فۋتبولدان وتكەن وسى الەم چەمپيوناتى نەسىمەن ەرەكشەلەندى, نەندەي ورنەك-ونەگەسىمەن ەستە قالماق؟ برازيلياداعى فۋتبول الامانىنىڭ تاعىلىمدارى قانداي بولماق؟ بۇگىنگى الەم فۋتبولىنىڭ جەتكەن بيىگى قانداي؟ مىنە, ءبىز وسى سۇراقتاردى قازاق فۋتبولىنىڭ ارداگەرى, قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى سەيىلدا بايشاقوۆ پەن قازاقتىڭ تۇڭعىش سپورت كوممەنتاتورى سۇلتانعالي قاراتاي ۇلىنا قويعان ەدىك.
س.بايشاقوۆ: – بۇل چەمپيوناتتىڭ نەگىزگى ءبىر ەرەكشەلىگى, ول فۋتبولدىڭ وتانىندا, فۋتبول كورولى پەلە نەبىر عاجايىپ ويىن ورنەگىن كورسەتكەن ەلدە ءوتتى. وعان الەمنىڭ ەڭ مىقتى كوماندالارى جينالدى. ولاردىڭ قاي-قايسىسى دا ءوزىن ەشكىمنەن كەم سانامايتىن, جۇلدەلى ورىنداردان ءبارى دە ءۇمىتكەر سايىپقىراندار عوي. قالاي بولعاندا دا, الەم چەمپيوناتىنىڭ دەڭگەيى اسا بيىكتەن كورىندى. باستى سيپاتتاردىڭ ءبىرىن ايتساق, اسىرەسە, وڭتۇستىك امەريكادان مىقتى كوماندالار شەبەرلەنىپ ءوسىپ شىققاندىعى بايقالدى. ەكۆادور, كولۋمبيا, كوستا-ريكا سياقتى. ولار ەشكىمگە جالىن سيپاتپاي, ارقىراعان ايگىلى كوماندالاردان ءبىر دە كەم ەمەستىگىن كورسەتە ءبىلدى. كلۋبتارى دۇنيەجۇزى فۋتبولىنىڭ ىعاي مەن سىعايىن جيناعان, الەم جانە ەۋروپا چەمپيونى يسپانيا, بەكزات فۋتبولمەن اتويلاعان انگليا, رونالدۋ سياقتى حاس جۇيرىگى بار پورتۋگاليا كوماندالارى العاشقى كەزەڭنەن وتە الماي قالدى. الەم ەلدەرىندەگى فۋتبولدىڭ جالپى دەڭگەيى تەڭەسىپ قالعاندىعى كوزگە ۇردى. بۇرىن جۇلدەلى ورىندارعا كوماندالاردىڭ شەكتەۋلى بەلگىلى ءبىر توبى عانا ۇمىتكەر بولسا, بۇل جولى جەڭىمپازدىق تاجگە قول سوزعانداردىڭ سانى الدەقايدا كوبىرەك بولدى.
ايتالىق, افريكالىق الجير كومانداسىن چەمپيون اتانعان گەرمانيانىڭ ءوزى جەڭۋگە شاماسى جەتپەدى. سوندىقتان, وسى جولعى الەمدىك دوپ دوداسى وتە قىزعىلىقتى ءارى تارتىستى ءوتتى دەپ ويلايمىن. گەرمانيا مەن برازيليا اراسىنداعى ويىن ميلليونداردىڭ نازارىن اۋداردى. البەتتە, برازيليالىقتاردىڭ ويسىراي جەڭىلۋى جانكۇيەرلەرى ءۇشىن ۇلكەن قاسىرەتپەن پارا-پار. ولار ءوز ۇيىندە وينادى. ءتىپتى, قازاقستان قۇراماسىنىڭ ءوزى گەرمانيادا ويناعان كەزدە ءوز قاقپاسىنا ءۇش دوپتان ارتىق سالعىزعان جوق-تىن. بۇدان, ارينە, بارشاعا كوزتانىس برازيليا فۋتبولىنىڭ دەڭگەيى ازىراق تومەندەگەنى سەزىلەدى. الەمگە ايگىلى برازيليالىق ساڭلاقتار بولمايتىن ءبىر قاتەلىكتەر جاساعانى سونشالىق, سولاردىڭ ارقايسىسى ولاردىڭ قاقپاسىنا قارىمتا سوققىمەن, گولمەن اياقتالىپ وتىردى. ءوز سايىپقىراندارىنا برازيليالىقتار سونشاما سەنىپ ەدى. بىراق ولار ءۇمىتتى اقتاي المادى.
