالىق شارۋاشىلىعىن جۇرگىزەتىن سۋ ايدىنى. ونداعى بالىق اۋلاۋ كاسىبى ءوڭىردىڭ ازىق-ت ۇلىك كەشەنىنىڭ اجىراماس بولىگى سانالادى. وسىعان بايلانىستى اتالعان ايدىنداعى بالىق قورىن ساقتاپ, سانىن مولايتۋ باعىتىندا كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. سوندىقتان وبلىسىمىزدا تور شارباقتاردا تاۋارلى بالىق وسىرۋمەن قاتار, «شىعىس ۋنيۆەرسال» كاسىپورنى وزىنە تيەسىلى ينكۋباتسيالىق تسەحتاردا اقساقا تۇقىمدى بالىقتاردىڭ دەرناسىلدەرىن دە ءوسىرىپ جاتىر. ءسويتىپ, سۋقويمالاردى بالىقتاندىرۋعا قاجەتتى دەرناسىلدەرمەن تۇتىنۋشىلاردى قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى.
– ينسپەكتسيا «شىعىس ۋنيۆەرسال» كاسىپورنىنىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا اقساقا بالىعىنىڭ ۋىلدىرىقتان وندىرىلگەن 40 ملن-نان اسا دەرناسىلدەرىن بۇقتىرما جانە ءشۇلبى سۋقويمالارىنا جىبەردى. وسىلايشا, بالىقتاندىرۋ جۇمىستارى ەرەجەگە سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتىر, – دەيدى زايسان-ەرتىس وبلىسارالىق باسسەيندىك بالىق شارۋاشىلىعى ينسپەكتسياسى بالىق شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باستىعى فارحات بايبازاروۆ.
قازىرگى ۋاقىتتا سۋ تەمپەراتۋراسىنىڭ بالىق دەرناسىلدەرىن جىبەرۋگە وتە وڭتايلى جاعدايدا ەكەنىن العا تارتقان ول جىل سايىن ءساۋىردىڭ سوڭىن الا جۇرگىزىلەتىن ءىس-شارانىڭ وسى ۋاقىتتان كەشىكتىرىلمەي جۇرگىزىلۋى وتە ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى بۇل كەز – سۋدا اعىسپەن بىرگە جۇزەتىن پلانكتونداردىڭ عانا وياناتىن ۋاقىتى. ال مۇنداي شاعىن جاندىكتەر ريپۋس بالىقتارىنىڭ دەرناسىلدەرى ءۇشىن تاپتىرمايتىن ازىق قورى كورىنەدى. سۋ جىلىنا ءىرى جاندىكتەر ويانسا, ولار كەرىسىنشە دەرناسىلدەردى ازىق ەتەدى.
– سۋدىڭ وسىنداي وپتيمالدى دەڭگەيدە تۇرعانى بالىق دەرناسىلدەرى ءۇشىن وتە قاجەت. بۇدان ءارى كەشىكسە, سۋداعى باسقا جاندىكتەر ويانىپ, بۇگىنگى جىبەرگەن دەرناسىلدەرىمىزدىڭ وزدەرى ازىق قورىنا اينالىپ كەتەدى, – دەيدى «شىعىس ۋنيۆەرسال» كاسىپورنىنىڭ ديرەكتورى ۆياچەسلاۆ اسانوۆ.
وسىلايشا, ەلىمىزدىڭ بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ ەكىنشى جىل قاتارىنان قولعا الىپ جاتقان ءىس-شاراسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەكى توپقا بولىنگەن ينسپەكتورلار مەن بالىق وسىرۋشىلەر بۇقتىرما سۋقويماسىنىڭ ۆاسيلەۆ پاروم وتكەلىنىڭ ماڭايىنا 21,3 ملن, ال ءشۇلبى سۋقويماسىنىڭ ساياجايلار بولىگىنە 20,5 ملن بالىق دەرناسىلىن جىبەردى.
بالىقتى كوپتەپ اۋلاۋ ءۇشىن ونىڭ وزەن-كولدەگى مولايۋىن قامتاماسىز ەتۋ – باستى ماسەلە. ال مەملەكەت تاراپىنان قابىلدانعان باعدارلاما بالىق اۋلاۋمەن قاتار بالىق ءوسىرۋ ءىسىن دە جانداندىرماق. بۇگىندە بۇل باعىتتا جاقسى جەتىستىككە جەتكەن قىتاي مەن نورۆەگيا ەل تۇرعىندارىن بالىق ەتىمەن قالىپتى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
جوعارىدا ايتقانداي, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ۇسىنىمىنا سايكەس, ءبىر ادام جىلىنا 14 كگ بالىق ەتىن تۇتىنۋى قاجەت بولسا, قازاقستاندا ءتورت كيلودان اسپاي وتىر. سول سەبەپتى بالىق وسىرەتىن شارۋاشىلىقتار سانىن ارتتىرۋ وتە ماڭىزدى. ءار تۇرعىننىڭ 14 كگ بالىق تۇتىنۋىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن رەسپۋبليكا كولەمىندە جىلىنا 600 مىڭ توننا بالىق ءوسىرۋىمىز كەرەك ەكەن. قازىردە ەل اۋماعىندا بار-جوعى 9 مىڭ توننا عانا بالىق وسىرىلەدى. ون جىلدىق جاڭا باعدارلاما بويىنشا 2030 جىلعا قاراي بالىق ءوسىرۋ ءليميتىن 270 مىڭ تونناعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. وسى ورايدا ايتا كەتەرلىك تاعى ءبىر ماسەلە – بالىق ءوسىرۋ ماقساتىندا سۋ جاعالاۋلارىنان كاسىپكەرلەر جەر تەلىمىن راسىمدەپ الا الماي ءجۇر. «شىعىس ۋنيۆەرسال» كاسىپورنىنىڭ ديرەكتورى ۆ.اسانوۆتىڭ پىكىرىنشە, بالىق شارۋاشىلىعىن دوڭگەلەتۋ ءۇشىن الدىمەن جەر ماسەلەسىن زاڭ اياسىندا بەكىتىپ الۋ كەرەك ەكەن.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