فينالدا عاجاپ ويىن بولدى دەپ ويلايمىن. ونى بارلىق جانكۇيەر كوردى, قاداعالادى. چەمپيوناتتىڭ ۇزدىك ويىنشىسى تانىلعان ارگەنتينالىق مەسسي كورەرمەندەرگە كوپ قۋانىش سىيلادى. ال گەرمانيانىڭ جەڭىسكە, چەمپيوندىق تاجگە جەتۋى وتە زاڭدى. ول, ءسوز جوق, وسى الەمدىك فۋتبول دوداسىنىڭ ەڭ مىقتى كومانداسى. بۇل ەلدە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر فۋتبولىن دامىتۋعا ۇلكەن كوڭىل بولىنەدى. گەرمانيا كومانداسىنىڭ الەم چەمپيونى اتانۋىنا بۇل جايدىڭ دا ۇلكەن سەپتىگى ءتيىپ وتىرعانى انىق. ءبىز بالالار فۋتبولىن دامىتۋ ورايىندا گەرمانيامەن مەموراندۋمعا قول قويدىق. بولاشاقتا قازاقستان فۋتبولى دا الەمدىك بيىك بەلەستەرگە كوتەرىلەدى دەپ سەنەيىك.
س.قاراتاي ۇلى: – بۇل چەمپيونات نەسىمەن ەرەكشەلەندى دەيسىز عوي. دۇنيەجۇزىنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە فۋتبولدىڭ شەبەرلىك دەڭگەيى ءوسكەندەي سيپاتى بايقالدى. بۇعان وڭتۇستىكامەريكالىق كوستا-ريكا قۇراماسىنىڭ ويىنى دالەل. ال افريكادان وسى تۇجىرىمعا ءالجيردى دە قوسار ەدىم. بۇل چەمپيوناتتا لاتىن امەريكاسى مەن ەۋروپا كوماندالارىنىڭ باسەكەلەستىگى بۇرىنعىدان دا ءورشي تۇسكەندىگى سەزىلدى. برازيليا, ارگەنتينا جانە باسقا ادۋىندى فۋتبول دەرجاۆالارى ەۋروپا فۋتبولىنا توتەپ بەرە المادى. ىرگەسى سوگىلدى. ەندى الەم فۋتبولىندا ەۋروپا ۇستەمدىك قۇرادى دەپ ويلايمىن.
1966 جىلى لوندون چەمپيوناتىندا تۇڭعىش رەت ازەربايجاندىق تورەشى توپيك باحراموۆ اقتىق ويىندا قازىلىق ەتىپ, التىن ىسقىرىقپەن ماراپاتتالىپ ەدى. بۇل مۇسىلمان ەلدەرىندەگى العاشقى ۇدەرىس بولىپ كورىنگەن. وسى جولى وزبەكستاننان بارعان رافشان يرماتوۆ ىرىكتەۋ سىندارىندا تورەشىلىك ەتتى. مۇندايدا: «ياپىراي, قازاق تورەشىلەرىنىڭ ەسىمى الەمدىك چەمپيوناتتا قاشان شىعار ەكەن؟» دەپ ويعا قالادى ەكەنسىڭ.
يسپانيا, يتاليا, پورتۋگاليا, فرانتسيا, انگليا قۇرامالارىنىڭ توقىمى ەرتە سىپىرىلعانى وكىنىشتى-اق. اقتىق سىندا گەرمانيا دا, ارگەنتينا دا وزدەرىنە ءتان شەبەرلىك دەڭگەيدە ويىن كورسەتە الماعان سياقتى. ولار وتە ساق وينادى.
مەن سپورت كوممەنتاتورلارىنىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىردىم. 2010 جىلعى چەمپيوناتتا اسحات ساعىناەۆ ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ ەدى. بۇل جولى دا ول ماقتارلىق دارەجەدەگى رەپورتاج جۇرگىزدى. ەندى وعان ەرجان كوشكىنباەۆتىڭ قوسىلعانىنا قۋانامىن. فۋتبول جانكۇيەرلەرىنە قالتقىسىز قىزمەت كورسەتكەن «قازاقستان», «ەۆرازيا» ارنالارىنىڭ ۇجىمىنا ءدان ريزامىن.
– اڭگىمەلەرىڭىزگە راحمەت.
جازىپ العان
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
س.بايشاقوۆ: – بۇل چەمپيوناتتىڭ نەگىزگى ءبىر ەرەكشەلىگى, ول فۋتبولدىڭ وتانىندا, فۋتبول كورولى پەلە نەبىر عاجايىپ ويىن ورنەگىن كورسەتكەن ەلدە ءوتتى. وعان الەمنىڭ ەڭ مىقتى كوماندالارى جينالدى. ولاردىڭ قاي-قايسىسى دا ءوزىن ەشكىمنەن كەم سانامايتىن, جۇلدەلى ورىنداردان ءبارى دە ءۇمىتكەر سايىپقىراندار عوي. قالاي بولعاندا دا, الەم چەمپيوناتىنىڭ دەڭگەيى اسا بيىكتەن كورىندى. باستى سيپاتتاردىڭ ءبىرىن ايتساق, اسىرەسە, وڭتۇستىك امەريكادان مىقتى كوماندالار شەبەرلەنىپ ءوسىپ شىققاندىعى بايقالدى. ەكۆادور, كولۋمبيا, كوستا-ريكا سياقتى. ولار ەشكىمگە جالىن سيپاتپاي, ارقىراعان ايگىلى كوماندالاردان ءبىر دە كەم ەمەستىگىن كورسەتە ءبىلدى. كلۋبتارى دۇنيەجۇزى فۋتبولىنىڭ ىعاي مەن سىعايىن جيناعان, الەم جانە ەۋروپا چەمپيونى يسپانيا, بەكزات فۋتبولمەن اتويلاعان انگليا, رونالدۋ سياقتى حاس جۇيرىگى بار پورتۋگاليا كوماندالارى العاشقى كەزەڭنەن وتە الماي قالدى. الەم ەلدەرىندەگى فۋتبولدىڭ جالپى دەڭگەيى تەڭەسىپ قالعاندىعى كوزگە ۇردى. بۇرىن جۇلدەلى ورىندارعا كوماندالاردىڭ شەكتەۋلى بەلگىلى ءبىر توبى عانا ۇمىتكەر بولسا, بۇل جولى جەڭىمپازدىق تاجگە قول سوزعانداردىڭ سانى الدەقايدا كوبىرەك بولدى.
ايتالىق, افريكالىق الجير كومانداسىن چەمپيون اتانعان گەرمانيانىڭ ءوزى جەڭۋگە شاماسى جەتپەدى. سوندىقتان, وسى جولعى الەمدىك دوپ دوداسى وتە قىزعىلىقتى ءارى تارتىستى ءوتتى دەپ ويلايمىن. گەرمانيا مەن برازيليا اراسىنداعى ويىن ميلليونداردىڭ نازارىن اۋداردى. البەتتە, برازيليالىقتاردىڭ ويسىراي جەڭىلۋى جانكۇيەرلەرى ءۇشىن ۇلكەن قاسىرەتپەن پارا-پار. ولار ءوز ۇيىندە وينادى. ءتىپتى, قازاقستان قۇراماسىنىڭ ءوزى گەرمانيادا ويناعان كەزدە ءوز قاقپاسىنا ءۇش دوپتان ارتىق سالعىزعان جوق-تىن. بۇدان, ارينە, بارشاعا كوزتانىس برازيليا فۋتبولىنىڭ دەڭگەيى ازىراق تومەندەگەنى سەزىلەدى. الەمگە ايگىلى برازيليالىق ساڭلاقتار بولمايتىن ءبىر قاتەلىكتەر جاساعانى سونشالىق, سولاردىڭ ارقايسىسى ولاردىڭ قاقپاسىنا قارىمتا سوققىمەن, گولمەن اياقتالىپ وتىردى. ءوز سايىپقىراندارىنا برازيليالىقتار سونشاما سەنىپ ەدى. بىراق ولار ءۇمىتتى اقتاي المادى.
فينالدا عاجاپ ويىن بولدى دەپ ويلايمىن. ونى بارلىق جانكۇيەر كوردى, قاداعالادى. چەمپيوناتتىڭ ۇزدىك ويىنشىسى تانىلعان ارگەنتينالىق مەسسي كورەرمەندەرگە كوپ قۋانىش سىيلادى. ال گەرمانيانىڭ جەڭىسكە, چەمپيوندىق تاجگە جەتۋى وتە زاڭدى. ول, ءسوز جوق, وسى الەمدىك فۋتبول دوداسىنىڭ ەڭ مىقتى كومانداسى. بۇل ەلدە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر فۋتبولىن دامىتۋعا ۇلكەن كوڭىل بولىنەدى. گەرمانيا كومانداسىنىڭ الەم چەمپيونى اتانۋىنا بۇل جايدىڭ دا ۇلكەن سەپتىگى ءتيىپ وتىرعانى انىق. ءبىز بالالار فۋتبولىن دامىتۋ ورايىندا گەرمانيامەن مەموراندۋمعا قول قويدىق. بولاشاقتا قازاقستان فۋتبولى دا الەمدىك بيىك بەلەستەرگە كوتەرىلەدى دەپ سەنەيىك.
س.قاراتاي ۇلى: – بۇل چەمپيونات نەسىمەن ەرەكشەلەندى دەيسىز عوي. دۇنيەجۇزىنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە فۋتبولدىڭ شەبەرلىك دەڭگەيى ءوسكەندەي سيپاتى بايقالدى. بۇعان وڭتۇستىكامەريكالىق كوستا-ريكا قۇراماسىنىڭ ويىنى دالەل. ال افريكادان وسى تۇجىرىمعا ءالجيردى دە قوسار ەدىم. بۇل چەمپيوناتتا لاتىن امەريكاسى مەن ەۋروپا كوماندالارىنىڭ باسەكەلەستىگى بۇرىنعىدان دا ءورشي تۇسكەندىگى سەزىلدى. برازيليا, ارگەنتينا جانە باسقا ادۋىندى فۋتبول دەرجاۆالارى ەۋروپا فۋتبولىنا توتەپ بەرە المادى. ىرگەسى سوگىلدى. ەندى الەم فۋتبولىندا ەۋروپا ۇستەمدىك قۇرادى دەپ ويلايمىن.
1966 جىلى لوندون چەمپيوناتىندا تۇڭعىش رەت ازەربايجاندىق تورەشى توپيك باحراموۆ اقتىق ويىندا قازىلىق ەتىپ, التىن ىسقىرىقپەن ماراپاتتالىپ ەدى. بۇل مۇسىلمان ەلدەرىندەگى العاشقى ۇدەرىس بولىپ كورىنگەن. وسى جولى وزبەكستاننان بارعان رافشان يرماتوۆ ىرىكتەۋ سىندارىندا تورەشىلىك ەتتى. مۇندايدا: «ياپىراي, قازاق تورەشىلەرىنىڭ ەسىمى الەمدىك چەمپيوناتتا قاشان شىعار ەكەن؟» دەپ ويعا قالادى ەكەنسىڭ.
يسپانيا, يتاليا, پورتۋگاليا, فرانتسيا, انگليا قۇرامالارىنىڭ توقىمى ەرتە سىپىرىلعانى وكىنىشتى-اق. اقتىق سىندا گەرمانيا دا, ارگەنتينا دا وزدەرىنە ءتان شەبەرلىك دەڭگەيدە ويىن كورسەتە الماعان سياقتى. ولار وتە ساق وينادى.
مەن سپورت كوممەنتاتورلارىنىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىردىم. 2010 جىلعى چەمپيوناتتا اسحات ساعىناەۆ ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ ەدى. بۇل جولى دا ول ماقتارلىق دارەجەدەگى رەپورتاج جۇرگىزدى. ەندى وعان ەرجان كوشكىنباەۆتىڭ قوسىلعانىنا قۋانامىن. فۋتبول جانكۇيەرلەرىنە قالتقىسىز قىزمەت كورسەتكەن «قازاقستان», «ەۆرازيا» ارنالارىنىڭ ۇجىمىنا ءدان ريزامىن.
– اڭگىمەلەرىڭىزگە راحمەت.
جازىپ العان
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
